გადაცემა „იმუნიტეტი“
როგორ მოვიქცეთ მდუღარე წყლით და ქიმიური დამწვრობის შემთხვევაში?
საუბრობს დამწვრობის ცენტრის დირექტორი, გუგა ქაშიბაძე:
ნოქალაქევის ტეხურის კანიონი – ეს სამეგრელოა !
ნოქალაქევის ტეხურის კანიონი. ეს სამეგრელოა !
Giorgi Nikolava
თბილისის ანძაზე ვიზიტორთა ცენტრისა და პანორამული რესტორნის მოწყობა 2027 წელს დასრულდება – მერია
დედაქალაქის მერია უახლოეს წლებში ორ ახალ მიზიდულობს ცენტრს გააჩენს – თბილისის ანძაზე ვიზიტორთა ცენტრი და პანორამული რესტორანი, ხოლო ბეთანიაში სათხილამურო კურორტი მოეწყობა.
აღნიშნული პროექტების შესახებ საზოგადოებას დეტალური ინფორმაცია ვიცე-მერმა, გიორგი ტყემალაძემ ტრანსპორტისა და ურბანული განვითარების პოლიტიკის პრეზენტაციაზე მიაწოდა.
“თბილისის ანძის განვითარების პროექტს ეკონომიკის სამინისტროსა და ბიზნესის ჩართულობით ვახორციელებთ, რისთვისაც მათ მადლობას ვუხდი. ვიზიტორთა ცენტრისა და პანორამული რესტორნის მოწყობის შემდეგ, ტურისტული მიზიდულობის კუთხით, ქალაქში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ობიექტი გვექნება. სამუშაოები 2027 წელს დასრულდება“, – განაცხადა ვიცე-მერმა.
რაც შეეხება ბეთანიის სათხილამურო კურორტს, გიორგი ტყემალაძის თქმით, პროექტი განხორციელდება „მთის კურორტების განვითარების კომპანიასთან“ თანამშრომლობით და 2027 წლის სექტემბერში დასრულდება.
“ბეთანიის სათხილამურო კურორტით ისარგებლებენ არა მხოლოდ ჩვენი თანამოქალაქეები, არამედ ტურისტები. კურორტი იქნება ოთხსეზონიანი. ინფრასტრუქტურას იმგვარად განვავითარებთ, რომ რაც შეიძლება ბევრი ადამიანი მოვიზიდოთ. ამ ეტაპზე, სათხილამურო ტრასის სიგრძე-500 მ-ია, თუმცა, უფრო გავაფართოვებთ. უხლოეს მომავალში დეტალური კონცეფცია გვექნება და უშუალოდ სამუშაოების განხორციელებას დავიწყებთ”, – აღნიშნა ვიცე-მერმა.
კაცობურის აღკვეთილი აბაშის მუნიციპალიტეტში
კაცობურის აღკვეთილი 1996 წელს დაარსდა. მისი საერთო ფართობი 295 ჰექტარს შეადგენს. მდებარეობს აბაშის მუნიციპალიტეტის სამხრეთ დასავლეთ ნაწილში. კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე რიონი.
ამჟამად საქართველოში 24 აღკვეთილია და მათი საერთო ფართობი დაახლოებით 76 200 ჰა-ს შეადგენს.
სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს ეროვნული მუზეუმი
სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს ეროვნული მუზეუმი.
ყველაზე დიდი თბილისში და საქართველოს ერთ-ერთ მთავარ ისტორიულ მუზეუმში. სწორედ აქ შეგიძლიათ მიიღოთ კავკასიელი ხალხის მრავალსაუკუნოვანი კულტურისა და ცხოვრების ყველაზე სრულყოფილი სურათი.
ჯერ კიდევ 1825 წელს რუსეთის იმპერიული გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიურმა განყოფილებამ გადაწყვიტა მუზეუმის დაარსება.
1921 წელს, ბოლშევიკებისგან გადარჩენის ექსპონატები ევროპაში გადაიყვანეს და მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ისინი დაბრუნდნენ.
