ხაშური — გზაჯვარედინი აღმოსავლეთსა და დასავლეთ საქართველოს შორის

მიმოხილვა

ხაშური შიდა ქართლის რეგიონში, მტკვრის აუზში, ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე მდებარე დაახლოებით 26 135 მოსახლის ქალაქია. ლიხის ქედი ის დაბალმთიანი სისტემაა, რომელიც აღმოსავლეთ საქართველოს — ქართლსა და კახეთს — დასავლეთ საქართველოსგან, იმერეთის, გურიისა და აჭარისგან მიჯნავს. ქალაქი თბილისიდან მანქანით დაახლოებით ორი საათის სავალზეა, ქუთაისიდან — დაახლოებით ორი საათისა და თხუთმეტი წუთისა, ბათუმიდან კი — თითქმის ოთხი საათნახევრის. ეს ყველაფერი იმ მთავარ საავტომობილო და სარკინიგზო დერეფანზეა განთავსებული, რომელიც დედაქალაქს შავიზღვისპირეთთან აკავშირებს.

ხაშურის მნიშვნელობა მონუმენტურზე მეტად გეოგრაფიულია: სწორედ აქ კვეთს თბილისი-ქუთაისი-ბათუმის ავტომაგისტრალი და საქართველოს რკინიგზის მთავარი ხაზი ლიხის წყალგამყოფს, და აქვეა ბორჯომისა და ბორჯომ-ხარაგაულის მთიანეთისკენ მიმავალი გზის გასაყარი. მოგზაურები იშვიათად აგვიანებენ თავად ქალაქში, თუმცა თითქმის ყველა სახმელეთო მარშრუტი აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს შორის, ასევე ბორჯომის, ბაკურიანისა თუ ეროვნული პარკისკენ მიმავალი გზები, ხაშურზე ან მის სიახლოვეს გადის. GTour სურვილის შემთხვევაში ხაშურს კერძო მარშრუტებში მოიცავს, მოკლე გაჩერებას სხვა დადასტურებულ ადგილებთან აერთიანებს.

ისტორია

ხაშურის მიმდებარე ტერიტორია ისტორიულად ქართლის სამეფოს ნაწილი იყო, ხოლო ლიხის ქედზე გადასასვლელს საუკუნეების განმავლობაში სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს შორის. დღევანდელი ხაშურის ჩრდილოეთით, რამდენიმე კილომეტრში მდებარე სურამის ციხე სწორედ ამ გზას იცავდა და ქართულ მატიანეებში ფეოდალური დაქუცმაცებისა და გარეშე შემოსევების პერიოდებში ამ გადასასვლელზე კონტროლის დამყარების კონტექსტში იხსენიება.

თავად ხაშურმა მნიშვნელობა გაცილებით გვიან, 1870-იან წლებში ამიერკავკასიის რკინიგზის მშენებლობის შემდეგ შეიძინა, როდესაც ეს ხაზი თბილისს შავი ზღვის პორტ ფოთთან, ხოლო მალევე ბათუმთანაც დააკავშირა. დასახლება რკინიგზის კვანძურ ქალაქად ჩამოყალიბდა, შემდგომ ათწლეულებში კი აქედან სამხრეთისკენ, ბორჯომისა და საბოლოოდ ბაკურიანისკენ, ვიწროლიანდაგიანი დამხმარე ხაზი გაიყვანეს, რომელიც როგორც მინერალური წყლების ვაჭრობას, ისე ბორჯომის ხეობის კურორტული ტრაფიკის ზრდას ემსახურებოდა. დღეს ხაშურზე გამავალ და ლიხის ქედზე გადამავალ მთავარ ხაზს საქართველოს რკინიგზა ემსახურება, ხოლო ქალაქი შიდა ქართლის სატრანსპორტო ცენტრად რჩება ადმინისტრაციული და ფუნქციური თვალსაზრისით. სურამის ციხე-ისტორიული ძეგლი კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაშია შეტანილი.

- Advertisement -

რა ნახოთ

სურამის ციხე

შუასაუკუნეების ციხესიმაგრე, რომელიც სურამის ქალაქზე, ხაშურიდან მოკლე სავალზეა განთავსებული და ლიხის ქედზე, აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს შორის მოძრაობის კონტროლისთვის იყო აგებული. შიდა ნაწილი ძალიან ცოტაა შემორჩენილი, თუმცა გალავანი და კოშკები ნათლად გადმოსცემს ციხის თავდაცვით დანიშნულებას და გადასასვლელზე ფართო ხედებს სთავაზობს მნახველს. გაჩერება ჩვეულებრივ 30-40 წუთს გრძელდება და საუკეთესოდ ბორჯომის ან ქუთაისისკენ გზასთან ერთად მუშავდება.

