ეროვნული ბოტანიკური ბაღის საქმიანობაში ახალგაზრდების ჩართულობისთვის და მათი ბიომრავალფეროვნების მიმართ ცნობიერების ამაღლების მიზნით, 6 თებერვლიდან ახალი პროექტი „ეკო-მკვლევარი“ დაიწყება, რომელიც მოსწავლეებს ცოდნის გაღრმავებაში, სხვადასხვა სახალისო-სასწავლო კომპონენტების მეშვეობით ბიოლოგიასა და სხვა საბუნებისმეტყველო საგნებით დაინტერესებაში დაეხმარება. ინფორმაციას ბოტანიკური ბაღის საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახური ავრცელებს.
„პროექტში მონაწილეობა შეუძლიათ მე-7, მე-8, მე-9 კლასის მოსწავლეებს. მოსწავლეებს ექნებათ შესაძლებლობა 2 საათის განმავლობაში ბოტანიკური ბაღის სივრცეში გაიარონ პრაქტიკულ-თეორიული კომპონენტებით დატვირთული სპეციალური პროგრამა, რომელიც რამდენიმე ეტაპად იყოფა და მოიცავს შემდეგ აქტივობებს:
I ნაწილი – ლაბორატორიული სამუშაოები
ლექცია-სემინარი მიკრო და მაკრო ორგანიზმების შესახებ, სადაც მოსწავლეებს ექნებათ შესაძლებლობა მიკროსკოპების მეშვეობით დააკვირდნენ, როგორც მზა პრეპარატებს, ასევე თავად შექმნან ისინი და შეიმეცნონ მიკრო სამყარო
II ნაწილი – მცენარეთა ევოლუცია, მცენარეებზე დაკვირვება
სემინარი მცენარეთა ევოლუციისა და ბოტანიკური ბაღის ტერიტორიაზე არსებული წიწვოვან და მარადმწვანე ფოთლოვან მცენარეთა მრავალფეროვნების შესახებ. მოსწავლეები გაეცნობიან გირჩებს, ფოთლებსა და მათ ნაირსახეობებს
III ნაწილი – წიწვოვან მცენარეთა კოლექცია
მოსწავლეები ბოტანიკური ბაღის წიწვოვან მცენარეთა კოლექციას დაათვალიერებენ, სადაც სხვადასხვა აქტივობაში ჩაერთვებიან და მიღებულ თეორიულ ცოდნას ბოტანიკურ ბაღში არსებულ მცენარეებზე დაკვირვებით გაიღრმავებენ
პროექტი დაიწყება 6 თებერვალს. შეხვედრები ჩატარდება ბოტანიკურ ბაღში ყოველ სამშაბათს, ხუთშაბათსა და პარასკევს 14:00 საათიდან 16:00 საათამდე. კურსს გაუძღვებიან ბაღის სპეციალისტები
მონაწილეების მაქსიმალური რაოდენობა – 25 მოსწავლე
პროექტში მონაწილეობა – ჯგუფზე 80 ლარი + ბოტანიკურ ბაღში ბილეთის შემოსვლის საფასური (მოსწავლეები 50 თეთრი, ზრდასრულები, მათ შორის მასწავლებელი 4 ლარი)
აუცილებელია წინასწარი რეგისტრაცია. რეგისტრაციისა და დამატებითი კითხვების შემთხვევაში დაგვიკავშირდით: 0322 18 00 61“, – აღნიშნულია ინფორმაციაში.
ბექა ციცხვაია, ბათუმის ბოტანიკური ბაღის ზიპლაინის მენეჯერია. ობიექტი 2023 წლის გაზაფხულზე გაიხსნა და მას შემდეგ უამრავი ტურისტის საყვარელ ლოკაციად იქცა.
ბათუმის ბოტანიკური ბაღის ზიპლაინის სიგრძე 500 მეტრია, იგი 150 მეტრის სიმაღლეზეა განთავსებული.
ოზურგეთში, სოფელ დვაბზუში შალვა რადიანის და სოფელ ცხემლისხიდში გიორგი სალუქვაძის სახლ-მუზეუმების განახლება იწყება, – ამის შესახებ ოზურგეთის მერმა, ავთანდილ თალაკვაძემ მერიის სხდომაზე განაცხადა.
„კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი პროექტი, რომელიც მალე დაიწყება შალვა რადიანის სახლ-მუზეუმის განახლებას გულისხმობს. ტერიტორიაზე არსებული სახლ-მუზეუმის, დამხმარე ნაგებობების განახლებასა და ეზოს კეთილმოწყობას 257 137 ლარი მოხმარდება. წელს, ასევე მოხდება ჩვენთვის საამაყო მამულიშვილის, გიორგი სალუქვაძის სახლ-მუზეუმის განახლება. პროექტისთვის გათვალისწინებულია 118 916 ლარი, – განაცხადა ოზურგეთის მერმა, ავთანდილ თალაკვაძემ.
მისივე თქმით, ოზურგეთში ქალაქსა და სოფლებში ისტორიული ძეგლების და მემორიალების განახლება განხორციელდა.
„გასულ წელს დავიწყეთ სოფლებსა და ქალაქში ისტორიული ძეგლების და მემორიალების განახლების პროცესი. უკვე გავაკეთეთ: ქალაქ ოზურგეთში, ძიმითში, მაკვანეთში და ნაგომარში ომში დაღუპულთა მემორიალების განახლება; დაბა ლაითურში – 1989 წლის 9 აპრილს დაღუპულთა მემორიალის განახლება; სოფ. ოზურგეთში სამშობლოსათვის დაღუპული გმირებისადმი მიძღვნილი მემორიალის რეაბილიტაცია; დაბა ნარუჯაში საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის დაღუპულთა მემორიალის მშენებლობა; ლიხაურში ექვთიმე თაყაიშვილის ძეგლის სრული განახლება,“ – აღნიშნა ოზურგეთის მერმა.
მისივე განცხადებით, ეს პროცესი წელსაც გაგრძელდება და უახლოეს პერიოდში დაიწყება 1905 წელს, ნასაკირალთან მომხდარ ბრძოლაში დაღუპულთა ხსოვნისადმი მიძღვნილი მემორიალის რეაბილიტაციაც.
17-18 თებერვალს, კურორტი „გოდერძი“ ფესტივალ „გიზ-გიზს“ უმასპინძლებს, – ამის შესახებ ინფორმაციას აჭარის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტი ავრცელებს.
მათივე ინფორმაციით, ფესტივალის ფარგლებში მოეწყობა კვებისა და გასართობი სივრცეები, ფოტო ზონები და ზამთრის თემატიკის ინსტალაციები. სტუმრების განწყობაზე ბენდები და დიჯეები იზრუნებენ.
ფესტივალი „გიზ-გიზი” დღეს გუდაურში დაიწყო. ის 9-11 თებერვალს ბაკურიანში, 17-18 თებერვალს გოდერძიზე, ხოლო 1-3 მარტს მესტიაში გადაინაცვლებს.
რაჭაში, ამბროლაურის რაიონში, ეგზოტიკური კარვების სასტუმრო მდებარეობს. ტყეში ჩაფლული ნომრები მაქსიმალურ კომფორტსა და იდეალურ ხედებზეა გათვლილი. აღჭურვილია ყველა საჭირო ატრიბუტით (სამზარეულო, ტერასა, მინი კინოთეატრი და სხვა).
მრავალფეროვანმა ბუნებამ, ისტორიული განვითარების გზამ საქართველოს თითოეულ კუთხეში თავისებური ყოფითი კულტურის ჩამოყალიბება განაპირობა. თავისებურებებით გამოირჩევა თითოეული კუთხის კვების სისტემაც.
საქართველოს ნებისმიერ კუთხეს აქვს საკუთარი, სხვებისგან გამორჩეული კერძი და პროდუქტი. თუმცა, არსებობს რამდენიმე კერძი, სადაც ყველა კუთხის გზა იკვეთება.
„გარდენია“ დეკორატიული მცენარეების პატარა სანერგეა, სადაც დათვალიერების გარდა, დეკორატიული მცენარეების შეძენაც არის შესაძლებელი.
“გარდენია შევარდნაძე” ყველასთვის იდეალური გარემოა. სიმშვიდე, სილამაზე, იდილია. სიმყუდროვე – ყველაფერი ერთ ტერიტორიაზეა თავმოყრილი. საინტერესოა. რომ აღნიშნულს ძალიან ხშირად სტუმრობენ იმ ლამაზი დღეების აღსაბეჭდად, რომლებიც კონკრეტული ადამიანების ცხოვრებაში ძალიან მნიშვნელოვანია.
მცენარეებმა რომ სიხარული გაგიზიარონ, სწორედ ასეთი ადგილია „გარდენია შევარდნაძე“.