1947 წელს მუზეუმს ისტორიკოსისა და საზოგადო მოღვაწის სიმონ ჯანაშიას სახელი მიენიჭა.
1991-1992 წლებში, სამხედრო გადატრიალების გამო, შენობა ძლიერ დაზიანდა და ექსპონატების ნაწილი ხანძარმა გაანადგურა.
2000-იანი წლების დასაწყისში, მუზეუმების მუშაობის ოპტიმიზაციის მიზნით, მოხდა რეორგანიზაცია.
ახლა ის უზარმაზარი საგამოფენო კომპლექსია, 2004 წლიდან იგი მოიცავს სხვადასხვა მუზეუმებს, რომლებიც მდებარეობს ქვეყნის მასშტაბით:
მთავარი სამსართულიანი შენობა მდებარეობს შოთა რუსთაველის გამზირზე, 3. დარბაზები ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით, ბრინჯაოს ხანიდან დაწყებული და მე-20 ს-ით დამთავრებული.
ეროვნული მუზეუმის მთავარი საგანძური ოქროსგან დამზადებული ობიექტებია. ძვ.წ. ii საუკუნით დათარიღებული მონეტები, სამკაულები და მონეტები. გარდა ამისა, ვიზიტორებს შეუძლიათ ნახონ კაცობრიობის უძველესი წარმომადგენლის გაქვავებული ნაშთები, რომლებიც ცხოვრობდნენ დაახლოებით 2 მილიონი წლის წინ.
დარბაზებში ნაჩვენებია უძველესი ტანსაცმელი და ხელნაკეთობები, კერამიკა, ხატები და უძველესი ურარტიული წარწერები. მოთავსებულია სხვადასხვა სამეცნიერო დარგის აღმოჩენები, მაგალითად, ზოოლოგიური, ეთნოგრაფიული, გეოლოგიური.
ეროვნული მუზეუმი ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესოა მთელ საქართველოში. საერთო ჯამში, მისი კოლექციები მილიონზე მეტ ეგზემპლარს შეადგენს.
გაგიგიათ, ვარდისფერი დელფინის შესახებ?
გაგიგიათ ამაზონის ვარდისფერი დელფინის შესახებ?
ვარდისფერი დელფინები ცხოვრობენ არამხოლოდ ჩინეთში, არამედ ინდოეთის, ავსტრალიის სანაპიროებზე, ამაზონის და სამხრეთ ამერიკის შენაკადებში, მაგრამ მათი ზუსტი რაოდენობა არავინ იცის.
პერუს ამაზონეთის სტუმრებისთვის „ბოტო“, იგივე ვარდისფერი დელფინი, უცნაური და ულამაზესი არსებაა. სამხრეთ ამერიკის კულტურაში ეს ცხოველი მითოლოგიურ არსებად მიიჩნევა. პირველ რიგში, ის სხვა თავის მსგავსი არსებებისგან ფერით განსხვავდება, თუმცა საინტერესოა მათი ცხოვრების წესიც და ის ფაქტებიც, რომლებსაც ქვემოთ გაგაცნობთ.
1. ვარდისფერ დელფინს შეუძლია საკუთარი ფერის შეცვლა
მიუხედავად სახელწოდებისა, დელფინები არ არიან მუდმივად ვარდისფერი. დაბადებისას ისინი ნაცრისფერები არიან, ხოლო ასაკის მატებასთან ერთად ვარდისფერნი ხდებიან. საინტერესოა, რომ მამრი სახეობები უფრო მკვეთრი ვარდისფერით გამოირჩევიან, ვიდრე მდედრები. თუმცა მათ საბოლოო ფერზე გავლენას ახდენს მათი ქცევა, სინათლის რაოდენობა მათ საარსებო გარემოში…
2. ამ კონკრეტულ სახეობას მსოფლიოს დელფინების სახეობებს შორის ყველაზე დიდი სხეული და ტვინი აქვთ
ვარდისფერი დელფინი აღწევს 2.7 მეტრის სიგრძეს და იწონის 181 კილოგრამამდე, ხოლო მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლოებით 30 წელიწადია. აღსანიშნავია, რომ მათი ტვინის მოცულობა 40%-ით აჭარბებს ადამიანის ტვინის მოცულობას. ისინი მორცხვები და კომუნიკაბელურები არიან. ხშირად თამაშობენ ადგილობრივ ბავშვებთან და არ ავლენენ აგრესიულ ბუნებას.
