დანისპარაული — გურული მთიანეთის სოფელი ბახმაროს კარიბჭესთან

მიმოხილვა

დანისპარაული გურიის — დასავლეთ საქართველოს რეგიონის, რომელიც შავი ზღვის სანაპიროდან მცირე კავკასიონის მთისწინეთამდე აღწევს — ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მთის პატარა სოფელია. სოფელი მდებარეობს დაახლოებით 41.65°ჩ და 42.46°აღ კოორდინატებზე, გურიის ბარის ჩაისა და ციტრუსის პლანტაციებს ზემოთ, ტყით დაფარულ ქედებსა და სეზონურ საძოვრებს შორის, სადაც საუკუნეების განმავლობაში მცირემასშტაბიანი მეურნეობა, ტყითსარგებლობა და მესაქონლეობის ტრანსჰუმანტური ფორმა ვითარდებოდა მსხვილი დასახლებების ნაცვლად.

დანისპარაული არ არის ტურისტული ხაზის თავკაცი — აქ არც მუზეუმს იპოვით და არც ოფიციალური სტატუსის მქონე ძეგლს. მისი ღირებულება თავად გარემოშია: სამუშაო გურული მთის სოფელი, რომელიც გვაწვდის წარმოდგენას, თუ როგორ ცხოვრობდა და ცხოვრობს აქაური სოფლური თემი თაობების განმავლობაში, და ამავე დროს — გაჩერების წერტილი ცნობილი კლიმატური კურორტისკენ, ბახმაროსკენ მიმავალ გზაზე. „შენი დასვენება” მას შეთავაზებისამებრ, ხშირად ზედა გურიის სხვა გადამოწმებულ სოფლებთან და ადგილებთან ერთად, ათავსებს კერძო მარშრუტებში მათთვის, ვისაც ბათუმის სანაპირო ზოლს მიღმა რეგიონის გაცნობა სურს.

ისტორია

გურიის დოკუმენტირებული ისტორია დასავლეთ საქართველოს ზოგად ისტორიას უკავშირდება. ერთიანი ქართული სამეფოს დაშლის შემდეგ ტერიტორია გურიელთა გვარის ხელში გადავიდა და მეთხუთმეტე საუკუნიდან ჩამოყალიბდა გურიის ნახევრად დამოუკიდებელ სამთავროდ — ერთ-ერთ იმ ქართულ სამთავროთაგან, რომლებმაც ოსმალეთისა და სპარსეთის გავლენის სფეროებს შორის რთული წონასწორობის დაცვა მოახერხეს. სამთავრო რუსეთის იმპერიამ 1828–1829 წლებში შემოიერთა, რის შემდეგაც გურია ქუთაისის გუბერნიის ნაწილად განაგდებოდა.

გურიის გლეხობას ორგანიზებული წინააღმდეგობის რეპუტაცია ჰქონდა, თავდაპირველად მემამულეების, შემდეგ კი იმპერიული ხელისუფლების წინააღმდეგ: რეგიონი 1841 წლის აჯანყების ცენტრი იყო, ხოლო უფრო მნიშვნელოვანი — 1902–1906 წლების ეგრეთ წოდებული „გურიის რესპუბლიკის”, გლეხური თვითმმართველობის მოკლევადიანი მოძრაობის ასპარეზი, რომელმაც ეროვნული და საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო, სანამ ჩახშობილ იქნებოდა. დღევანდელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის მთის სოფლები, მათ შორის დანისპარაული, ამავე ადმინისტრაციულ-სოციალურ კონტექსტში ვითარდებოდა, ეკონომიკურად დაკავშირებული ტყითსარგებლობასთან, მეცხოველეობასთან და მოსახლეობის სეზონურ გადაადგილებასთან მაღალმთიან საძოვრებზე და ახლომდებარე ბახმაროს კურორტისკენ, რომელიც მეოცე საუკუნის დასაწყისში ოფიციალურად აღიარებულ კლიმატურ საკურორტო ზონად ჩამოყალიბდა.

- Advertisement -

უშუალოდ დანისპარაულის შესახებ დეტალური წერილობითი წყაროები მწირია — სოფელი ძირითადად ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ მიმოხილვებშია დაფიქსირებული, და არა სპეციალურ ისტორიულ თუ არქეოლოგიურ კვლევებში. მკითხველს, ვისაც რეგიონის ფორმალური ისტორია აინტერესებს, რეკომენდებულია ქართული კულტურული ინსტიტუციების გურიის შესახებ არსებული მასალები და ზოგადი რეგიონული ლიტერატურა, შესაბამისი სიფრთხილით, ვინაიდან საქმე ასეთი მასშტაბის დასახლებასთან გვაქვს.

