სვანური კოშკები — რატომ აშენებდა ყოველი ოჯახი ციხეს

მესტიის პირველი ხედი, თბილისიდან შვიდსაათიანი გზის შემდეგ, მთები არ არის. კოშკებია: ორ ათეულზე მეტი, ოთხკუთხა, ზემოთ ვიწროვდება, ოცდახუთი მეტრი სიმაღლის, ქალაქიდან ფლოტის ანძებივით ამოზრდილი. ზემოთ, უშგულში, კიდევ მეტია — ათეულობით, ერთმანეთზე მიჯრით, უკან შხარას თოვლიანი კედლით.

ციხე თითო ოჯახზე

სვანური კოშკი ოჯახის საკუთრება იყო. სახლის გვერდით იდგა, გადასასვლელით უერთდებოდა და იქ მიდიოდა ოჯახი, როცა განსაცდელი მოდიოდა. ქვედა სართული სურსათისთვის; ზედა სართულები — ხალხისთვის, კიბეებით, რომლებსაც უკან აწევდნენ; ზედა სართულზე — სასროლი ჭრილები და ხვრელები იატაკში.

განსაცდელი ორი მხრიდან მოდიოდა. გარედან — იშვიათად: სვანეთის სიმაღლე და ერთი ვიწრო გზა უმეტეს დამპყრობელს აჩერებდა. შიგნიდან — მუდმივად. სვანური საზოგადოება გვარსა და პატივზე იდგა და სისხლის აღება თაობებს გრძელდებოდა. კოშკი დაზღვევა იყო მეზობლისგან.

დღეს მდგომი კოშკების უმეტესობა IX–XIII საუკუნეებისაა. ზოგი XIX საუკუნეშიც თავშესაფრად რჩებოდა, როცა რუსი ოფიცრები ჩამოვიდნენ და საზოგადოება ნახეს — ბატონების, ყმების გარეშე, ბევრი შეიარაღებული კაცით.

- Advertisement -

რას იცავდნენ კოშკები

მხოლოდ ადამიანებს არა. სვანეთი საქართველოს სეიფი იყო: როცა ბარი დამპყრობელს ეპყრა, ხატები, ხელნაწერები და საეკლესიო განძი ენგურის ხეობით ზემოთ აჰქონდათ. ბევრი დღემდე იქაა. მესტიის მუზეუმში ოქროსა და ვერცხლის ხატებია, რომლებიც სხვაგან სახელგანთქმული იქნებოდა; აქ გზის ბოლოში ზის.

უცხოელი სტუმრებისთვის

უშგული და მესტია ის ადგილებია, რომლის გამოც უცხოელები საქართველოში ბრუნდებიან. GTour-ის სამდღიანი სვანეთის ტური ინგლისურენოვანი კერძო ტურია გიდით, ჯიპით უშგულამდე. ინგლისური ვერსია: gtour.ge.

ფოტო და მასალა: GTour — Gateway to Georgia. ეს სტატია ინგლისურადაც არსებობს: Svan towers: why every family built a fortress