სურამის უღელტეხილი და ლიხის ქედი

თავად უღელტეხილს როგორც საავტომობილო გზა, ისე რკინიგზა კვეთს; ის შავი ზღვისა და კასპიის ზღვის აუზების წყალგამყოფს და ამავდროულად აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს შორის კლიმატურ და კულტურულ საზღვარსაც წარმოადგენს. გზა რბილად ადის ტყიანი გორაკებით, გასაჩერებელი მოედნებიდან ქართლის ვაკისკენ ხედი იშლება, ხოლო რკინიგზა იმავე ქედს საბჭოთა პერიოდში აგებული გვირაბებითა და ჭრილებით კვეთს.

ბორჯომ-ხარაგაულის კარიბჭე

ხაშურიდან სამხრეთისკენ გამავალი გზა ბორჯომისა და ბორჯომ-ხარაგაულის მთიანეთისკენ მიდის — ეს კავკასიის ერთ-ერთი უდიდესი დაცული ტერიტორიაა, რომელსაც დაცული ტერიტორიების სააგენტო მართავს. ხაშურს ტრანზიტულად გამოყენებული მოგზაურები ხშირად სწორედ აქ წყვეტენ მგზავრობას, სანამ პარკისკენ ან თავად ბორჯომის საკურორტო ქალაქისკენ გააგრძელებენ გზას.

სურამის გზისპირა ჩურჩხელის მხატები

ძველ ავტომაგისტრალზე, სურამში, გრძელ რიგად დალაგებული მხატები ჩურჩხელას, ტყლაპსა და ჯემებს ყიდიან — ეს ტრადიცია ქალაქის ისტორიულ აღმოსავლეთ-დასავლეთ სავაჭრო გზაზე მდებარეობას უკავშირდება. ეს მოკლე, მაგრამ დამახასიათებელი გაჩერებაა ყველასთვის, ვინც თბილისსა და დასავლეთ საქართველოს შორის მოძრაობს.

როგორ მივაღწიოთ

თბილისიდან ხაშური S1/E60 მთავარ დასავლეთის გზაზე მანქანით ან მარშრუტკით დაახლოებით ორ საათში მიიღწევა; მარშრუტკები თბილისის დიდუბის ავტოსადგურიდან რეგულარულად გადის. ქუთაისიდან, იმავე დერეფანზე აღმოსავლეთისკენ მოძრაობისას, გზას დაახლოებით ორი საათი და თხუთმეტი წუთი სჭირდება. ბათუმიდან გზას დაახლოებით ოთხი საათნახევარი სჭირდება. ხაშური ასევე საქართველოს რკინიგზის მთავარი ხაზის გაჩერებაა თბილისსა და ქუთაისს ან ბათუმს შორის, ხოლო თბილისი-ხაშურის მონაკვეთზე მგზავრობა, რეისის მიხედვით, დაახლოებით ორიდან ორ საათ ნახევრამდე გრძელდება. მთის გადასასვლელებზე, განსაკუთრებით ზამთარში, მიმდინარე ვითარების გასაცნობად GTour-ის გზების სტატუსის გვერდი გამოიყენეთ.

- Advertisement -

როდის ჩავიდეთ

ხაშური მთელი წლის განმავლობაში სატრანზიტო პუნქტად ფუნქციონირებს, ამიტომ მასზე გავლისთვის კონკრეტული საუკეთესო სეზონი არ არსებობს. გაზაფხული და შემოდგომა ლიხის ქედზე ყველაზე ნათელ ხედებსა და სურამში გასაჩერებლად ყველაზე კომფორტულ პირობებს სთავაზობენ მოგზაურს. ზამთარში უღელტეხილზე თოვლი და გაუარესებული ხილვადობა შესაძლებელია, ამიტომ დამოუკიდებლად მანქანით მოგზაურებმა გზის პირობები წინასწარ უნდა შეამოწმონ.

სად დავრჩეთ და ვისადილოთ

ხაშურში და მის მიმდებარედ შეთავაზებები მწირია, მაგრამ გრძელი მარშრუტის დროს ღამის გასათევად საკმარისია. სასტუმრო „ივერია ხაშური” ქალაქშივე უბრალო საცხოვრებელ პირობებს სთავაზობს სტუმარს, ხოლო „ევერგრინ სურამი” ციხესა და უღელტეხილთან ახლოს მდებარეობს. სწრაფი გადასახდომად „გოჩიცის ბურგერი ხაშური” მოსახერხებელი გაჩერებაა გამვლელი მოგზაურებისთვის. ხაშურის ტურისტულ საინფორმაციო ცენტრში ადგილობრივ მარშრუტებსა და მოქმედ სამუშაო საათებს დაგეხმარებიან. GTour-ის დადასტურებულ ბაზაში მეტი სასტუმრო, მარანი და რესტორანია წარმოდგენილი, რომელთა მოძიება შიდა ქართლის რეგიონის გვერდზე და დანიშნულების ადგილების გზამკვლევებში შეიძლება.