რა ნახოთ

სოფელი და მისი მთიანი გარემო

დანისპარაული თავისთავად მოკრძალებულია: გაფანტული ეზო-კარმიდამოები, ბოსტნები და თივის ველები, ტყით დაფარულ ფერდობებზე, ხოლო არქიტექტურა ტიპური გურული მთის სოფლებისთვის დამახასიათებელია — ხისა და ქვისგან აგებული. მთავარი მომხიბვლელობა თავად ლანდშაფტსა და ცხოვრების რიტმშია, არა რომელიმე ცალკეულ ძეგლში, და სოფელი საუკეთესოდ ზედა გურიაში უფრო ნელი მარშრუტის ნაწილად აღიქმება.

ჩოხატაური

ჩოხატაური, მუნიციპალიტეტის ცენტრი, მდებარეობს გურიის ბარსა და მთის სოფლებს შორის დაბალ გზაზე და არის ბუნებრივი მომარაგების წერტილი ყველასთვის, ვინც დანისპარაულისკენ შემდგომ მოგზაურობას გეგმავს. აქ არის ძირითადი მომსახურება, ბაზარი და გზები ოზურგეთისკენ, გურიის ადმინისტრაციულ ცენტრამდე.

ბახმარო

ბახმარო მთის კურორტია ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, განვითარებული მეოცე საუკუნის დასაწყისიდან გრილი ზაფხულის კლიმატისა და ფიჭვნარების გამო, და დღემდე გურიის ამ ნაწილის ყველაზე ცნობილი დანიშნულების ადგილია. მისი დანისპარაულთან შეთავსება ერთ მთიან ექსკურსიად შესაძლებელია, ხოლო „შენი დასვენების” გიდები გეხმარებიან საუკეთესო სეზონური მარშრუტის შერჩევაში.

ზედა გურიის ტყეები და საძოვრები

დანისპარაულის გარშემო გორაკები შერეული ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყით არის დაფარული, რომელიც უფრო მაღლა ზაფხულის ღია საძოვრებს უთმობს ადგილს — ლანდშაფტი, რომელსაც თაობების განმავლობაში სარძევო მეურნეობასა და ტყით სარგებლობისთვის იყენებდნენ. სოფლებს შორის ბილიკები არაფორმალურადაა დაკავშირებული, მონიშნული ბილიკების ქსელის გარეშე, ამიტომ ადგილობრივი ცოდნა ან გიდი აქ სასარგებლოა.

- Advertisement -

როგორ მივაღწიოთ

თბილისიდან დანისპარაულამდე მგზავრობა დაახლოებით 5 საათსა და 20 წუთს მოითხოვს — მთავარი თბილისი-ქუთაისი-სამტრედიის ავტომაგისტრალით, შემდეგ ოზურგეთი-ჩოხატაურის გზით, და ბოლოს ვიწრო მთის გზით ასვლით. ქუთაისიდან ანალოგიური მგზავრობა დაახლოებით 5 საათსა და 35 წუთს მოითხოვს, ვინაიდან დროის დიდი ნაწილი ერთსა და იმავე ნელ, საბოლოო მთის მონაკვეთზე იხარჯება, საწყისი წერტილის მიუხედავად. ბათუმიდან გზა უფრო მოკლეა — დაახლოებით 3 საათი და 15 წუთი, ქობულეთის, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის გავლით.

მარშრუტკები რეგულარულად დადის თბილისიდან, ქუთაისიდან და ბათუმიდან ოზურგეთსა და ჩოხატაურამდე; საქართველოს რკინიგზაც ახორციელებს მომსახურებას დასავლეთ საქართველოსკენ, საიდანაც შემდგომი გადაადგილება საავტომობილო ტრანსპორტით ხდება. უშუალოდ დანისპარაულამდე რეგულარული საზოგადოებრივი ტრანსპორტი არ მოდის, ამიტომ ბოლო მონაკვეთი ჩვეულებრივ კერძო მანქანით, ტაქსით ან „შენი დასვენების” ტრანსფერით ხორციელდება. მთის გზის გათვალისწინებით, მოგზაურობამდე ღირს გზის მდგომარეობის გადამოწმება, განსაკუთრებით ზაფხულის სეზონის გარეთ.

როდის ჩავიდეთ

გვიანი გაზაფხულიდან ადრეულ შემოდგომამდე, დაახლოებით მაისიდან სექტემბრამდე, ყველაზე საიმედო პერიოდია, როცა მთის გზა თავისუფალია და სოფელი თავისი გარემომცველი საძოვრებით მწვანეა. ივლის-აგვისტო ყველაზე დატვირთულია ბახმაროსკენ მიმავალი ვიზიტორების გამო. ზამთარსა და ადრეულ გაზაფხულზე შესაძლოა თოვლი და ცუდი საგზაო პირობები დაფიქსირდეს მაღალ მონაკვეთებზე, ამიტომ ამ პერიოდში ვიზიტი წინასწარ უნდა დადასტურდეს.

