ზაფხული საქართველოში: სიცხე თბილისში და სად გარბიან ადგილობრივები

ივლისსა და აგვისტოში თბილისში შუადღის ტემპერატურა რეგულარულად 35 გრადუსს სცდება, ხოლო მტკვრის ხეობა სითბოს მზის ჩასვლის შემდეგაც დიდხანს ინარჩუნებს. სწორედ ამიტომ, ვისაც დედაქალაქის დატოვების საშუალება აქვს, ამას ამ პერიოდში აკეთებს — მიემგზავრება სიმაღლეზე, ბაკურიანში, ყაზბეგში, რაჭაში ან თუშეთში, ან ზღვის ნიავისთვის შავ ზღვაზე, ბათუმის, ქობულეთისა და ურეკის მიმართულებით. მოკლედ რომ ითქვას: დედაქალაქში ნამდვილი სიცხე გელოდებათ, ზაფხულის რეალური მიმართულებები მთა და ზღვაა, ხოლო აგვისტოსთვის და თუშეთის მოკლე სეზონისთვის სასტუმრო წინასწარ, თვეებით ადრე უნდა დაჯავშნოთ — ორივე ადგილას ადგილები სწრაფად მთავრდება.

ეს სტატია გიამბობთ, როგორია სიცხე თბილისში სინამდვილეში, სად გარბიან ქართველები მისგან, როდის გრძელდება ზღვის სეზონი, რა ფესტივალები აყალიბებს ზაფხულის კალენდარს და რა პრაქტიკულ რჩევებს უნდა მიჰყვეთ წყლისა და მზისგან დასაცავად იმ კონტინენტურ კლიმატში, რომელიც ალპურ სიგრილესა და დაბლობის სიცხეს შორის რამდენიმესაათიან მანძილზე იცვლება.

თბილისი ივლის-აგვისტოში: როგორია სიცხე სინამდვილეში

თბილისი ქვაბულში მდებარეობს და მისი ზაფხულის კლიმატი გაცილებით მძიმეა, ვიდრე მის გარშემო მწვანე ბორცვები გვაფიქრებინებს. ივლისის ბოლოსა და აგვისტოში დღის ტემპერატურა 32-38 გრადუსია ხშირად, ტენიანობა ზღვის სანაპიროსთან შედარებით დაბალია, თუმცა ღამეები ცხელია და ძველი თბილისის ქვაფენილიანი ქუჩები დილის საათებამდე თბილი რჩება. ქალაქში სეირნობა დილით და დაახლოებით 19:00 საათის შემდეგ ყველაზე სასიამოვნოა; შუადღის საათები სჯობს გაატაროთ შენობაში, ბეთლემისა და სოლოლაკის ჩრდილიან ეზოებში, ან ავიდეთ ფუნიკულიორით მთაწმინდაზე, სადაც ჰაერი რამდენიმე გრადუსით გრილია. მათთვის, ვისაც ქალაქში მოკლე ვიზიტი აქვს დაგეგმილი, სჯობს ღია ცის ქვეშ გასეირნება სწორედ ამ რიტმზე მოირგოს — ძველი თბილისის საფეხმავლო ტური და თბილისის ფოტოსეირნობა დასაისების დროს სწორედ დღის გრილი ნაწილებისთვისაა გათვლილი.

სად გარბიან ადგილობრივები: მთის კურორტები

ქართველები, ვისაც ზაფხულში დედაქალაქის დატოვების საშუალება აქვთ, სიმაღლისკენ მიემართებიან, ხოლო მიმართულებები სიმაღლის, მანძილისა და ინფრასტრუქტურის მოწესრიგების მიხედვით პირობითად შემდეგნაირად ლაგდება:

