დიდღალიშ ტობა მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედზე. დიდღალიშ ტობა ძალიან მცირე ზომის ტბაა, ახლოს არის ტობავარჩხილთან.
ზღვის დონიდან 2600 მეტრზე ,,დიდღალიშ ტობა”
დიდღალიშ ტობა მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედზე. დიდღალიშ ტობა ძალიან მცირე ზომის ტბაა, ახლოს არის ტობავარჩხილთან.
ზღვის დონიდან 2600 მეტრზე ,,დიდღალიშ ტობა”
ჭკადუაში ზღვის დონიდან 340 მეტრზე მდებარეობს. შესაძლებელია შუა საუკუნეების ციხისა და ეკლესიის ნახვა. გარდა ამისა, ჭკადუაშშია დადიანების სანადირო რეზიდენცია, რომელიც სალომე დადიანისა და აშილ მიურატის შთამომავლებმა რამდენიმე წლის წინ განაახლეს.
შესანიშნავი ბუნებითა და საინტერესო კულტურული ძეგლებით ჭკადუაში ერთ-ერთი მიმზიდველი კურორტია.
საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრომ ა(ა)იპ „სამეფო ნაციონალურ ბალეტს“ ტრადიციული სასცენო სამოსი გადასცა, – ამის შესახებ ინფორმაციას კულტურის სამინისტრო ავრცელებს.
მათივე ცნობით, ანსამბლს გადაეცა 20 „ხევსურულის“ კომპლექტი ვაჟებისთვის (ჩოხა, გულისპირი, ქუდი, პაჭიჭი) და 10 „ხევსურულის“ კომპლექტი ქალებისთვის (კაბა, მოსასხამი, ქუდი).
„ანსამბლისთვის სასცენო სამოსი ტენდერის შედეგად შერჩეულმა კომპანია „ფაფანაკმა“ შეკერა.
ფოცხიშვილების ქორეოგრაფიული დინასტიის ფუძემდებელი გელოდი ფოცხიშვილი იყო. 1963 წლიდან მოყოლებული, მისი ხელმძღვანელობის პერიოდშიც და დღესაც, ანსამბლი მსოფლიოს ხუთივე კონტინენტზე მართავს კონცერტებს, ავითარებს ქართულ ქორეოგრაფიას და ემსახურება ქართული კულტურის განვითარებას. ქორეოგრაფიასთან ფოცხიშვილების მჭიდრო კავშირი 1955 წლიდან იწყება, პროფესიონალურ სცენაზე მოღვაწეობა კი – 1963 წლიდან, რაც უკავშირდება ცეკვის თეატრ „მეტეხის“ დაფუძნებას, დღეს კი უკვე – „სამეფო ნაციონალურ ბალეტს“. ანსამბლი რამდენიმე ათეული წელია გამოდის მსოფლიოს სხვადასხვა სცენაზე. ფოცხიშვილების ქორეოგრაფიული დინასტია აერთიანებს სასწავლებლებს – „ფოცხიშვილების ცეკვის აკადემიას“ და ცეკვის სტუდია „პატარა ვარსკვლავებს“, რომლებიც ასევე დიდი წარმატებით საქმიანობს და სადაც მომავალ თაობას ცეკვის ხელოვნებას ასწავლიან.
2008 წელს გელა ფოცხიშვილისა და მაია კიკნაძის იდეით ჩამოყალიბდა „საქართველოს სამეფო ნაციონალური ბალეტი”, რომლის დირექტორი, სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი პროდიუსერია გელა ფოცხიშვილი. ანსამბლის მთავარი ბალეტმეისტერია მაია კიკნაძე.
მნიშვნელოვანია, რომ „სამეფო ნაციონალური ბალეტი“ კვლავ მონაწილეობს 2024 წლის ლევილის ქართულ ფესტივალში, რომელიც საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ინიციატივითა და საქართველოს მთავრობის მხარდაჭერით მეორედ იმართება.
