სოფელი ბოჭორნა, ზღვის დონიდან 2345 მეტრ სიმაღლეზე
ყველაზე მაღალი დასახლებული პუნქტი მთელ ევროპაში
წაიკითხეთ – აღტაცებული და გაოცებული ტურისტი რას წერს სოფელ ხცისში მცხოვრებ ოჯახზე
სტუმარმასპინძლობა რომ უძველესი ქართული ტრადიციაა, უკვე მსოფლიოს მრავალი ქვეყნისთვისაა ცნობილი. საქართველო ხომ ღვინისა და სტუმარ-მასპინძლობის ქვეყანაა.
რა სჯობს – „მასპინძელოს” დაძახილზე გამოგებებულ „მობრძანდი”-ს, ნაცნობ-უცნობის უანგაროდ და უყოყმანოდ შემფარებელ ადამიანს.
ქართველი ადამიანი ყველა სტუმარში ღმერთს ხედავს და რა გასაკვირია, რომ ყველაფერი საუკეთესოც მისთვის ემეტებოდეს.
სწორედ ასეთი სტუმარ-მასპინძლობის, ძალიან თბილი, ბუნებრივი, სტუმართმოყვარე, კეთილი ოჯახის შესახებ გიამბობთ, სწორედ ისეთი, ყველა სტუმარში ღმერთს რომ ხედავს.
გთავაზობთ სარას მიერ გადაღებულ ფოტოებსაც.
ტურისტმა სარამ საკმაოდ დიდი ხნის შემდეგ, ველოსიპედით ტურისტულ ზონებში მოგზაურობის შემდეგ, წვიმიან დღეს ხაშურის მუნიციპალიტეტის პატარა სოფელ ხცისს მიაღწია. ყველა სახლი შემოღობილი იყო. ერთი ეზოდან ორი ქალის საუბარი გაიგონა.
ამინდი გაუარესდება – სინოპტიკოსები მოსახლეობას აფრთხილებენ
გარემოს ეროვნული სააგენტო მოსახლეობას მოსალოდნელი ამინდის შესახებ აფრთხილებს.
„28 დეკემბრიდან 29 დეკემბრის დილამდე საქართველოში მოსალოდნელია დროგამოშვებით ნალექი, მთაში და მაღალ მთაში ზოგან ძლიერი თოვა და ქარბუქი, დასავლეთის მიმართულების ძლიერი ქარი, ზღვაზე 3-4 ბალიანი შტორმი.
მოსალოდნელმა ნალექებმა დასავლეთ საქართველოს მდინარეებზე შესაძლებელია წყლის დონეების მნიშვნელოვანი მატება, პატარა მდინარეებზე წყალმოვარდნები, გორაკ-ბორცვიან ზონებში მეწყრულ-ღვარცოფული პროცესების ჩასახვა-გააქტიურება, ხოლო ქვეყნის მაღალმთიან რაიონებში ზვავების ფორმირება გამოიწვიოს. საავტომობილო გზების ცალკეულ მონაკვეთებზე დიდთოვლობის, ზვავსაშიშროების, ლიპყინულის და ხილვადობის გაუარესების გამო შესაძლებელია შეიზღუდოს ტრანსპორტის მოძრაობა (საფრთხის დონე საშუალო)“, – ნათქვამია ინფორმაციაში.
„საქსტატის“ მონაცემებით, 2023 წელს ქვეყნიდან გავიდა 245 064 ადამიანი, ხოლო შემოვიდა – 205 857
2023 წელს ქვეყნიდან გავიდა 245 064 ადამიანი, ხოლო შემოვიდა 205 857 ადამიანი, – ამის შესახებ „საქსტატის“აღმასრულებელმა დირექტორმა, გოგიტა თოდრაძემ განაცხადა.
„დღეს საზოგადოებას წარვუდგინეთ მოსახლეობის და დემოგრაფიული სტატისტიკის მაჩვენებლები, რომლებიც ეფუძნება ადმინისტრაციულ მონაცემთა წყაროებს.