- Advertisement -

• ბაკურიანი (~1700 მ) — საოჯახო კურორტი, საბაგირო, ფიჭვნარი; თბილისიდან უმარტივესი მისასვლელია, 2.5-3 საათი ბორჯომის გავლით.
• ბახმარო (~1926 მ) — გურის ტრადიციული საზაფხულო სათიბ-საძოვარი სოფელი, ხის კოტეჯები, ნისლი და გრილი ჰაერი; გზა ჩოხატაურიდან რთულია, სასურველია მაღალი გაწმენდილობის მანქანა.
• ყაზბეგი (სტეფანწმინდა) (~1740 მ) — საქართველოს სამხედრო გზა, გერგეტის სამება, გამყინვარების ლაშქრობები; 3-3.5 საათი ჯვრის უღელტეხილის გავლით.
• რაჭა (ამბროლაური, შაორი) (900-1700 მ) — მთის ტბები, ხვანჭკარის ღვინო, წყნარი სოფლები; 4-5 საათი თბილისიდან ან ქუთაისიდან.
• თუშეთი (ომალო) (1800-2100 მ) — შორეული მთიანი კოშკები, მწყემსების ბილიკები, მკაცრად მოკლე სეზონი; მისასვლელია მხოლოდ სრულწამყვანიანი ავტომობილით, აბანოს უღელტეხილის გავლით.

ბაკურიანი მარტივი არჩევანია ერთი-ორი დღით მთის ჰაერით დასატკბობად ზედმეტი ლოგისტიკის გარეშე — ბორჯომისა და ბაკურიანის ერთდღიანი ტური და თბილისი-ბორჯომი ან ბაკურიანის ტრანსფერი ორივე ზაფხულობით კარგად მუშაობს. ყაზბეგი უფრო სრულფასოვან ვიზიტს იმსახურებს — ერთი გრძელი დღით საქართველოს სამხედრო გზაზე, ანანურით, გუდაურითა და გერგეტით, ან ორდღიანი მთის მოგზაურობით ყაზბეგში, გერგეტის მყინვარისკენ სალაშქროთი. რაჭა ნაკლებად დატვირთულია და ნელი მოგზაურობისთვის უკეთესია — იხილეთ რაჭა: ხვანჭკარის ღვინო და მთის ტბები (2 დღე) ან სრული რაჭა-ლეჩხუმი სრულწამყვანიანი მანქანით (3 დღე).

თუშეთი და სვანეთი საუკეთესო პერიოდში

თუშეთს ქვეყანაში ყველაზე მოკლე სანდო სეზონი აქვს. აბანოს უღელტეხილი, რეგიონში შესასვლელი ერთადერთი საავტომობილო გზა, ჩვეულებრივ ივნისის დასაწყისიდან-შუა რიცხვებიდან ოქტომბრამდეა ღია, ზუსტი ვადები კი ყოველწლიურად თოვლისა და მეწყერის პირობებზეა დამოკიდებული და შემოდგომის ამინდის დადგომისთანავე, გაფრთხილების გარეშე იკეტება; მოგზაურებმა გეგმის საბოლოოდ დასადგენად ამინდისა და გზის მდგომარეობა უნდა გადაამოწმონ დაცული ტერიტორიების სააგენტოსთან, რომელიც თუშეთის დაცულ ლანდშაფტს მართავს. ივლისის შუა რიცხვებიდან აგვისტოს ჩათვლით ყველაზე სანდო პერიოდია, როცა ომალოს, დართლოსა და დიკლოს გარშემო მაღალმთიანი საძოვრები მწვანეა და ჯორ-ცხენის ბილიკები გასავლელია. რადგან თუშეთში საოჯახო სასტუმროები მცირე რაოდენობითაა, პიკური კვირების ნომრები ხშირად ადრე გაზაფხულზევე მთავრდება — თუშეთი, საქართველოს უკანასკნელი ველური საზღვარი (4 დღე), უფრო სწრაფი თუშეთი სრულწამყვანიანი მანქანით — ომალო, დართლო და დიკლო 3 დღეში, და გაერთიანებული ხევსურეთი და თუშეთი სრულწამყვანიანი მანქანით (5 დღე) ყველა წინასწარ, დროულად უნდა დაიგეგმოს.