ინფორმაციისთვის: შესაფერისი ხარისხის, ინდივიდუალური ესკიზების მიხედვით შექმნილი ტრადიციული სასცენო სამოსის ნაკლებობა სახელმწიფო და კერძო ფოლკლორული ანსამბლების წინაშე არსებული ერთ-ერთი აქტუალური გამოწვევაა.
დაახლოებით 15 წლის განმავლობაში სახელმწიფოს ანსამბლებისთვის ახალი სამოსი არ შეუძენია, სწორედ ამიტომ კულტურის სამინისტრომ 2021 წლის დეკემბერში გამოყო 197 999 ლარი და გამოაცხადა პირველი ტენდერი.
შედეგად 2022 წლის პირველ ნახევარში სასცენო სამოსი (70 კაბა და 277 ჩოხის კომპლექტი) შეიკერა 12 ანსამბლისა და ორი სოლისტისთვის, კერძოდ, ანსამბლების: „ბერმუხას“, „ბასიანის“, „დიდგორის“, „სახიობის“, „ძირიანის“, „შილდის“, „ჩვენებურების“, „რიჰოს“, „ერისიონის“, „რუსთავის“, „სუხიშვილების“, მესტიის სალოტბარო სკოლისა და სოლისტების – ტრისტან სიხარულიძისა და ლელა თათარაიძისთვის.
იმავე წელს სამინისტრომ გამოყო 133 360 ლარი და მომდევნო წელს დამზადდა სასცენო სამოსი კიდევ რვა ფოლკლორული ანსამბლის: „შავნაბადას“, „ადილეის“, „იალონის“, „მარგალიტის“, „გურჯაანის“, „მთიების“, „სათანაოსა“ და ქ. ინეგოლის (თურქეთის რესპუბლიკა) ანსამბლისთვის.
2023 წელს სასცენო სამოსი დამზადდა (117 ჩოხა-ახალუხის კომპლექტი, ექვსი ხევსურული ჯუბა და 52 კაბის კომპლექტი) კიდევ ათი ანსამბლისთვის.
2023 წლის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესრულება სამინისტრომ 2024 წლიდან დაიწყო.
მიმდინარე წელს სასცენო სამოსი უკვე გადაეცა: სსიპ ილიკო სუხიშვილისა და ნინო რამიშვილის სახელობის ქართული ნაციონალური ბალეტის სახელმწიფო აკადემიურ დასს, კვინტეტ „ურმულს“ (ფიზიკური პირი ნუგზარ ქავთარაძე), სსიპ საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართული და მსოფლიოს ხალხთა ცეკვების ქორეოგრაფიულ ანსამბლ „როკვას“, სსიპ საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლ „ერისიონს“, ა(ა)იპ „თუთარჩელა 2004“-ს, ა(ა)იპ-ს, ანსამბლს – „მე, რუსთველი“, ა(ა)იპ ხალხური სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლ „ნართებს“, აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლს და ა(ა)იპ ქ. ქუთაისის ფოლკლორის ცენტრის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლს.
ეს ანსამბლები კულტურის სამინისტრომ ანზორ ერქომაიშვილის სახელობის ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრთან თანამშრომლობით შეარჩია“, – აღნიშნულია გავრცელებულ ინფორმაციაში.
რაჭა-ლეჩხუმი ცნობილია ბუნების მრავალფეროვნებით, ალპური ტყეებით, ტბებით, კულტურული ძეგლებით, სიმწვანით და ისტორიული საინტერესო ადგილებით.
რაჭის დათოვლილი მწვერვალებისა და მთაგრეხილების, თეთრქაფმოგდებული მდინარეებისა და უფსკრულზე გადაკიდებული ჩანჩქერების, უღელტეხილებისა და ალპური საძოვრების დანახვაზე, შეუძლებელია, ჟრუანტელმა არ დაგიაროს. თუმცა რაჭა-ლეჩხუმი მხოლოდ გეოგრაფიული მდებარეობითა და უმშვენიერესი ხედებით როდი გამოირჩევა – მისი მცენარეთა და ცხოველთა სამყაროც საოცრად მდიდარი და მრავალფეროვანია.