ზურაბ შევარდნაძეს თბილისის ზღვის მახლობლად, მოწყობილ ბაღში და სათბურში, უამრავი სახეობის მცენარე გაუხარებია.
გარდენიას ლანდშაფტურ დიზაინს, ხომ უამრავი ძველი ნივთი ამშვენებს.
ყვავილებისა და დეკორაციული ხეების გარდა, გარდენია თავს იწონებს ევროპული ყაიდის „პატარა კაფით”.
აქვეა შენობები სტუმრების ღამის გასათევად. გარდენიაში სტუმრებს სასტუმროს სერვისებს არ სთავაზობენ, მათ საშუალება აქვთ ბაღის ჭიშკრის, სახლისა და აპარტამენტის გასაღები იქონიონ. საუზმეს ბაღში პატარა კაფეში მიირთმევენ. პირველ სართულზე არის სადღესასწაულო სივრცე, სადაც ერთ გრძელ მაგიდასთან 20 სტუმარი თავსდება, ვახშმები დაკვეთით კეთდება. გამორჩეული სტუმრიანობა ბაღს იმ თვეებში აქვს, როცა ბაღი ყვავის და განსაკუთრებით ლამაზია – ანუ გაზაფხულისა და შემოდგომის თვეებში.
მოწყობილია საუცხოო სარიტუალო სივრცე. წყვილები საკუთარი ქორწილის გადასაღებად სწორედაც, რომ „გარდენიას” მიმართავენ.
“გარდენია შევარდნაძე” ყველასთვის იდეალური გარემოა. სიმშვიდე, სილამაზე, იდილია. სიმყუდროვე – ყველაფერი ერთ ტერიტორიაზეა თავმოყრილი. საინტერესოა. რომ აღნიშნულს ძალიან ხშირად სტუმრობენ იმ ლამაზი დღეების აღსაბეჭდად, რომლებიც კონკრეტული ადამიანების ცხოვრებაში ძალიან მნიშვნელოვანია.ვვვვვვვვვვ
საქართველოს ტურიზმის ეროვნულმა ადმინისტრაცია, ფინეთში, ჰელსინკის MATKA 2024 საერთაშორისო ტურისტულ გამოფენაში მიიღო მონაწილეობა, – ამის შესახებ ინფორმაციას ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია ავრცელებს.
მათივე ინფორმაციით, ნორდიკულ ქვეყნებს შორის უდიდეს ტურისტულ გამოფენაში ტურიზმის ეროვნულ ადმინისტრაციასთან ერთად თბილისის მერია, აჭარის ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტი, სამცხე-ჯავახეთისა და სვანეთის დანიშნულების ადგილის მართვის ორგანიზაციები და ტურისტული კომპანიები მონაწილეობდნენ. საორგანიზაციო საკითხებში ჩართული იყო ფინეთში საქართველოს საელჩო.
MATKA 2024-ზე, საქართველოს სტენდთან, გამოფენის სტუმრები საქართველოს ტურისტულ პროდუქტებს გაეცნენ. საქართველოს ტურისტული მიმართულებით ფინურთან ერთად სკანდინავიური ქვეყნების ტურისტული კომპანიები დაინტერესდნენ.
ჰელსინკის 3 დღიან ტურისტულ გამოფენას 70-მდე ქვეყნიდან 50 ათასამდე ვიზიტორი ეწვია. გამოფენაზე 850 ტურისტული კომპანია და ორგანიზაცია იყო წარდგენილი.
ხიხანის ციხე, ხირხათის ციხე (აბუსერისძეთა საგვარეულო ციხე) — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე აჭარაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში, მდინარე სხალთის სათავეებში, მაღალ ციცაბო კლდის წვერზე.
ზღვის დონიდან 2236 მეტრზე მდებარე ხიხანის ციხე ერთ-ერთი ყველაზე კარგად შემონახული და რთულად მისასვლელი ციხე-სიმაგრეა აჭარაში, რის გამოც ის მიმზიდველი ძირითადად მოლაშქრეებისთვისაა.