სვანეთს, რომელსაც მესტიის გავლით მიაღწევთ, თუშეთთან შედარებით უფრო გრძელი და რბილი სეზონი აქვს — ივნისიდან სექტემბრამდე ღია მაღალმთიანი გზები მიჰყავთ უშგულამდე, ჭალაადის მყინვარამდე და კორულდის ტბებამდე მესტიის ზემოთ, თუმცა ივლის-აგვისტოში შუადღისას ჭექა-ქუხილი ჩვეულებრივი მოვლენაა და მთის ამინდი საათის განმავლობაშიც კი შეიძლება შეიცვალოს. ივლისი და სექტემბრის დასაწყისი, როცა სასკოლო არდადეგების ტურისტები თხელდებიან, მაგრამ გზები ჯერ ზამთრისებური არ არის, ჩვეულებრივ ბილიკების საუკეთესო მდგომარეობასა და ნაკლებ ხალხმრავლობას აერთიანებს. მესტია და უშგული — 3 დღე სვანეთში და უფრო აქტიური სვანეთის ერთდღიანი ლაშქრობები — კორულდის ტბები, ჭალაადის მყინვარი და ხაცვალი (3 დღე) სწორედ ამ პერიოდზეა მორგებული; მოლაშქრეებისთვის მესტია-უშგულის ლაშქრობა (4 დღე) სვანურ ბილიკზე კლასიკურ მრავალდღიან მარშრუტს სოფლებს შორის მისდევს.

შავი ზღვის სანაპიროს სეზონი

ბათუმი და აჭარის სანაპირო მთებთან შედარებით უფრო მოკლე და თბილ კალენდარზე ცხოვრობს. ზღვის ტემპერატურა ბანაობისთვის ვარგისი ივნისის შუა რიცხვებიდან ხდება, ივლისის ბოლოსა და აგვისტოში პიკს 24-26 გრადუსამდე აღწევს და სექტემბრის შუა რიცხვებამდე სასიამოვნო რჩება; ადგილობრივები ივნისის ბოლოდან სექტემბრის დასაწყისამდე პერიოდს ძირითად სეზონად მიიჩნევენ, ხოლო ბათუმის ბულვარი, ბოტანიკური ბაღი და ქობულეთისა და ურეკის პლაჟები აგვისტოში ყველაზე ხალხმრავალია. ტენიანობა სანაპიროზე შიდა რეგიონებზე მაღალია, ამიტომ სუბიექტური სიცხის შეგრძნება თბილისთან შედარებით თერმომეტრის დაბალი ჩვენებების დროსაც კი უფრო მძიმედ შეიძლება იგრძნობოდეს; ჩრდილი და ზღვის ნიავი დედაქალაქთან შედარებით შუადღეებს უფრო ასატანს ხდის. მოკლე ვიზიტებისთვის კარგად მუშაობს ბათუმის ძველი ქალაქისა და ბულვარის სეირნობა ან უფრო ვრცელი ბათუმის ნახევარდღიანი ტური — ძველი ქალაქი, ბულვარი და ბოტანიკური ბაღი, ხოლო მათთვის, ვისაც სანაპირო აჭარის მაღალმთიან ნაწილთან სურს შეთავსება, შეუძლია დაამატოს აჭარის მთიანეთი — ხულო, გოდერძის უღელტეხილი და მწვანე ტბა ან ღამისთევიანი აჭარის მთიანეთი სრულწამყვანიანი მანქანით — ბეშუმი, გოდერძი და ალპური სოფლები გრილი მთის ჰაერისთვის, სანაპიროდან ხანმოკლე მანძილზე. ღონისძიებათა ოფიციალურ განრიგს და სეზონურ შეტყობინებებს ბათუმის მერია აქვეყნებს.