რაჭა-ლეჩხუმი სხვა რეგიონებისგან გამოირჩევა ვენახების სიმცირითა და იშვიათი ჯიშის ყურძნით. აქ გავრცელებულია: ალექსანდროული, მუჯურეთული, ცოლიკოური, წულუკიძის თეთრა, ძელშავი, უსახელოური და ორბელური. რაჭის ზონა მოიცავს ამბროლაურის რაიონის დიდ ნაწილს, სადაც ვენახები გაშენებულია მდინარე რიონის ხეობაში, და ქვემო რაჭის ყველაზე მნიშვნელოვან ხვანჭკარის მიკროზონას. ლეჩხუმის მევენახეობის მხარის ძირითადი მიკროზონებია: ცაგერი, ორბელი, ალპანა-ტვიში, ზუბი-ოყურეში. ყველაზე სახელგანთქმული ღვინოები ამ რეგიონიდან არის უსახელოური და ადგილწარმოშობის ღვინოები _ ხვანჭკარა და ტვიში. ტვიშის მიკრორაიონული კლიმატი განაპირობებს იმერული ვაზის ჯიშის, ცოლიკოურის ყურძენში მაღალ შაქარმჟავიანობას და სწორედ ამ მიკროზონის ცოლიკოურისგან მზადდება თეთრი ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი ღვინო “ტვიში”. აღსანიშნავია ასევე ორბელის ოჯალეში, რომელიც თავისი ამპელოგრაფიული მახასიათებლებითა და ღვინის ხასიათით განსხვავდება სამეგრელოს ოჯალეშისგან.





პეისი კარიერის ადრეულ წლებში დაწყებითი სკოლის მასწავლებელი იყო. მოგვიანებით ის ფოტოგრაფიით, უფრო ზუსტად კი – ასტრონომიითა და ასტროფოტოგრაფიით დაინტერესდა და გადაწყვიტა, მთვარის სურათების შეგროვება დაეწყო.
ფოტოები სხვადასხვა ქვეყანაში თუ კონტინენტზეა გადაღებული. როგორც თავად ამბობს, პროექტში ის დამოუკიდებლად იღებდა მონაწილეობას და ფოტოების შეგროვება “ერთი არაფრით გამორჩეული აპარატით შეძლო”. 10 წელი მან სხვადასხვა ფერის მთვარის ფოტოკოლაჟით შეაჯამა.
მოლაშქრეების პირველი გაჩერება ჩირუხის ულამაზესი მთები იყო, სადაც ბანაკი გაიშალა და მოლაშქრეებისთვის პირველად დახმარების შესახებ მცირე ტრენინგი ჩატარდა. დღეს, 100-მდე მოლაშქრე შუახევის მუნიციპალიტეტიდან უკვე ხულოს მუნიციპალიტეტში ინაცვლებს, სადაც ულამაზესი იალაღების, ალპური მთებისა და ყარაგოლის ტბის გავლით სარიჩაირის იალაღებთან გადავლენ და იქვე დაბანაკდებიან. შემდეგი სამი დღის განმავლობაში მოლაშქრეები ხიხაძირის ხეობას, ხიხანის ციხეს, შუამთის ტბებსა და კურორტ გოდერძის დალაშქრავენ. ფესტივალის შემაჯამებელი ღონისძიება 27 ივლისს, ალპურ ბოტანიკურ ბაღში გაიმართება, სადაც მოლაშქრეები ფესტივალის ბოლო ღამეს გაათევენ, 28 ივლისს კი ბათუმში დაბრუნდებიან.
სალაშქრო ფესტივალზე წელს, 200 მსურველი დარეგისტრირდა, თუმცა გამოცდილების გათვალისწინებით მათგან მხოლოდ 100-მა შეძლო ფესტივალში მონაწილეობა. მოლაშქრეები 45 კილომეტრიან მარშრუტს მოლაშქრე გიდებისა და ინსტრუქტორების დახმარებით 4 დღეში დაფარავენ. ფესტივალს აჭარის ტურიზმის დეპარტამენტის ტურისტული პროდუქტების განვითარების სააგენტო მთიანი აჭარის ტურისტული მარშრუტების პოპულარიზაციისა და აჭარაში ლაშქრობის სტიმულირების მიზნით ატარებს. ფესტივალის მონაწილეებმა წინასწარი რეგისტრაცია ფესტივალის გვერდზე https://infoajara.com/ka/hiking-festival გაიარეს. სალაშქრო ფესტივალი აჭარაში პირველად ტარდება და მასში მონაწილეობა უფასოა.