3. ვარდისფერი დელფინის არსებობა ბუნებისთვის საიდუმლოა
მეცნიერებისთვის უცნობია, ამ სახეობის რამდენი ერთეული არსებობს, რადგან განსხვავებით სხვა ორგანიზმებისგან, ვარდისფერი დელფინები მარტო ან მცირე ჯგუფებად გადაადგილდებიან. ისინი არ ამოდიან წყლის ზედაპირზე, რის გამოც უფრო რთული ხდება მათი შემჩნევა და დათვლა.
4. ვარდისფერი დელფინები წყლის ტანმოვარჯიშეები არიან
ამ სახეობის დელფინებს შეუძლიათ თავის 90 გრადუსით ტრიალი, რაც საშუალებას აძლევს, უფრო მოქნილად გადაადგილდნენ. ასევე ისინი ხშირად არიან შემჩნეული უკუღმა ცურვაში. ეს მდგომარეობა მათ ეხმარება მდინარის ფსკერის უკეთ დანახვაში. მიუხედავად მათი მცირე ზომის თვალებისა, მათ აქვთ შესანიშნავი ექოლოკაციის უნარი და მშვენივრად გადაადგილდებიან ამაზონის ტალახიან წყლებში.
5. ამაზონის ვარდისფერ დელფინებს მითიურ არსებებად მიიჩნევენ
ამ არსებას დიდი დოზით შევხვდებით სამხრეთ ამერიკის ფოლკლორში. ერთ-ერთი ლეგენდა გვიყვება, რომ დელფინები „სახლდებიან“ სიმპატიურ მამაკაცში და აცდუნებენ ქალებს ღამით. სხვა ლეგენდის თანახმად კი, როცა მარტო დაცურავ, შესაძლოა დელფინმა გაგიტაცოს და მაგიურ წყალქვეშა ქალაქში წაგიყვანოს. ამ ტერიტორიაზე დელფინისთვის რაიმეს დაშავება უბედურების მომასწავლებლად ითვლება, რადგან ადგილობრივები მათ პირად მცველებად მიიჩნევენ.
2007 წელს აღმოაჩინეს დედასთან ერთად მცურავი პატარა დელფინი, რომელმაც გააოცა თვითმხილველები, რადგან ის თავიდან ბოლომდე ვარდისფერი იყო. მას მოგვიანებით “ფინქი” დაარქვეს.
პირველად ის შენიშნეს ლუიზიანას ნაპირთან. ბიოლოგების თქმით, მისი სხეულის ფერი გამოწვეულია პიგმენტაციით.
“მისი შეფერილობა სხვა დელფინებისგან მკვეთრად განსხვავდება. დელფინის ტყავის ქვეშ არის უამრავი კაპილარი და სისხლძარღვი. როცა ისინი ფართოვდება, ცხოველი ვარდისფერ შეფერილობას იღებს”- ამბობს ცხოველთა დაცვის ინსტიტუტის წარმომადგენელი ნაუმი როუსი.
ერთი რამ მეცნიერებმა დარწმუნებით იციან – ამ ცხოველების რაოდენობა მცირდება. ჰონგ კონგის დელფინთა დაცვის საზოგადოების თქმით 2003 წელს მინიმუმ 158 დელფინი ბინადრობდა ადგილობრივ წყლებში, ხოლო 2014 წლისთვის მათი რიცხვი 61-მდე შემცირდა. სავარაუდოდ დღესდღეობით მათი რიცხვი კიდევ უფრო მცირეა. და საქმე მდგომარეობს არამხოლოდ ადამიანის ინდუსტრიულ საქმიანობაში, რომელიც მავნე ზეგავლენას ახდენს დელფინების პოპულაციაზე, არამედ მათი გამრავლების თავისებურებაშიც.