მონაცემების მიხედვით, 2024 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, საქართველოს მოსახლეობის რიცხოვნობამ 3 695 000 ადამიანი შეადგინა. ეს მონაცემი ერთწლიან ჭრილში შემცირებულია 1.1 პროცენტით.
2023 წელს საქართველოში ცოცხლად დაბადებულთა რიცხოვნობამ 40 214 ბავშვი შეადგინა, მათ შორის დაახლოებით 21 000 გახლავთ ბიჭი და 19 200 გოგოა. 2023 წელს 2022 წელთან შედარებით გარდაცვლილთა რიცხოვნობა 13%-ით შემცირდა და 42 756 ერთეული შეადგინა. შესაბამისად, ბუნებრივი მატების სალდო წარმოადგენს -2 542-ს.
2023 წელს რეგისტრირებულია 22 275 ქორწინება, რაც დაახლოებით 14,5%-ით ჩამორჩება წინა წლის შესაბამისი პერიოდის მაჩვენებელს. 2023 წელს განქორწინების რაოდენობამ 13 664 ერთეული შეადგინა, რაც 3,1%-ით ნაკლებია წინა წლის შესაბამისი პერიოდის მაჩვენებელზე.
2023 წელს ქვეყნიდან გასულთა რიცხოვნობამ 245 064 კაცი შეადგინა, რაც წინა წელთან შედარებით 95.6%-ით მეტია, ხოლო ქვეყანაში შემოვიდა 205 857 კაცი, ანუ წინა წელთან შედარებით 14.5%-ით მეტი. 2023 წელს 2022 წელთან შედარებით ქვეყნიდან გავიდა 1,6-ჯერ მეტი საქართველოს მოქალაქე, დაახლოებით 6-ჯერ მეტი რუსეთის მოქალაქე, 3,8-ჯერ მეტი უკრაინის მოქალაქე, 5,3-ჯერ მეტი ბელარუსის მოქალაქე და 3,4-ჯერ მეტი თურქეთის მოქალაქე. აღსანიშნავია ისიც, რომ 2023 წელს წინა წელთან შედარებით ქვეყანაში შემოვიდა 1,7-ჯერ მეტი საქართველოს მოქალაქე.
რაც შეეხება იმიგრანტებს, ანუ ქვეყანაში შემომსვლელთა რაოდენობას, 2023 წელს მათი საერთო რიცხოვნობის 45%-ს საქართველოს მოქალაქეები წარმოადგენდნენ; დაახლოებით 25,6%-ს რუსეთის მოქალაქეები, 4,2%-ს თურქეთის მოქალაქეები, ხოლო დარჩენილი 25-26% სხვა ქვეყნის მოქალაქეებზე მოდის.
აღსანიშნავია ისიც, რომ მიგრაციული მონაცემების ანალიზისას ყურადღება უნდა მიექცეს არა კონკრეტულად შემომსვლელთა და გამსვლელთა რაოდენობას, არამედ მიგრაციულ სალდოს. ეს მაჩვენებელი 2023 წელს გახლავთ დაახლოებით -39 000“, – აღნიშნა გოგიტა თოდრაძემ
კოტეჯები რაჭაში, სოფელ ბოსტანაში, ულამაზესი და მომნუსხველი ხედებით!
კოტეჯები რაჭაში, – სოფელ ბოსტანაში, ულამაზესი და მომნუსხველი ხედებით!
ბოსტანა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (სადმელის თემი). ზღვის დონიდან 700 მეტრი.
ეროვნული ბიბლიოთეკის „ვეფხისტყაოსნის“ კოლექცია – ფოტოები
„ვეფხისტყაოსანს“ეროვნული ბიბლიოთეკის წიგნის მუზეუმში ცალკე დარბაზი ეთმობა.
