მარტვილი ის კანიონია, რომელსაც ყველა ფოტოგრაფირებს, და ამ შემთხვევაში ფოტოები არ ატყუებს: ორმოცმეტრამდე სიღრმის ხეობა, ზოგან სულ რამდენიმე მეტრის სიგანის, კედლები დაფარული ხავსითა და გვიმრით, წყალი კი შეუსაბამოდ ფირუზისფერი — თითქოს მყინვარული წყალი კირქვის ფენებში გაწმენდილიყოს. ზემოდან, ხეების ტოტებს შორის, შუქი ისე იჭრება, რომ ყველაფერი — ქვა, წყალი, ჰაერი — მწვანედ ჩანს. ეს ხელოვნურად გაფორმებულ დეკორაციას ჰგავს, სინამდვილეში კი უბრალოდ მდინარეა.
დადიანების ბანაობის ადგილი
სამეგრელო, ქუთაისის დასავლეთით გაშლილი დაბლობი მხარე, ექვსი საუკუნის განმავლობაში დადიანების საგვარეულოს ეკუთვნოდა — მთავრები, რომელთა სასახლე ზუგდიდში იდგა და ევროპული გემოვნებით გამოირჩეოდნენ. მე-19 საუკუნეში სწორედ ეს კანიონი აქციეს საყვარელ საბანაო ადგილად: ქვის კიბე ჩადის ხეობის თავში მდებარე აუზამდე, სადაც საგვარეულო ბანაობდა, და დღესაც ამ ადგილს „დადიანების აბანოს“ ეძახიან. ბოლო დადიანი ნაპოლეონ III-ის დისწულზე იყო დაქორწინებული; მათი სასახლე ზუგდიდში, საათნახევრის სავალზე, დღესაც ინახავს ნაპოლეონის ერთ-ერთ სასიკვდილო ნიღაბსა და არაერთ ფრანგულ ავეჯს.
ბილიკი და ნავი
ტერიტორია ორ ნაწილად არის დაყოფილი. ხიდებითა და სათვალთვალო მოედნებით აღჭურვილი ბილიკი ზედა ხეობას თან სდევს დაახლოებით 700 მეტრზე — სწორედ აქაა ჩანჩქერებიანი მონაკვეთი, სადაც მდინარე საფეხურებად ეშვება ქანებში და წვიმასავით ასხურებული წყალი ხავსს აცოცხლებს. უფრო დაბლა, ხეობის მშვიდ ქვედა ნაწილში, მოსაწყობია ბორნით გასეირნება: ბერვადი ნავი მენავით, რომელიც თხუთმეტი წუთის განმავლობაში ხეობის კედლებს შორის მიდის და უკან ბრუნდება ისეთ გამჭვირვალე წყალში, რომ ფსკერზე დევნილი ქვებიც ჩანს და წყლის ზედაპირთან ფორელიც კი. სწორედ ამ ბორნით გასეირნების გამო ჩამოდის აქ ტურისტების უმრავლესობა. ივლისში რიგი ხანგრძლივი შეიძლება იყოს, ამიტომ დილით ან სამუშაო დღეებში ჩასვლა უმჯობესია.
მდინარე აბაშა
მდინარე აბაშა სათავეს ლეჩხუმის მთებში იღებს და თავისი სიგრძის დიდ ნაწილში ჩვეულებრივი მწვანე მდინარეა. კანიონი კი ბუნების ორი კილომეტრის სიგრძის „შემთხვევაა“ — მდიდარი კირქვის ფენა, რომელსაც წყალმა არ გვერდი აუარა, არამედ ასობით ათასი წლის განმავლობაში პირდაპირ გამოსჭრა. ზემო დინებაში მდინარე ზაფხულობით საცურაოდ თბილია; ქვემოთ ის ხუთურთან ერთვის და შავ ზღვამდე მიედინება. დასავლეთ საქართველოს მთელი კირქვის ზოლი — პრომეთეს მღვიმე, სატაპლია, ოქაცის კანიონი კლდის ბილიკით — ერთი და იმავე ქანისგან შედგება, უბრალოდ სხვადასხვა მდინარემ გამოჭრა.
პრაქტიკული ინფორმაცია
მარტვილი ქუთაისიდან 45 წუთის სავალზეა. ბილიკის გავლა ნახევარ საათს სჭირდება, ბორნით მოგზაურობას რიგში დგომასთან ერთად — დაახლოებით საათი. გირჩევთ ფეხსაცმელი, რომელიც არ სრიალებს — მოედნები სველია — და ტელეფონისთვის წყალგაუმტარი ჩანთა წაიღოთ ნავში ჯდომისას. შესასვლელთან კაფე და პატარა მუზეუმია. ოქაცის კანიონი, 40 წუთის სავალზე, ამ ხეობის საჰაერო ვერსიას წარმოადგენს: კლდეზე მიმაგრებული ბილიკი მდინარეზე 100 მეტრ სიმაღლეზე, რომელიც ჰაერში გამოწეულ მოედნით მთავრდება. ეს ორი ადგილი, პრომეთეს მღვიმესთან ერთად, იმერეთის კლასიკურ ერთდღიან მარშრუტს ქმნის.
