გარდაბანი — კარიბჭე დავით გარეჯისა და ყვარლის ჭაობებისაკენ

მიმოხილვა

გარდაბანი დაახლოებით 10 753 მცხოვრებიანი ქალაქია ქვემო ქართლში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოში, თბილისიდან დაახლოებით საათის სავალზე, წითელი ხიდის სასაზღვრო გამტარი პუნქტისკენ მიმავალ გზაზე. ის გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია — ძირითადად ბრტყელი, სასოფლო-სამეურნეო მხარისა, რომელიც გადაჭიმულია მტკვრისა და ხრამის შესართავიდან დასავლეთით ვიდრე აზერბაიჯანის საზღვართან მდებარე ნახევრადუდაბნო პლატომდე აღმოსავლეთით. მოსახლეობაში არიან როგორც ეთნიკური ქართველები, ისე მნიშვნელოვანი აზერბაიჯანული თემი, რაც ჩანს ქალაქის ეკლესიებში, მეჩეთსა და ბაზარში.

ქალაქი თავად მოკრძალებული და ძირითადად სამრეწველო-აგრარულია, თუმცა მნიშვნელოვანია როგორც ბაზა და გამტარი პუნქტი — ის მდებარეობს თბილისისა და აზერბაიჯანის დამაკავშირებელ მთავარ საავტომობილო და სარკინიგზო დერეფანზე, ხოლო მის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს ორი ღირსშესანიშნაობა, რომელიც მოგზაურებისთვის რეალურ ინტერესს წარმოადგენს — დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსი, საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი მონასტრული ადგილი, და გარდაბნის აღკვეთილი, გადამფრენი ფრინველებისთვის მნიშვნელოვანი ჭაობიანი ტერიტორია. GTour გარდაბანს ინდივიდუალურ ტურებში მოთხოვნისამებრ აერთიანებს, ჩვეულებრივ დავით გარეჯასთან ან ქვემო ქართლის სხვა მიმართულებებთან ერთად.

ისტორია

გარდაბნის ირგვლივ მდებარე ვაკე ისტორიული ქვემო ქართლის ფარგლებშია, რეგიონისა, რომელიც დიდხანს იყო ქართული სამეფოებისა და მათი მეზობლების დავის საგანი. მეექვსე საუკუნიდან ახლომდებარე ნახევრადუდაბნოში ჩაეყარა საფუძველი დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსს, რომელიც დაკავშირებულია დავით გარეჯელთან — ერთ-ერთ ცამეტ ასურელ მამათაგანთან, რომლებიც საქართველოში მონაზვნური ცხოვრების განსამტკიცებლად ჩამოვიდნენ. მეზობელი მხარე, ისტორიულად ოსმალურ-სპარსული პერიოდის სახელით ბორჩალო ცნობილი, რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციაში 1801 წელს, ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსიის შემდეგ მოექცა.

გარდაბანი თავად ამ ადმინისტრაციულ ოლქში მეცხრამეტე საუკუნის განმავლობაში სოფლურ დასახლებად ვითარდებოდა, ხოლო საბჭოთა პერიოდში გაიზარდა, როდესაც თბილისი-აზერბაიჯანის დერეფნის ირგვლივ სოფლის მეურნეობა და ინფრასტრუქტურა განვითარდა; ქალაქის სტატუსი თავისი დღევანდელი სახელით საბჭოთა ეპოქაში მიენიჭა. მეოცე საუკუნის შუა წლებში ქალაქთან ახლოს დიდი თბოელექტროსადგური აშენდა, რამაც გაამყარა მისი როლი რეგიონის სამრეწველო და სატრანზიტო პუნქტად. საქართველოს დამოუკიდებლობის, 1991 წლის შემდეგ, გარდაბანი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ცენტრად რჩება, ქვემო ქართლის ფართო ადმინისტრაციული რეგიონის ნაწილად.

- Advertisement -

რა ნახოთ

დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსი

მეექვსე საუკუნეში დაარსებული და საუკუნეების განმავლობაში გაფართოებული დავით გარეჯა არის კლდეში ნაკვეთი მონასტრების ერთობლიობა, რომელიც მდებარეობს საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვარზე, გამომშრალ ბორცვებს შორის, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ფარგლებში. კომპლექსში შემორჩენილია შუასაუკუნეების ფრესკები და იგი დიდი ხნის განმავლობაში ქართული მონაზვნობის ცენტრს წარმოადგენდა; მისი ნაწილი აზერბაიჯანის მხარეს მდებარეობს და ამ მონაკვეთზე წვდომა ყოველთვის შესაძლებელი არ არის. კომპლექსი შეტანილია საქართველოს წინასწარ ჩამონათვალში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსისთვის.

