აბანოს უღელტეხილი: გზა თუშეთისკენ, რომელიც წელიწადში მხოლოდ 100 დღით იხსნება

თუშეთი საქართველოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეშია — მაღალმთიანი მხარე ხეობებით, გოდოლებიანი სოფლებითა და საზაფხულო საძოვრებით, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფის მიღმა, ჩეჩნეთისა და დაღესტნის საზღვართან. აქამდე მხოლოდ ერთი გზა მიდის — კახეთში, ალვანთან მდებარე სოფელ ფშაველიდან, აბანოს უღელტეხილის გავლით. უღელტეხილი 2850 მეტრ სიმაღლეზეა. გზა ხრეშიანი და ტალახიანია, უმეტესწილად ერთლენიანი, ხეობის კალთაშია ამოჭრილი, ბორდიურის გარეშე, რომელიც ასობით მეტრიანი უფსკრულისგან გამყოფია. გზა იხსნება, როცა თოვლი ივნისში დნება, და იკეტება ოქტომბერში, როცა თოვლი ისევ მოდის. ამ პერიოდში კი ის თუშეთის ერთადერთი კავშირია გარე სამყაროსთან.

გზა

ფშაველიდან გზა ხეობაში ადის წიფლნარში, შემდეგ ტყის ზემოთ იწყება ქვიშნარი და მდელოები, გრძელი სერპანტინებით, სადაც შტორის მდინარე შორს, ქვემოთ მოჩანს. დაახლოებით ორი საათის სავალზე, გზისპირას მდებარე თერმულ წყაროსთან — საიდანაც უღელტეხილმა სახელიც მიიღო, ვინაიდან „აბანო“ ქართულად საბანაოს ნიშნავს — მცენარეულობა სრულიად ქრება. ბოლო ასვლა ყველაზე ციცაბოა, ზედაპირი კვირის მიხედვით შრება ან ტალახდება. უღელტეხილის თავზე სალოცავია, ქარი და ხედი ჩრდილოეთისკენ, სულ სხვა ქვეყანაზე — თუშეთის ხეობები მწვანე საფეხურებად ეშვება ქვემოთ, უკან კი დაღესტნის ქედები ჩანს.

ომალომდე, თუშეთის მთავარ სოფლამდე, ჩამოსვლას კიდევ ორი საათი სჭირდება, გზა პირიქითისა და გომეწრის ხეობებზე გადის, პირველი გოდოლების გასწვრივ. მთელი გადასასვლელი კახეთიდან ოთხიდან ხუთ საათამდე გრძელდება სამოცდაათ კილომეტრზე. ამას მხოლოდ შემცველი 4×4 ავტომობილებით და თითოეულ მოსახვევს კარგად მცნობი მძღოლები აკეთებენ, წვიმაში ან ბნელში კი გზას საერთოდ არავინ გაუდგება.

რატომ რჩება დახურული

დეკემბრისთვის უღელტეხილზე თოვლის სისქე ხუთ მეტრს აღწევს. საგზაო სამსახური ტექნიკას მაისის ბოლოს ან ივნისში აგზავნის, და თუშები — რომლებიც ზამთარს ბარში, ალვანსა და ზემო ალვანში, ცხვართან ერთად ატარებენ — გზის გახსნისთანავე ზემოთ, საზაფხულო სოფლებსა და საძოვრებზე ადიან. ოქტომბერში, პირველ თოვლთან ერთად, ათეულ ათასობით ცხვარი იმავე გზით ისევ ბარში ჩამოჰყავთ, ოთხი დღის განმავლობაში. დარჩენილ რვა თვეში თუშეთში ათეულობით მკვიდრი და სასაზღვრო პოსტი თუ დარჩება — გზა კი საერთოდ არ არსებობს.

- Advertisement -

რა ხვდება მოგზაურს გადასვლის შემდეგ

• ომალო თავისი ქესელოს გოდოლებით
• დართლო, პირიქითის ხეობაში — კავკასიონის ერთ-ერთი ულამაზესი სოფელი, გოდოლებით, ეკლესიითა და ყოფილი სამსჯავროთი, სადაც ერთ დროს უხუცესები ქვის სავარძლებზე ისხდნენ
• შენაქო და დიკლო, დაღესტნის საზღვართან
• მწყემსების ბანები, მწყემსური ძაღლები, არწივები და სიჩუმე, რომელიც ევროპის დიდი ნაწილიდან დიდი ხნის წინ გაქრა

სასტუმროები მარტივია, საჭმელი კი — ყველი, პური, ხინკალი და მთის ლუდი, რომელსაც თუშები დღესასწაულებისთვის აყენებენ. ვინც ერთხელ გაივლის აბანოს უღელტეხილს, არასდროს ავიწყდება, და უმეტესობა ისევ ბრუნდება.