GTour-თან ერთად
მარტვილი ცენტრალური ადგილია ქუთაისიდან გამომავალ კანიონებისა და პრომეთეს მღვიმის ერთდღიან ტურში, რომელიც ქუთაისისა და დასავლეთ საქართველოს ტურის მესამე დღეა, ასევე ბოლო გაჩერებაა ზღვამდე მიმავალ „საქართველო 10 დღეში“ მარშრუტზე.
ხშირად დასმული კითხვები
- რატომაა მარტვილის კანიონის წყალი ფირუზისფერი? წყალი მყინვარული წარმოშობისაა და კირქვის ფენებში გაწმენდილია, რაც მას შეუსაბამო ფირუზისფერს აძლევს. ზემოდან ხეების ტოტებით გაფილტრული შუქი კი მთელ ხეობას მწვანედ აჩვენებს — ქვასაც, წყალსაც და ჰაერსაც.
- რა არის დადიანების აბანო? ეს არის ქვის კიბე, რომელიც ხეობის თავში მდებარე აუზამდე ჩადის — აქ ბანაობდა დადიანების საგვარეულო, რომელიც ექვსი საუკუნის განმავლობაში სამეგრელოს ზუგდიდის სასახლიდან მართავდა. ეს სახელი დღემდე შემორჩენილია.
- რა არის მარტვილის კანიონის ორი ძირითადი აქტივობა? ზედა ხეობას ჩანჩქერებთან ერთად 700 მეტრზე თან სდევს ბილიკი ხიდებითა და სათვალთვალო მოედნებით. ქვედა, მშვიდ ნაწილში კი შესაძლებელია ბერვადი ნავით თხუთმეტწუთიანი გასეირნება მენავესთან ერთად.
- რომელმა მდინარემ შექმნა მარტვილის კანიონი და სად ჩაედინება? კანიონი ამოჭრა მდინარე აბაშამ, რომელიც ლეჩხუმის მთებში იღებს სათავეს. ორი კილომეტრის სიგრძის კანიონი იქ წარმოიქმნა, სადაც მდინარემ კირქვის მყარი ფენა გვერდის ავლის ნაცვლად პირდაპირ გამოსჭრა; ქვემოთ აბაშა ხუთურს უერთდება და შავ ზღვამდე მიედინება.
- რა მანძილზეა მარტვილის კანიონი ქუთაისიდან და რამდენ ხანს სჭირდება მონახულება? მარტვილი ქუთაისიდან დაახლოებით 45 წუთის სავალზეა. მხოლოდ ბილიკის გავლას ნახევარი საათი სჭირდება, ბორნით მოგზაურობას კი რიგში დგომასთან ერთად — დაახლოებით საათი.
- რა კავშირშია მარტვილი ოქაცის კანიონთან? ორივე კანიონი დასავლეთ საქართველოს ერთი და იმავე კირქვის ზოლის ნაწილია, რომელშიც პრომეთეს მღვიმე და სატაპლიაც შედის. ოქაცე, მარტვილიდან 40 წუთის სავალზე, საჰაერო ვერსიას გვთავაზობს — ბილიკი კლდეზეა მიმაგრებული მდინარეზე 100 მეტრ სიმაღლეზე — და ეს ორი ადგილი პრომეთესთან ერთად იმერეთის კლასიკურ ერთდღიან მარშრუტს ქმნის.
- რა პრაქტიკული რჩევები უნდა გაითვალისწინონ მოგზაურებმა მარტვილში წასვლამდე? საჭიროა მოსარგები ფეხსაცმელი, რადგან ბილიკის მოედნები სველია, ასევე ტელეფონისთვის წყალგაუმტარი ჩანთა ნავით გასეირნებისას. ივლისში, განსაკუთრებით ბორნისთვის, რიგი გრძელი შეიძლება იყოს, ამიტომ დილით ან სამუშაო დღეებში ჩასვლაა რეკომენდებული; შესასვლელთან კაფე და პატარა მუზეუმია.
ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Martvili canyon: rowing through a green cathedral
ნახეთ GTour-თან ერთად
ეს ადგილი შედის GTour-ის კერძო ტურებში — ინგლისურენოვანი გიდი, მძღოლი და შერჩეული სასტუმროები თქვენი უცხოელი სტუმრებისთვის:
GTour — Castle in Old Town-ის სამოგზაურო სააგენტო ძველ თბილისში. ყველა ტური · WhatsApp +995 577 416 314