ხიხანის ციხის აშენების ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა მეცნიერთა უმეტესობა ფიქრობს, რომ ის X-XIII საუკუნეებშია აშენებული. ამას ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ ისტორიული დოკუმენტებში ხიხანის ციხის მშენებლობის დასრულებაში დიდი ადგილი უკავია აბუსერისძე ტბელის მეუღლეს ბაგულას, ასევე ხალხში არსებული ლეგენდები, რომლებიც ხიხანის ციხის აგებას თამარ მეფეს მიაწერენ. XI-XVI საუკუნეებში ხიხანის ციხე აჭარის ერისთავთერისთავ აბუსერისძეთა მთავარ რეზიდენცია იყო. შემდგომში მას ოსმალები დაეუფლნენ. 1815 წელს ხიხანის ციხეში იყო გამაგრებული ოსმალთა წინააღმდეგ მებრძოლი სელიმ ხიმშიაშვილი.
ციხესიმაგრეში შედის სხვადასხვა ნაგებობები: გალავანი, კოშკები, ეკლესია და სხვადასხვა დანიშნულების შენობათა ნაშთები.
ხიხანის ციხე ერთ–ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ციხეა აჭარაში. მნიშვნელოვან სტრატეგიულ ადგილას იყო აშენებული, ქართველ დიდებულთა ერთ–ერთ თავშესაფარი იყო. როცა მტერი სძლევდა თბილისისა და გორის სიმაგრეებს, ისინი ამ ციხეს აფარებდნენ თავს.
XIII საუკუნის 30-იანი წლებისათვის ციხეში, ერისთავთ-ერისთავების აბუსერისა და ვარდანის დავალებით, მათმა ძმამ ტბელმა, ქვის წმ. გიორგის ეკლესია ააგო. ხიხანის ციხესა და თამარ მეფეს, უამრავი ლეგენდა აკავშირებს. ზოგჯერ ხიხანის ციხეს თამარის ციხესაც უწოდებენ.
ციხის ეტაპობრივ რეაბილიტაციას აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო 2012 წლიდან ახორციელებს.
ხიხანის ციხის ფართობი თითქმის ერთი ჰექტარამდეა. ციხესიმაგრის საამშენებლო წყობაში გამოირჩევა რამდენიმე ფენა: უძველესი – X-XI საუკუნეებისა, ახალი XVII-XIX საუკუნეებისა (ოსმალთა მფლობელობის ხანისა).
ხირხათში მრავალი ნაგებობის ნანგრევია მოღწეული, მათგან ზოგი ნაწილობრივ არის შემონახული, ზოგიერთი კი სრულიად გასწორებულია მიწასთან.
– ამჟამად ხირხათში ოთხი კოშკის ნაშთია შემონახული.
ლეგენდის მიხედვით, ხიხანის ციხე თავდაპირველად თითქოს ორ კლდეს შორის ყოფილა აგებული და მასზე საქარავნე გზა გადიოდა. საუკუნეების განმავლობაში კლდეები ნგრევის შედეგად ერთმანეთში არეულა და ასე ჩამოყალიბებულა არსიანის ქედი. აშენების დროისთვის ციხე-ქალაქს ,,ხიხათა” რქმევია.
,,მატიანე ქართლისაის” მიხედვით, ჯერ კიდევ XI საუკუნის შუა ხანებში ხიხათა ციხის მფლობელად იხსენიება აბუსერ I. აფხაზთა და ქართველთა მეფის ბაგრატ IV-ის გამეფებისას ბიზანტიელნი მოდგომიან ტაო-კლარჯეთს. ზედიზედ ნებდებოდნენ მესხნი აზნაურნი და ერისთავნი ბერძენთა პარკიმანოზს. მხოლოდ ეპისკოპოსებმა საბა მტბევარმა და ეზრა ანჩელმა და ერისთავმა აბუსერისძე ივანემ ,,ქმნეს დიდი ერთგულება ბაგრატ აფხაზთა მეფისათვის”, და ,,ვერა წარუღეს ქვეყანა მტერთა”. ერთგულებისა წილ აბუსერისძეთ ებოძათ ერისთავთ-ერისთავობა კლარჯეთისა და აჭარისა და გამგებლობა ციხეთა: არტანუჯისა, ხიხათა, ციხისჯვარისა და აწყვერისა.
ხიხანის ციხე სწორედ ივანე IV ტბელს აუშენებია. ის ერისთავი ყოფილა, ,,აბუსერი” მისი მეტსახელი იყო, რაც არაბულად ,,მამაც მამას” ნიშნავდა. ამიტომაც მისი შთამომავლობა შემდგომ აბუსერისძეებად იწოდებოდა. XI – XIII საუკუნეებში ხიხანი ერისთავთ-ერისთავების სარეზიდენციო ციხე-ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მეტად მნიშვნელოვან სტრატეგიულ ადგილას მდებარეობდა და ქართველ დიდებულთა განსაკუთრებულ თავშესაფრად ითვლებოდა.