პრაქტიკული ინფორმაცია

ხაშურში ძირითადი მომსახურებები — აფთიაქები, ბანკომატები, ბენზინგასამართი სადგურები და პატარა ბაზარი — ხელმისაწვდომია, თუმცა ტურისტული ინფრასტრუქტურა განვითარებული არ არის, ამიტომ მოგზაურთა უმეტესობა მას სრულფასოვან დანიშნულების ადგილად კი არა, შუალედურ გაჩერებად მიიჩნევს. ქალაქი კარგი ბაზაა სურამის, ბორჯომისა და შიდა ქართლის მიმდებარე სოფლების კერძო მძღოლთან ერთად მოსანახულებლად; GTour-ის კერძო ტურები ხაშურს ერთ დღეში გორთან, უფლისციხესთან ან ბორჯომთან აერთიანებს. მობილური კავშირი და საგზაო ნიშნები მთავარ ავტომაგისტრალსა და სარკინიგზო დერეფანზე საიმედოა.

ხშირად დასმული კითხვები

• ღირს თუ არა ხაშურის ცალკე მონახულება? ხაშურს თავისთავად ცოტა მნახველი ობიექტი აქვს და საუკეთესოდ სატრანზიტო და დასასვენებელ გაჩერებად აღიქმება. ყველაზე მეტი ღირებულება მას სურამის ციხესთან და ბორჯომისკენ მიმავალ გზასთან სიახლოვემ მოაქვს.
• რით არის ცნობილი ხაშური? ის ძირითადად აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს შორის მთავარ საავტომობილო და სარკინიგზო კვანძად არის ცნობილი, ლიხის ქედისა და სურამის უღელტეხილის ძირას.
• რამდენად შორია ხაშური თბილისიდან? თბილისიდან დასავლეთისკენ მთავარ ავტომაგისტრალზე მანქანით ან მარშრუტკით დაახლოებით ორი საათია.
• შეიძლება თუ არა ხაშურიდან სურამის ციხის მონახულება? დიახ, სურამის ციხე ხაშურიდან მოკლე სავალზეა და მისი მონახულება ძველ ავტომაგისტრალზე გზისპირა ჩურჩხელის მხატებთან გაჩერებასთან ერთადაც შეიძლება.
• ხომ არ გამოდგება ხაშური ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ბაზად? შეუძლია სატრანზიტო ბაზის ფუნქცია შეასრულოს, ვინაიდან ბორჯომისკენ და პარკისკენ მიმავალი გზა ხაშურიდან იშლება, თუმცა უმეტესი მოგზაური ხანგრძლივი პარკის ვიზიტისთვის ბორჯომთან უფრო ახლოს დარჩენას ამჯობინებს.
• ჩერდება თუ არა მატარებელი ხაშურში? დიახ, ხაშური საქართველოს რკინიგზის მთავარი ხაზის გაჩერებაა თბილისსა და ქუთაისს ან ბათუმს შორის.
• რა საკვებით არის ცნობილი ხაშურის მიდამო? მახლობელი სურამი ჩურჩხელითა და ტყლაპით არის ცნობილი, რომელსაც ძველი ავტომაგისტრალის მხატებზე ყიდიან.
• ხაშური ბათუმისკენ მიმავალ გზაზეა? დიახ, ის უშუალოდ თბილისი-ქუთაისი-ბათუმის მთავარ ავტომაგისტრალსა და სარკინიგზო დერეფანზეა განთავსებული, რაც მას ამ მგზავრობისას ბუნებრივ გაჩერებად აქცევს.
• როდის არის საუკეთესო დრო სურამის უღელტეხილზე გადასასვლელად? გაზაფხული და შემოდგომა ყველაზე ნათელ პირობებს სთავაზობს მოგზაურს; ზამთარში თოვლი შესაძლებელია, ამიტომ გზის სტატუსის წინასწარ შემოწმება მიზანშეწონილია.
• არის თუ არა ხაშურში ტურისტული საინფორმაციო ოფისი? დიახ, ქალაქში მოქმედებს ადგილობრივი ტურისტული საინფორმაციო ცენტრი, რომელიც მარშრუტებსა და მიმდებარე ობიექტების სამუშაო საათებზე დაგეხმარებათ.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Khashuri