ფეიხოას სასარგებლო თვისებები
რა ასაკიდან შეიძლება ფეიხოას მიცემა ბავშვებს?
ფეიხოა უგემრიელესი და სასარგებლო ხილია, მაგრამ მშობლებმა უნდა იცოდნენ, რომ ის ალერგიული ხილია. ამიტომ, მის მიღებას არ გირჩევენ 1 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის. იმისათვის, რომ თავიდან აიცილოთ ალერგიული რეაქციები, უმჯობესია ფეიხოა ბავშვს 1 წლიდან ან უფრო გვიან მიაწოდოთ, თუმცა, თავიდან უნდა მისცეთ ზომიერად და გააგრძელოთ ყურადღებით თვალყურის დევნება.
როგორ შევიტანოთ ფეიხოა ბავშვის რაციონში?
დასკვნა
ფეიხოა არის გემრიელი, სასარგებლო და ნატურალური, რომლებიც ბავშვისა და მოზრდილების ჯანმრთელობას ხელს უწყობს. მისი რეგულარული მიღება ხელს უწყობს ორგანიზმის გაძლიერებას, იმუნური სისტემის განმტკიცებას, გული და ნაწლავური სისტემა კი უფრო ჯანსაღად მუშაობს. თუმცა, ფეიხოას მიღება 1 წლამდე ბავშვებისთვის არ არის რეკომენდებული, რადგან ეს ხილი ალერგიულია.
„დღეს, ფესტივალის ფარგლებში ვიზიტორებსა და ფრინველებზე დაკვირვებით დაინტერესებული პირებისთვის გასვლითი ტური მოეწყო სახალვაშოს სადამკვირვებლო პლატფორმაზე. ფესტივალის სტუმრები ადგილზე გაეცნენ ფრინველებზე დაკვირვებისა და დარგოლვის პროცესს. გასართობ-შემეცნებითი ექსკურსიები ასევე, იგეგმება შუამთის სადამკვირვებლო პლატფორმასა და კოლხეთის ეროვნულ პარკში.
ვიზიტორები უზრუნველყოფილები იქნებიან ტრანსპორტით, ბინოკლითა და გიდით. გასვლით ტურებში მონაწილეობის მსურველებმა რეგისტრაცია ფესტივალის ვებ-გვერდზე უნდა გაიარონ. გარდა გასვლითი ტურებისა, ასევე იგეგმება კონფერენცია უცხოელი და ქართველი ექსპერტების ჩართულობით.
ფრინველებზე დაკვირვების საერთაშორისო ფესტივალი რეგიონში აჭარის ტურიზმის დეპარტამენტის ტურისტული პროდუქტების განვითარების სააგენტოს ორგანიზებით გაიმართება. ფრინველებზე დაკვირვების ტურიზმი, რომელიც ეკოტურიზმის ერთ-ერთ პოპულარულ მიმართულებად იქცა, აჭარაში უდიდეს პოტენციალს ფლობს.
შავი ზღვის სანაპირო, კერძოდ, ბათუმის შემოგარენი, „აღმოსავლეთ შავი ზღვის სამიგრაციო დერეფნის“ სახელითაა ცნობილი, სადაც ყოველწლიურად 1 000 000-ზე მეტი გადამფრენი მტაცებელი ფრინველი აღირიცხება. შედეგად, აჭარა მსოფლიოში მტაცებელ ფრინველთა მიგრაციის ერთ-ერთ უდიდეს კორიდორად ითვლება და ის, მსოფლიოში მესამე ადგილზეა, რის გამოც რეგიონი ყოველწლიურად უფრო და უფრო მეტ ტურისტსა და ამ დარგით დაინტერესებულ მეცნიერს იზიდავს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან“, -აღნიშნულია გავრცელებულ ინფორმაციაში.