გარდაბნის აღკვეთილი

ეს დაცული ჭაობიანი ტერიტორია მდებარეობს მტკვრისა და ხრამის შესართავთან ახლოს და დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მართვაშია. აღკვეთილის ლელიანები და არაღრმა წყლები იზიდავს გადამფრენ წყლის ფრინველებს, რაც მას ქვემო ქართლში მოგზაურობისას ფრინველმცოდნეობით დაინტერესებულთათვის საინტერესო ადგილად აქცევს.

ჯანდარის ტბა

ქალაქის აღმოსავლეთით მდებარე ვაკეზე მდებარე წყალსაცავი, ჯანდარის ტბა ადგილობრივად გამოიყენება თევზაობისა და დროგამოშვებითი დასვენებისთვის, ხოლო მისი სანაპირო ზოლი, გარდაბნის აღკვეთილთან ერთად, ზრდის მხარის მნიშვნელობას წყლის ფრინველების დაკვირვებისთვის.

გარდაბნის ცენტრი

ქალაქის ცენტრი ასახავს ქვემო ქართლის მრავალკულტურულ ხასიათს — მეჩეთი და მართლმადიდებლური ეკლესიები ემსახურება შესაბამისად ადგილობრივ აზერბაიჯანულ და ქართულ თემებს, ხოლო მოქმედი ბაზარი რეგიონის სხვა ოლქის ქალაქებისთვის დამახასიათებელია.

როგორ მივაღწიოთ

თბილისიდან გარდაბანამდე მანქანით გზა საათს (დაახლოებით 45–50 კმ) იკავებს წითელი ხიდის სასაზღვრო გამტარი პუნქტისკენ მიმავალი მთავარი გზით; თბილისის ორთაჭალის ავტოსადგურიდან გარდაბანში მარშრუტკებიც დადის. ქუთაისიდან მგზავრობა დაახლოებით 4 საათი და 10 წუთი გრძელდება, ჩვეულებრივ თბილისის გავლით E60 გზატკეცილზე, შემდეგ სამხრეთისკენ შემობრუნებით. ბათუმიდან გზა დაახლოებით 6 საათი და 20 წუთი სჭირდება, ასევე თბილისის გავლით. გამგზავრებამდე შეამოწმეთ მთავარი საავტომობილო გზების მდგომარეობა GTour-ის გზის სტატუსის გვერდზე. GTour აწყობს ინდივიდუალურ ტრანსფერებსა და გიდის თანხლებით ერთდღიან ტურებს ინგლისურენოვანი მძღოლ-გიდით ნებისმიერი ზემოთ ხსენებული ქალაქიდან.

- Advertisement -

როდის ჩავიდეთ

გაზაფხული (აპრილი–მაისი) და შემოდგომა (სექტემბერი–ოქტომბერი) ყველაზე კომფორტულ პირობებს სთავაზობს დავით გარეჯისა და ჭაობების მოსანახულებლად, ზომიერი ტემპერატურითა და ფოტოგრაფირებისთვის თუ ფრინველების დაკვირვებისთვის კარგი განათებით. ზაფხულში დავით გარეჯის ირგვლივ ნახევრადუდაბნო პლატო ძალიან ცხელი და მშრალია, ხოლო ზამთარში ცივი ქარები და ხანდახან ყინული გვხვდება მონასტრის ბილიკებზე; ამ ექსკურსიის დაგეგმვისას ღირს პირობების წინასწარ შემოწმება.

სად დავრჩეთ და ვისადილოთ

გარდაბანში საცხოვრებელი ვარიანტები შეზღუდულია; Hotel Elita დადასტურებული ვარიანტია ქალაქში მათთვის, ვისაც თბილისიდან ერთდღიანი ვიზიტის ნაცვლად ღამის გათევა ურჩევნია. GTour-ის დადასტურებულ რეესტრში მოცემულია მეტი სასტუმრო, სტუმართმოყვარე სახლი და სასადილო ადგილი მთელ ქვემო ქართლსა და მეზობელ რეგიონებში.