სად დავრჩეთ და რა ვჭამოთ

დანისპარაულში ოფიციალურად დარეგისტრირებული სასტუმრო თუ რესტორნის ინფრასტრუქტურა არ ფიქსირდება; მოგზაურები ჩვეულებრივ ჩოხატაურში, ოზურგეთში ან სეზონზე ბახმაროში ჩერდებიან და სოფელს ერთდღიანი ექსკურსიის ფარგლებში სტუმრობენ. „შენი დასვენების” გადამოწმებულ სიაში გურიის მასშტაბით წარმოდგენილია სასტუმროები, მარნები და რესტორნები, რომელთა დანისპარაულის ვიზიტთან შეთავსებაც შესაძლებელია კერძო ტურების ფარგლებში.

პრაქტიკული ინფორმაცია

მობილური ქსელის დაფარვა დანისპარაულსა და მის გარშემო მთებში სუსტია ან საერთოდ არ არის, ხოლო სოფელში არც ბანკია და არც ბანკომატი, ამიტომ ნაღდი ფული ჩოხატაურიდან ან ოზურგეთიდან უნდა წაიღოთ. ბოლო მონაკვეთის გზა მთისაა და ყოველთვის არ არის იმავე სტანდარტით ასფალტირებული, რაც მთავარი ავტომაგისტრალები, ამიტომ მდგომარეობის გადამოწმება მოგზაურობამდე, განსაკუთრებით წვიმის შემდეგ ან ზამთარში, საჭიროა. ადგილობრივი ენა ქართულია; ინგლისური სოფელში ფართოდ გავრცელებული არ არის, ამიტომ გიდი ან მძღოლი, რომელსაც თარგმნა შეუძლია, სასარგებლო იქნება ადგილობრივებთან ურთიერთობისას.

ხშირად დასმული კითხვები

• ხელმისაწვდომია თუ არა დანისპარაული მთელი წლის განმავლობაში? წვდომა საიმედოა გვიანი გაზაფხულიდან ადრეულ შემოდგომამდე. ზამთარსა და ადრეულ გაზაფხულზე მთის გზაზე თოვლმა ან ტალახმა შეიძლება იმოქმედოს, ამიტომ წინასწარ გადამოწმება საჭიროა.
• არის თუ არა პირდაპირი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი სოფლამდე? რეგულარული მარშრუტკა უშუალოდ დანისპარაულამდე არ დადის. საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ჩოხატაურსა და ოზურგეთამდე მოდის, ხოლო ბოლო მონაკვეთი კერძო მანქანით, ტაქსით ან ორგანიზებული ტრანსფერით იფარება.
• რამდენად შორსაა დანისპარაული ბახმაროდან? ორივე ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის ერთსა და იმავე მთიან ზონაშია და მათი შეთავსება ერთდღიან ექსკურსიაში შესაძლებელია, თუმცა ზუსტი დროის ხანგრძლივობა გზის მდგომარეობაზეა დამოკიდებული.
• ლაპარაკობენ თუ არა ადგილობრივები ინგლისურად? ინგლისური სოფელში ფართოდ გავრცელებული არ არის. ქართულის არმცოდნე მოგზაურებმა მძღოლი ან გიდი უნდა უზრუნველყონ.
• ხელმისაწვდომია თუ არა მობილური კავშირი? სოფლისა და მიმდებარე მთების ზოგ ნაწილში დაფარვა არასტაბილურია ან საერთოდ არ არის, ამიტომ მუდმივ კავშირზე დაყრდნობა არ ღირს.
• არის თუ არა სასტუმროები ან სახლები დანისპარაულში? სოფელში ოფიციალური საცხოვრებელი ამჟამად არ ფიქსირდება. ახლომდებარე ჩოხატაური, ოზურგეთი და ბახმარო გვთავაზობენ სასტუმროებს, სადაც ბაზირება შესაძლებელია.
• აუცილებელია თუ არა გიდი ვიზიტისთვის? გიდი სავალდებულო არ არის, მაგრამ რეკომენდებულია, ვინაიდან მითითებები მწირია, ინგლისური ცოტაა გავრცელებული, ხოლო ადგილობრივი ცოდნა გზის მდგომარეობასა და საინტერესო წერტილების პოვნაში ეხმარება.
• რომელია საუკეთესო დრო სოფლის გარშემო სეირნობისთვის? ზაფხულის თვეები, ივნისიდან აგვისტომდე, გთავაზობთ ყველაზე წმინდა ბილიკებსა და სტაბილურ ამინდს ტყეებსა და საძოვრებში სეირნობისთვის.
• შეუძლია თუ არა „შენი დასვენებას” დანისპარაულში კერძო ვიზიტის ორგანიზება? დიახ. „შენი დასვენება” აწყობს კერძო ტრანსფერებსა და გიდირებულ მარშრუტებს, რომლებშიც დანისპარაული გურიის სხვა სოფლებთან და გადამოწმებულ ადგილებთან ერთად შედის; მგზავრობის დრო და მარშრუტები წინასწარ დასტურდება.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Danisparauli