ეროვნული ბიბლიოთეკა „ვეფხისტყაოსნის“ გამოცემების ერთ-ერთ ყველაზე სრულ კოლექციას ფლობს. წიგნის მუზეუმში თავმოყრილია 50 ენაზე გამოცემული „ვეფხისტყაოსნის“ რამდენიმე ათეული ეგზემპლარი.
შოთა რუსთაველის უკვდავი პოემის გამოცემის ისტორია 1712 წლიდან იწყება, როდესაც მეფე ვახტანგ VI მიერ მოწყობილ სტამბაში ის პირველად დაიბეჭდა. წიგნის გამოცემას წინ უძღოდა ტექსტის დადგენა. იმ დროს პოემა ბევრმა იცოდა ზეპირად, არსებობდა ბევრი ხელნაწერიც, რომელშიც სტროფები იცვლებოდაან ახალი სტროფები ემატებოდა. როგორც მაშინ იტყოდნენ, ტექსტი „შერყვნილი“ იყო. ამიტომაც გახდა საჭირო პოემის გამოსაცემ ვერსიაზე მუშაობა.
შოთა რუსთაველის პოემის გამოცემათაგან ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეულია გიორგი ქართველიშვილის მეცადინეობით 1888 წელს დაბეჭდილი „ვეფხისტყაოსანი“, რომელიც რამდენიმე წელი მზადდებოდა. 1884 წელს გიორგი ქართველიშვილის დაფინანსებით შეიქმნა „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტის დამდგენი კომისია, რომლის წევრები იყვნენ: ილია ჭავჭავაძე, ივანე მაჩაბელი, რაფიელ ერისთავი, დიმიტრი ბაქრაძე, პეტრე უმიკაშვილი და იონა მეუნარგია. წიგნის გამოსაცემად გამოიწერეს ახალი შრიფტი. ქართული ტაძრებიდან აღებული ნიმუშების მიხედვით ორნამენტები შეასრულა გრიგოლ ტატიშვილმა. ილუსტრაციები შექმნა საგანგებოდ ამ მიზნით მოწვეულმა უნგრელმა მხატვარმა მიხაი ზიჩიმ. შედეგად თბილისში დაიბეჭდა „ვეფხისტყაოსნის“ პირველი აკადემიური გამოცემა, რომელიც დღემდე „ქართველიშვილისეულ გამოცემადაა“ ცნობილი.
„ვეფხისტყაოსნის“ სხვა გამოცემები, მცირე ცვლილებების გათვალისწინებით, ქართველიშვილისეული გამოცემის ტექსტის სახით იბეჭდება.
მიუხედავად იმისა, რომ ეროვნული ბიბლიოთეკის წიგნის მუზეუმში „ვეფხისტყაოსნის“ ათეულობით ეგზემპლარი ინახება, კოლექცია მაინც არასრულია. ფონდი პერმანენტულად ივსება როგორც უახლესი გამოცემებით, ისე ძველი, იშვიათი ეგზემპლარებით.
კურორტი ნუნისი – ოდითგანვე ცნობილია სამკურნალო თვისებების მქონე მინერალური (ბალნეოლოგიური) წყლებით
კურორტი ნუნისი მდებარეობს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ტეროტორიაზე (ზღვის დონიდან 750მ. სიმაღლეზე). ნუნისი არის ბალნეო-კლიმატური კურორტი რომლის უნიკალურობასაც განსაზღვრავს ორი ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორის-სამკურნალო წყლისა და ჰავის შერწყმა.
ნუნისის კურორტი არსებობს 1856 წლიდან. ის ოდითგანვე ცნობილია სამკურნალო თვისებების მქონე მინერალური (ბალნეოლოგიური) წყლებით. აქ დამსვენებლებს შეუძლიათ ზვარეს მინერალური წყლის დალევაც.