პრაქტიკული ინფორმაცია

გარდაბანი საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვართან ახლოს მდებარეობს, ხოლო დავით გარეჯის კომპლექსის ნაწილი უშუალოდ საზღვარზეა გადასული; ამ ადგილის მონახულებისას პირადობის დამადასტურებელი საბუთი თან იქონიეთ, რადგან უდაბნოს მხარეს წვდომა ზოგჯერ შეზღუდულია. ქალაქში ინგლისურენოვანი აბრები მწირია, ამიტომ ქართულის ან აზერბაიჯანულის არმცოდნე მოგზაურებისთვის გიდი ან წინასწარ დაგეგმილი ტრანსფერი სასარგებლოა. მობილური ქსელის დაფარვა მთავარ გზებზე საერთოდ საიმედოა, თუმცა დავით გარეჯასთან ნახევრადუდაბნოში სუსტდება, ხოლო მონასტრის მღვიმის ბილიკებისთვის მოხერხებული ფეხსაცმელია რეკომენდებული.

ხშირად დასმული კითხვები

რამდენად შორსაა გარდაბანი თბილისიდან?
გარდაბანი თბილისიდან მანქანით დაახლოებით საათის სავალზეა, დაახლოებით 45–50 კილომეტრის დაშორებით, წითელი ხიდის სასაზღვრო გამტარი პუნქტისკენ მიმავალი მთავარი გზით.

გარდაბანი და დავით გარეჯა ერთი და იგივეა?
არა. გარდაბანი ცალკე ქალაქია, რომელიც იმ მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ცენტრს წარმოადგენს, რომელშიც დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსია მდებარე, შემდგომ ნახევრადუდაბნო პლატოზე, აზერბაიჯანის საზღვრისკენ.

შესაძლებელია თუ არა დავით გარეჯას ერთდღიანი ვიზიტი თბილისიდან?
დიახ, დავით გარეჯას ხშირად სტუმრობენ თბილისიდან ერთდღიანი ვიზიტის ფარგლებში, ხშირად ქვემო ქართლის სხვა ღირსშესანიშნაობებთან ერთად; GTour ამ მარშრუტისთვის ინდივიდუალურ ტრანსფერებსა და გიდის თანხლებით ვიზიტებს აწყობს.

რა ენაზე საუბრობენ გარდაბანში?
გარდაბანსა და მის მუნიციპალიტეტში ფართოდ საუბრობენ როგორც ქართულად, ისე აზერბაიჯანულად, რაც ოლქის შერეულ მოსახლეობას ასახავს.

უსაფრთხოა თუ არა გარდაბანის მონახულება?
გარდაბანი მშვიდი სასოფლო-სამეურნეო და სამრეწველო ქალაქია, განსაკუთრებული უსაფრთხოების საკითხების გარეშე მოგზაურებისთვის; მთავარი პრაქტიკული ასპექტი დავით გარეჯის ნაწილის სასაზღვრო სტატუსია და არა ქალაქი თავისთავად.

რით არის ცნობილი გარდაბნის აღკვეთილი?
ეს არის ჭაობიანი ნაკრძალი მტკვრისა და ხრამის შესართავთან ახლოს, რომელსაც დაცული ტერიტორიების სააგენტო მართავს და ძირითადად გადამფრენი წყლის ფრინველებით არის ცნობილი.

არის თუ არა სასტუმროები თავად გარდაბანში?
ქალაქში საცხოვრებელი ვარიანტები შეზღუდულია; Hotel Elita დადასტურებული ვარიანტია, თუმცა ბევრი მოგზაური გარდაბანისა და დავით გარეჯის მონახულებას თბილისიდან ერთდღიანი ვიზიტის სახით ამჯობინებს.

როგორ მივაღწიოთ დავით გარეჯის მონასტერს?
დავით გარეჯას ამ ასფალტირებული, ნაწილობრივ კი გრუნტიანი გზით მიადგებით, რომელიც თბილისი-გარდაბნის მთავარი გზიდან იშლება; საკუთარი ავტომობილი ან ორგანიზებული ტური ყველაზე პრაქტიკული გზაა, რადგან საზოგადოებრივი ტრანსპორტი უშუალოდ ადგილამდე შეზღუდულია.

საჭიროა თუ არა ნებართვა დავით გარეჯის აზერბაიჯანულ მხარეზე გადასასვლელად?
კომპლექსის ნაწილი აზერბაიჯანის მხარეს მდებარეობს და იქ წვდომა ზოგჯერ შეზღუდულია; მოგზაურებს ურჩევენ წინასწარ შეამოწმონ მდგომარეობა და ზოგადად რჩებიან ქართულ მხარეს წინასწარი შეთანხმების გარეშე.

რომელია ჯანდარის ტბის მონახულების საუკეთესო დრო?
გაზაფხული და შემოდგომა ყველაზე კომფორტულ ტემპერატურას სთავაზობს ჯანდარის ტბისა და მიმდებარე ჭაობების მონახულებისას, რაც ასევე წყლის ფრინველების დაკვირვებისთვის უკეთეს პირობებს ემთხვევა.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Gardabani