ზაფხულის ფესტივალები

ზაფხული საქართველოს კულტურული კალენდრის ყველაზე დატვირთული ნაწილია, და მოგზაურობის დაგეგმვა რამდენიმე ფესტივალთანაც შეიძლება დაუკავშირდეს.

- Advertisement -

• Tbilisi Open Air — მრავალდღიანი ღია ცის ქვეშ მუსიკალური ფესტივალი, ჩვეულებრივ ივლისში, ქალაქის გარეუბანში; ზუსტ თარიღებსა და პროგრამას ორგანიზატორები აქვეყნებენ.
• Black Sea Jazz Festival, ბათუმი — სანაპიროზე ჩამოყალიბებული ჯაზ-ფესტივალი, ჩვეულებრივ ივლისში, საერთაშორისო და ქართველი შემსრულებლებით; მიმდინარე თარიღები ფესტივალის საიტზეა გამოქვეყნებული.
• ივლის-აგვისტოში მცირე ქალაქური დღესასწაულები, საეკლესიო დღესასწაულები და მთის ცხენის რბოლები ტარდება ყაზბეგში, თუშეთსა და რაჭაში; ეს ღონისძიებები არაფორმალურია და მათი თარიღების გადამოწმება ადგილზე სჯობს.

ვინაიდან ფესტივალების შაბათ-კვირეები ხშირად ემთხვევა არდადეგების პიკს, თბილისსა და ბათუმში სასტუმროების ნომრები ამ თარიღებისთვის ჩვეულებრივზე სწრაფად იკრძალება — ფესტივალის ცნობილ თარიღზე მოგზაურობის დაგეგმვა მხოლოდ მაშინაა გონივრული, თუ საცხოვრებელი ადრეა დაჯავშნილი.

წყალი, მზე და სითბოსგან დაცვა

საქართველოს ზაფხული სიმაღლეზე ძლიერ ულტრაიისფერ გამოსხივებასა და დაბლობზე ნამდვილ სიცხეს აერთიანებს, და ორივე ჩვეულებრივ წინდახედულობას საჭიროებს, არა განსაკუთრებულ შიშს. წყალი თან იქონიეთ ნებისმიერ გასეირნებაზე, თბილისში მოკლე ქალაქური სეირნობის ჩათვლითაც; თბილისსა და უმეტეს ქალაქში წყალსადენის წყალი მუნიციპალურად გაწმენდილია და დასალევად ზოგადად უვნებელია, ხოლო შორეულ მთიან სოფლებში, მაგალითად თუშეთში, უფრო უსაფრთხოა დაბოთლილი ან გაფილტრული წყლის მოხმარება. მზის სხივების სიძლიერე სიმაღლეზე, ყაზბეგში, სვანეთსა და თუშეთში, ერთი შეხედვით ნაკლებ საგრძნობია, ვიდრე სინამდვილეშია — თხელი ჰაერი და მაღალმთიან ბილიკებზე დარჩენილი თოვლის ანარეკლი ღრუბლიან ამინდშიც კი ზრდის ულტრაიისფერი გამოსხივების ინტენსივობას; ქუდი, მზის სათვალე და რეგულარულად განახლებული სათადარიგო კრემი ამ ლაშქრობებისთვის საბაზისო აღჭურვილობაა. სითბოსგან გამოწვეული დაავადება, მათ შორის სითბური გადაღლა და სითბური დარტყმა, თბილისის ყველაზე ცხელ აგვისტოს შუადღეებში რეალურ რისკს წარმოადგენს, განსაკუთრებით ხანდაზმული მოგზაურებისთვის, პატარა ბავშვებისთვის და გულსისხლძარღვთა დაავადების მქონე ადამიანებისთვის; სიმპტომებს შორისაა ძლიერი ოფლიანობა, თავბრუსხვევა, გულისრევა და დაბნეულობა, და ასეთი ნიშნების გამოჩენისას პირი ჩრდილში უნდა გადაიყვანონ, გაუგრილონ და სითხე მისცენ, ხოლო მდგომარეობის გაუმჯობესებისას დაუყოვნებლივ მოძებნონ სამედიცინო დახმარება. ეს ზოგადი ინფორმაციაა და არა პირადი სამედიცინო რჩევა — ჯანმრთელობის ქრონიკული პრობლემების მქონე მოგზაურებმა სვანეთსა და თუშეთში მძიმე მაღალმთიანი დღეების დაგეგმვამდე ექიმს უნდა მიმართონ.