ნუნისის უნიკალურ მიკროკლიმატს ქმნის შერეული, ფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყე. ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორები – ჰავა და მაღალი ტუტიანობით გამორჩეული წყალი, რომელიც განსაკუთრებით სასარგებლოა მათთვის, ვისაც კანისა და ნერვულ ნიადაგზე გამოწვეული დაავადებები აწუხებს
ნუნისი განთქმულია დღემდე ამოუცნობი მისტიური ღირშესანიშნაობებითა და ისტორიული ნაგებობებით.
2024 წელს ქართული ღვინო მსოფლიოს 20 ქვეყანაში იყო წარდგენილი -ღვინის ეროვნული სააგენტ
2024 წელს ქართული ღვინო წარმოდგენილი იყო 24 საერთაშორისო გამოფენაზე, 13 ფესტივალზე და 100-მდე დეგუსტაცია-პრეზენტაციაზე, სადაც ჯამურად ქართული ღვინის 200-მდე კომპანია მონაწილეობდა, – ამის შესახებ აღნიშნულია ღვინის ეროვნული სააგენტოს ინორმაციაში.
სააგენტოს ცნობით, ქართული ღვინის წარდგენები გაიმართა მსოფლიოს 20 ქვეყანაში: აშშ, პორტუგალია, ფინეთი, დანია, ავსტრია, ნორვეგია, იტალია, ნიდერლანდები, იაპონია, პოლონეთი, გერმანია, ჩინეთი, საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი, ბელგია, უნგრეთი, კორეის რესპუბლიკა, შვეიცარია, თურქეთი და ლატვია.
„ქართული ღვინის სტრატეგიულ ბაზრებად რჩება აშშ, დიდი ბრიტანეთი, გერმანია, პოლონეთი, ბალტიისპირეთის ქვეყნები, ჩინეთი, სამხრეთ კორეა და იაპონია, სადაც ქართული ღვინის პოპულარიზაციის ხელშეწყობისა და საექსპორტო პოტენციალის გაზრდის მიზნით, სხვადასხვა ღონისძიებას ღვინის ეროვნული სააგენტოს კონტრაქტორი კომპანიები ახორციელებენ.
2024 წელს, ღვინის გამოფენები, კონკურსები, ტურები და ფესტივალები გაიმართა საქართველოს მასშტაბითაც, რაც მნიშვნელოვანია ღვინის ტურიზმის პოტენციალისა და ადგილობრივ მოსახლეობაში ღვინის მოხმარების კულტურის ზრდისთვის. ქართული ღვინო საქართველოში, წარმოდგენილი იყო 54 ღონისძიებაზე, მათ შორის, 17 გამოფენა/ფესტივალზე და 15 დეგუსტაცია-პრეზენტაციაზე, უცხოელი ღვინის პროფესიონალების მონაწილეობით გაიმართა 16 ღვინის ტური, ასევე გაიმართა კონკურსები და სიმპოზიუმი.
ქართული ღვინის პოპულარიზაციის სახელმწიფო პროგრამა, რომლის მიზანია ღვინის ბაზრების დივერსიფიკაცია და საექსპორტო პოტენციალის ზრდის ხელშეწყობაა, 2024 წელს 16 მილიონ ლარს შეადგენდა. აღსანიშნავია, რომ ოპერატიული მონაცემებით, გასულ წელს,ქართული ღვინის ექსპორტი, 2023 წელთან შედარებით, 6%-ით გაიზარდა და 95 მლნ ლიტრს მიაღწია“,- აღნიშნულია ღვინის ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციაში.
პანდემიის პერიოდში შექმნილი, კიდევ ერთი წარმატებული აგრობიზნესი – ნიკა წულუკიძეს ხულოში ჰოლანდიური ჯიშის ვარდები მოჰყავს
პანდემიის პერიოდში შექმნილი, კიდევ ერთი წარმატებული აგრობიზნესი
ნიკა წულუკიძე,
27 წლის.