გადმოცემის მიხედვით, ციხე ვანის, იგივე იასაღის ქვით აუგიათ. პირველად კალატოზებს ხარ-კამეჩით დაუწყიათ სამშენებლო მასალების აზიდავა კლდეზე, მაგრამ შემდგომ სამეფო ჯარი ჩაუყენებიათ რამდენიმე კილომეტრის სიგრძეზე, ასე ხელიდან ხელში გადაცემით აუზიდიათ ქვები კლდის თავზე.
XIII საუკუნის დასაწყისში, ხიხათის ერისთავთ-ერისთავის ივანეს შვილს, წმ. ტბელ აბუსერიძეს აქ აუგია წმ. გიორგის ეკლესია. ეკლესიის აგების შესახებ საინტერესო წერილობითი ცნობების ავტორი თავად წმ. ტბელია. ,,მამულისა ჩვენისა კაცთა, წესისაებრ, დიდი ჭირი ნახეს, გარნა ბაკოელთა მეტისმეტად დიდი მოიჭირვეს”. მშენებლობის ინიციატორებიც სწორედ ბაკოელები ყოფილან ,,ვაზირობითა და შემოხვეწითა ხელვყავ ეკლესიისა მრავლითა სახელობითა აღშენება”. დარბაზული ტიპის ეკლესია აუგია კალატოზ ბოლოკ-ბასილს. დღეს მხოლოდ საძირკველი და კედლების მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი.
ხიხანის ციხეს მომდევნო საუკუნეებშიც არ დაუკარგავს თავისი მნიშვნელობა. 1815 წელს აქ გმირულად დაასრულა თავისი სიცოცლე სელიმ – ბეგ ხიმშიაშვილმა. 400 კაცით გამაგრდა მიუწვდომელ ციხეში და 15000 კაცისგან შემდგარმა მუჰამედ ფაშას ჯარმა 2 თვის განმავლობაში ციხეს ვერაფერი დააკლო. ციხე შიგნიდან გატყდა და ასე დაეცა. სელიმ-ბეგ ხიმშიაშვილს თავი მოკვეთეს. სიკვდილის წინ ეს სიტყვები უთქვამს – გურჯისტანი ოსმალოს სამუდამოდ არ შერჩებაო.
გადმოცემით, ხიხანის ციხეს ბევრი მიწისქვეშა საიდუმლო გზები და გვირაბები ჰქონია. აქაურ სოფლებში ხიხანთან აკავშირებენ თამარ მეფის სახელსაც.. ასევე, ამბობენ აქ მეფეთა განძთსაცავი იყოო.. თამარის საფლავიც შეიძლება აქ იყოსო… სხვა ისტორიული ძეგლების მსგავსად, ამ ციხესაც დაშლა-განადგურება ემუქრებოდა, თუმცა, აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს მიერ ხორციელდება ხიხანის ციხის რესტავრაცია. სარესტავრაციო სამუშაოების პარალელურად წარმოებს არქეოლოგიური გათხრებიც. მკვლევართა მიერ აღმოჩენილია XI საუკუნის სასახლე, უძველესი ბუხარი, 28 ქვევრიანი ღვინის და 43 ქვევრიანი წყლის მარნები. ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით, „ტკბილს მოიტანდნენ ბარიდან, ჩაასხამდნენ აქა და დადგების ღვინო კეთილი და გემოიანი“.
ხიხანის ციხეზე ასასვლელი ბილიკის მოეწყო . ტურისტული ბილიკის დალაშქვრის გამარტივების მიზნით ციხეზე ასასვლელი ბილიკი გაფართოვდა, მოაჯირების მონტაჟი ჩატარდა და კიბეები მოეწყო.
პროექტის განხორციელდების შედეგად, ხიხანის ციხე ჩირუხი – ხიხანი- გოდერძის მარკირებულ გარდამავალ ალპურ მარშრუტზე მთავარი დანიშნულების ადგილი გახდება, რაც მარშრუტის ხანგრძლივობას გაზრდის. გარდა ამისა, შესაძლებელი იქნება ციხეზე კულტურულ–პორტული ღონისძიებების განხორციელება და უფრო მასშტაბური პრეს–ინფო ტურების ორგანიზება.