იხილეთ GTour-თან ერთად

აბანოს უღელტეხილი GTour-ის ოთხდღიანი თუშეთის ექსპედიციის პირველი და მეოთხე დღეა, 4×4 ავტომობილით, მძღოლთან ერთად, რომელსაც ეს გზა ასობით გზაზე აქვს გავლილი.

ხშირად დასმული კითხვები

სად მდებარეობს თუშეთი და როგორ მიხვალთ იქამდე? თუშეთი საქართველოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში მდებარეობს, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფის მიღმა, ჩეჩნეთისა და დაღესტნის საზღვართან. აქამდე მხოლოდ ერთი გზაა — კახეთში, ალვანთან მდებარე სოფელ ფშაველიდან, აბანოს უღელტეხილის გავლით.

რა სიმაღლეზეა აბანოს უღელტეხილი და როგორია გზა? უღელტეხილი 2850 მეტრზეა. გზა ხრეშიანი და ტალახიანია, ძირითადად ერთლენიანი, ხეობის კალთაშია ამოჭრილი, ბორდიურის გარეშე. მთელი გზა კახეთიდან ომალომდე დაახლოებით სამოცდაათი კილომეტრია და 4×4-ით ოთხიდან ხუთ საათამდე გრძელდება.

რატომ უკავშირდება სიტყვა „აბანო“ უღელტეხილის სახელს? ფშაველიდან ასვლის დაახლოებით მეორე საათზე, გზისპირას თერმული წყაროა, ხოლო „აბანო“ ქართულად საბანაოს ნიშნავს — აქედან მოდის უღელტეხილის სახელი. სწორედ აქ ქრება ბოლო მცენარეულობა უღელტეხილის ყველაზე ციცაბო ნაწილის წინ.

- Advertisement -

რატომ არის აბანოს უღელტეხილი წელიწადში მხოლოდ დაახლოებით 100 დღე ღია? დეკემბრისთვის უღელტეხილზე თოვლის სისქე ხუთ მეტრს აღწევს, ამიტომ წლის დიდი ნაწილი გასაუვალია. საგზაო სამსახური მას მაისის ბოლოს ან ივნისში ხსნის, ოქტომბერში კი ისევ იკეტება — დარჩენილ რვა თვეში თუშეთში მხოლოდ ათეულობით მკვიდრი რჩება და გზაც არ არსებობს.

ვინ არიან თუშები და როგორ მოქმედებს გზა მათ ცხოვრებაზე? თუშები თუშეთის მკვიდრნი არიან, რომლებიც ზამთარს ბარში, ალვანსა და ზემო ალვანში, ცხვართან ერთად ატარებენ. გზის გახსნისთანავე ისინი საზაფხულო სოფლებსა და საძოვრებზე ადიან, ოქტომბერში კი იმავე გზით ათეულ ათასობით ცხვარს ოთხი დღის განმავლობაში ბარში ჩამოჰყავთ.

რას ნახავენ მოგზაურები უღელტეხილის გადალახვის შემდეგ? მეორე მხარეს მდებარეობს ომალო ქესელოს გოდოლებით, დართლო პირიქითის ხეობაში თავისი გოდოლებით, ეკლესიითა და ძველი სამსჯავროთი, ასევე შენაქო და დიკლო დაღესტნის საზღვართან. მოგზაურები ასევე წააწყდებიან მწყემსების ბანებს, მწყემსურ ძაღლებს, არწივებს და მარტივ სასტუმროებს, სადაც ყველს, პურს, ხინკალსა და თუშურ მთის ლუდს შესთავაზებენ.

როგორ შეიძლება აბანოს უღელტეხილის გასტურით მონახულება? GTour გთავაზობთ თუშეთის ოთხდღიან ექსპედიციას, სადაც აბანოს უღელტეხილის გადალახვა პირველი და მეოთხე დღეა. მოგზაურობა 4×4-ით ხორციელდება, მძღოლთან ერთად, რომელსაც ეს გზა ასობით გზაზე აქვს გავლილი, ვინაიდან წვიმაში ან ბნელში ამ გზას არასდროს გაუდგებიან.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — The Abano pass: the road to Tusheti, and why it's only open 100 days a year