ხულო, დიდაჭარა/
ვარდების სასათბურე მეურნეობა
ქალაქის „სავიზიტო ბარათი“ – ნარიყალას ციხესიმაგრე წარსულის, აწმყოსა და მომავლის უწყვეტი ხაზი
ქალაქის „სავიზიტო ბარათი“ მდებარეობითა და იერსახით არ გამორჩება არც ქალაქის სტუმარსა და არც მასპინძელს. ის ყველა თბილისის ხედის ფოტოსურთში იქცევს ყურადღებას თავისი იერსახით, ამაყად გადმოყურებს თბილისს, რადგან წლების განმავლობაში იცავდა მის მკვიდრთ მტრების შემოსევებისა და აწიოკებისაგან. მისი არქიტექტურაც ალბათ სწორედ აქედან გამომდინარეა არსებულ ლანდშაფტთან შერწყმული, სწორი კუთხისა და რაკურსის მიგნებით, როგორც იქმნებოდა უამრავი და განუმეორებელი ქართული არქიტექტურა.
ციხესიმაგრე თითქმის თბილისის ყველა მხრიდან ჩანს, განსაკუთრებით კი მშვენიერია ღამით. ის გადაჰყურებს მტკვარს, რაც კიდევ უფრო მეტ ხიბლს მატებს გარემოს. შესაძლებელია ითქვას, რომ ჩვენი დედაქალაქი ნარიყალას გარეშე საკუთარ მახასიათებლებს ვერ შეინარჩუნებდა. ძველი თბილისის სიამაყე ნამდვილად იმსახურებს ყურადღებას და ეს მაშინ, როდესაც ვიგებთ, რომ 2020 წელს ნარიყალა ევროპაში განსაკუთრებული საფრთხის ქვეშ მყოფ 12 ძეგლს შორის მოხვდა.
სანამ ამ განუმეორებელი ადგილის რეაბილიტაციის შესახებ მოგითხრობდეთ, უძველესი დროის ციხესიმაგრის შესახებ ვისაუბროთ.
ნარიყალას ციხესიმაგრე გალავნის ორი სექციისგან შედგება, რომელიც მოქცეულია თბილისის ორ უმნიშვნელოვანესს ადგილს: გოგირდის აბანოებსა და ბოტანიკურ ბაღს შორის. ნარიყალას ქვემო ეზოში ახლად აღდგენილი წმ. ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიაა.
მისი აშენების შესახებ არც თუ ბევრი რამ არის ცნობილი, მხოლოდ ლეგენდებზე დაყრდნობით ციხე, ვახტანგ გორგასალის დაფუძნებულია.
ისტორიკოსების ერთ-ერთი ვერსიით, IV საუკუნეში მეფე ვარაზ-ბაკურს ციხესიმაგრე აუშენებია ამ ადგილას, რომელსაც შემდგომში სასანუდურ ირანს ჩაუგდია ხელში. ზოგიერთ ისტორიულ წყაროში ნარიყალას ციხესიმაგრეს “შურის ციხეს” უწოდებენ. ამავე ცნობებით, V საუკუნის შუა ხანებში ქართლის მეფეებმა ციხე დაიბრუნეს, VII საუკუნეში და მოგვიანებით კი დავით აღმაშენებლის მიერ მნიშვნელოვნად გაფართოვდა. მოგვიანებით შემოსულმა მონღოლებმა მას „ნარინ ქალა“ ანუ „მცირე ციხესიმაგრე“ დაარქვეს. რაც შეეხება დღემდე მოღწეულ ძირითად გამაგრებებს, ის XVI და XVII საუკუნეებით თარიღდება.
ქართულ წყაროებში ამ ადგილს ხშირად მოიხსენიებდნენ აგრეთვე “დედა ციხესიმაგრედ”. 1827 წელს ციხის გალავნის დიდი ნაწილი მიწისძვრამ დააზიანა და დაანგრია.
ციხესიმაგრე რთული სისტემის თავდაცვითი ნაგებობა იყო, მტკიცე კედლებით, კოშკებითა და პატნეზებით (ბასტიონებით) გამაგებული, ძნელად მისადგომი და ასაღები. ადრეული მშენებლობის ნაშთები დღესაც არის შემორჩენილი ციხის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში მდგომი კოშკის კედლებში, თლილი ქვის სახით.