რატომ ღირს წინასწარ დაჯავშნა

ყოველ ზაფხულს სამი “ბოთლის ყელი” მეორდება. პირველი — თუშეთის საოჯახო სასტუმროები ნამდვილად მცირეა, ხოლო აბანოს უღელტეხილის სეზონი იმდენად მოკლეა, რომ მოთხოვნა დაახლოებით ათ კვირაში იყრის თავს; ივლის-აგვისტოსთვის ნომრები და ტრანსპორტი ხშირად თვეების ადრე ეწყობა. მეორე — ბათუმის სანაპირო სასტუმროები და თბილისის ცენტრალურად მდებარე საოჯახო სასტუმროები ორივე ფესტივალის შაბათ-კვირეებსა და აგვისტოს მეორე ნახევარში, ტრადიციულ ადგილობრივ არდადეგების პერიოდში ავსდება. მესამე — სრულწამყვანიანი მანქანები და ლიცენზირებული მთის გიდები სვანეთის, თუშეთისა და რაჭისთვის ქვეყნის მასშტაბით შეზღუდულია, და პიკ სეზონზე უახლოეს ვადაში მოთხოვნას შეიძლება მოყვეს ლოდინი ან თარიღის კომპრომისი. მოგზაურებს, ვისაც ზღვის, მთისა და ფესტივალის კონკრეტული თარიღის შეთავსება სურთ, უმჯობესია მთელი მარშრუტი ერთად დაჯავშნონ — საქართველო 10 დღეში — თბილისიდან სვანეთამდე და ზღვამდე და დასავლეთ საქართველო 6 დღეში — ქუთაისი, სვანეთი და ზღვა სწორედ ამგვარი მრავალრეგიონული ზაფხულის მარშრუტებისთვისაა აგებული.

ხშირად დასმული კითხვები

რამდენად ცხელა თბილისში ზაფხულში?
ივლის-აგვისტოში დღის ტემპერატურა ხშირად 32-38 გრადუსია; გასეირნება 11:00-მდე ან 19:00-ის შემდეგ დაგეგმეთ.

სად მივემგზავროთ სიცხისგან გასაქცევად?
უმარტივესი ვარიანტებია ბაკურიანი, ყაზბეგი, რაჭა, ბახმარო და თუშეთი — სირთულის ზრდის მიხედვით.

როდის გრძელდება თუშეთის სეზონი?
აბანოს უღელტეხილი დაახლოებით ივნისიდან ოქტომბრამდეა ღია; მოგზაურობამდე სტატუსი დაცული ტერიტორიების სააგენტოსთან გადაამოწმეთ.

როდის არის საუკეთესო პერიოდი სვანეთისთვის?
ივლისიდან სექტემბრის დასაწყისამდე, თუმცა შუადღის ჭექა-ქუხილი ივლის-აგვისტოში ჩვეულებრივია.

როდემდე გრძელდება ზღვის სეზონი?
ივნისის შუა რიცხვებიდან სექტემბრის შუა რიცხვებამდე, პიკი აგვისტოშია.

რა ფესტივალებს ღირს ყურადღების მიქცევა?
Tbilisi Open Air და Black Sea Jazz Festival ბათუმში, ორივე ჩვეულებრივ ივლისში.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Georgia in summer: heat in Tbilisi, where locals escape (Bakuriani, Bakhmaro, Kazbegi, Racha, Tusheti), the coast season and festivals