მთელი ცხოვრების განმავლობაში მდედრს შეუძლია გამრავლება მხოლოდ ერთ-ორჯერ, რამდენადაც შობადობათა შორის 4 ან 6 წელია განსხვავება. გარდა ამისა, ახალშობილთა დაახლოებით ნახევარი იღუპება. დიდი რაოდენობით თევზის ჭერა იწვევს იმას, რომ დელფინებს საჭმელად აღარაფერი რჩებათ, დაბინძურებული წყალი წამლავს ცხოველების ორგანიზმს და აზიანებს რეპროდუქციულ სისტემას, ხოლო გემების მოძრაობამ შეიძლება მოკლას ისინი. ინფრასტრუქტურული პროექტები, როგორიცაა ჰონგ კონგის საერთაშორისო აეროპორტი ან ხიდი, რომელიც აკავშირებს ქალაქ მაკაოსა და მატერიკ ჩინეთს, მკვეთრად ამცირებს ვარდისფერი დელფინების ჰაბიტატს, ეს სულ ოფრო აშორებს დელფინებს ადამიანებისგან.
იორდანიაში, ქართველთა უდაბნო-მონასტრის ნანგრევებზე არქეოლოგიური სამუშაოების დასაგეგმად არქეოლოგთა ჯგუფი გაემგზავრა
იორდანიაში, ქართველთა უდაბნო-მონასტრის ნანგრევებზე არქეოლოგიური სამუშაოების დასაგეგმად არქეოლოგთა ჯგუფი გაემგზავრა, – ინფორმაციას ამის შესახებ კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო ავრცელებს.
მათივე ინფორმაციით, ივლისის თვეში საქართველოს კულტურის მინისტრის იორდანიის ჰაშიმიტურ სამეფოში სამუშაო ვიზიტის ფარგლებში იორდანულ მხარესთან შეთანხმდა.
ქართველ მეცნიერ-არქეოლოგთა გუნდის იორდანიაში გამგზავრება და ქალაქ კარაკის შიჰანის ქართველთა უდაბნო-მონასტრის ნანგრევებზე არქეოლოგიური სამუშაოების ჩატარება.
„მინისტრმა ქალაქ კარაკში შიჰანის ქართველთა უდაბნო-მონასტრის ადგილი მიმდინარე წლის ივლისში მოინახულა.
მიღწეული შეთანხმების აღსრულების მიზნით, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულმა სააგენტომ ექსპედიციის ხელმძღვანელად მოიწვია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი ვახტანგ ლიჩელი.
რამდენიმე დღის წინ, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს არქეოლოგები შიჰანის მთაზე სამუშაო ვიზიტით გაემგზავრნენ. პროფესორ ვახტანგ ლიჩელის ხელმძღვანელობით ისინი ქართველთა მონასტრის ტერიტორიაზე ჩაატარებენ დაზვერვით არქეოლოგიურ სამუშაოებს და შეიმუშავებენ პროექტს ფართომასშტაბიანი არქეოლოგიური სამუშაოების ჩასატარებლად. ქართველ არქეოლოგთა ჯგუფთან ერთად ადგილზე იმყოფება იორდანიის ჰაშიმიტური სამეფოს ტურიზმისა და სიძველეთა სამინისტროს სიძველეთა დაცვის დეპარტამენტის წარმომადგენელიც.
მნიშვნელოვანია, რომ არქეოლოგიური სამუშაოების დაგეგმვის პროცესში იორდანიის ტურიზმისა და კულტურულ ფასეულობათა სამინისტროს შესაბამისი სამსახურები და ადგილობრივი არქეოლოგები სრულ მხარდაჭერას გვიცხადებენ.