XVII საუკუნემდე ციხის შიგნითა ტერიტორიაზე, შემოსასვლელ გვირაბთან განლაგებული ყოფილა „მეფის სასახლე“. ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ (1801 წ.) “დედაციხემ” დაკარგა ადრინდელი მნიშვნელობა, რის გამოც იქ განთავსდა რუსის ჯარის ტყვია-წამლის საწყობი. კერძოდ კი, წმინდა ნიკოლოზის ტაძარში ყოფილა განთავსებული, რომელიც 1847 წელს მეხის დაცემის შემდეგ აფეთქდა.
ნარიყალა დღეს, თბილისის თავდაცვის ბრწყინვალე ნიმუშს წარმოადგენს და ეს ისტორიული ძეგლი, თბილისის ხუთ ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ადგილს შორისაა. ახლა კი როდესაც ძველი თბილისის სიამაყე საუკუნეები გვემსახურა, თითქოს გადმოგვყურებს და იძახის: „წლები გემსახურეთ და ახლა ცოტა თქვენც მომხედეთ“-ო. განუმეორებელი ქართული არქიტექტურა განახლების მოლოდინშია, ისეთი განახლების, რომელიც მას არ დააკარგვინებს წარსულს, აწმყოსა და მომავალს შორის უწყვეტ ხაზს. ნარიყალა ისევ შეძლებს მისი მეშვეობით აღვიქვათ ქვეყნის სახე, თუ დროთა განმავლობაში როგორ იცვლებოდა და ვითარდებოდა იგი. მისი რეაბილიტაციის შემდეგ, თითოეული ჩვენგანი ისევ შევძლებთ წარსულის შემოქმედებასთან კავშირის შეგრძნებას.
ნარიყალას ციხის რეაბილიტაციის პირველი ეტაპი 2017 წელს განხორციელდა. სამუშაოები “თბილისის განვითარების ფონდმა” 2016 წლის შემოდგომაზე დაიწყო და პროექტ „ახალი ტფილისის“ ერთ-ერთი მსხვილი მიმართულების – „ისტორიულ-კულტურული ძეგლებისა და სხვა შენობების რეაბილიტაციის პროგრამით“ განახორციელა.
პროექტის ფარგლებში, სარესტავრაციო და გამაგრებითი სამუშაოები ციტადელის აღმოსავლეთ კედელს ჩაუტარდა. ნარიყალას ტაძრის მიმდებარედ, 2-სართულიანი საერო სახლი აშენდა, ხოლო გალავნის შესასვლელიდან ტაძრის ეზომდე ასასვლელი გზა ქვაფენილით მოპირკეთდა. ასევე, მთლიანად განახლდა საინჟინრო-საკომუნიკაციო ქსელები.
კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის – ნარიყალას ციხე-სიმაგრის სარეაბილიტაციო პროექტი არქიტექტორ ტარიელ კიპაროიძის ავტორობით მომზადდა. ციხე-სიმაგრის რეაბილიტაციის პირველი ეტაპის სამუშაოები 2017 წლის დეკემბერში დასრულდა, რისთვისაც დედაქალაქის ბიუჯეტიდან 715 000 ლარი დაიხარჯა.
პროცესი გაგრძელდა. ნარიყალას რეაბილიტაციის ტენდერი თბილისის განვითარების ფონდმა 24 იანვარს გამოაცხადა, ტენდერის გამარჯვებული კი შპს „ინსი“ გახდა. კომპანია „ინსი” ვალდებულია, ნარიყალას ციხის რეაბილიტაციის პროცესში ყველა დეტალი პროექტის ავტორთან შეათანხმოს. პროექტის მიხედვით, რესტავრაციის დროს იმ მასალას გამოიყენებენ, რომლითაც ნარიყალას ციხეა ნაგები.