ქართული ექსპედიცია იორდანიაში ბოლო წლების მანძილზე ვეღარ საქმიანობდა; მანამდე ქართველი მეცნიერის, თამილა მგალობლიშვილის, ხელმძღვანელობით ქართული ექსპედიცია იორდანიასა და მის მეზობელ ქვეყნებში ქართულ მონასტრებს აქტიურად აღნუსხავდა და შესაბამის დოკუმენტაციას ადგენდა; მოგვიანებით გარკვეული მიზეზების, მათ შორის პანდემიის, გამო ქართულმა მხარემ არქეოლოგიური სამუშაოებისა და კვლევის გაგრძელება ვეღარ შეძლო.
ქართველთა უდაბნო-მონასტერი, ქალაქ კარაკში ყველაზე მაღალ მთაზე, შიჰანზე, მდებარეობდა. ის მე-11 საუკუნეში ქართველმა სასულიერო პირმა გაბრიელ თბილელმა დააარსა და სიცოცხლის ბოლო წლებიც ამ მონასტერში გაატარა. უდაბნო-მონასტერი, მე-13 საუკუნემდე არსებობდა. შემორჩენილია მონასტრის რამდენიმე ხელნაწერი, რომლებიც იერუსალიმის ბერძნული საპატრიარქოს წიგნსაცავშია დაცული.
მონასტერი იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის მეტოქი (ერთგვარი ფილიალი) იყო“, – ნათქვამია სააგენტოს ინფორმაციაში.
შავი ზღვის წყლის ხარისხის შესახებ ახალი ინფორმაცია ვრცელდება
შავი ზღვის წყლის ხარისხის შესახებ ახალი ინფორმაცია ვრცელდება – გარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, შავი ზღვის წყლის ხარისხის მონიტორინგის შედეგები აჩვენებს რომ წყალი ცურვისთვის უსაფრთხოა.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს უახლესი ანგარიშის მიხედვით, შავი ზღვის წყალი ცურვისთვის უსაფრთხოა. წყლის ხარისხის მონიტორინგის შედეგები აჩვენებს, რომ სანაპიროს მთელ პერიმეტრზე წყლის ხარისხი ნორმის ფარგლებშია.
გარემოს ეროვნული სააგენტო რეგულარულად ატარებს შავი ზღვის წყლის სინჯების კვლევას 12 სხვადასხვა წერტილში. კვლევები მოიცავს ჰიდრო ბიოლოგიური და ქიმიური პარამეტრების, მათ შორის:
- 13 მძიმე მეტალი
- ნავთობის ჯამური ნახშირწყალბადები
- 16 პოლიარომატული ნახშირწყალბადები
- სხვა ფიზიკურ-ქიმიური პარამეტრები
ამ პროცესს ახორციელებს გარემოს ეროვნული სააგენტოს ატმოსფერული ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის ანალიზის აკრედიტირებული ლაბორატორია, რომელიც აღჭურვილია თანამედროვე ანალიტიკური ხელსაწყოებით და სრულად აკმაყოფილებს თანამედროვე მოთხოვნებსა და სტანდარტებს.
აღსანიშნავია, რომ ევროკავშირის საზღვაო სტრატეგიის ჩარჩო დირექტივის შესაბამისად, გარემოს ეროვნული სააგენტო აქტიურად მუშაობს მონიტორინგის სისტემის გაუმჯობესებაზე. ამ ეტაპზე მიმდინარეობს ახალი პარამეტრების ანალიზის მეთოდების დანერგვა, რაც ხელს შეუწყობს წყლის ხარისხის კიდევ უფრო დეტალურ მონიტორინგს.
ნათქვამია გარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციაში.
შავი ზღვის წყლის უსაფრთხოება
მიმდინარე ლაბორატორიული კვლევების მიხედვით, შავი ზღვის წყლის ხარისხი სრულად შეესაბამება სტანდარტებს და ცურვისთვის უსაფრთხოა. ვიზიტორებს შეუძლიათ უსაფრთხოდ ისიამოვნონ ზღვის სანაპიროზე ყოფნით.
