თბილისის გოგირდის აბანოები — აბანოთუბანის აგურის გუმბათებიანი ნაგებობები — მდებარეობს ნარიყალას ციხის ძირას, ძველ უბანში, სადაც მიწიდან ბუნებრივად ამოდის ცხელი, გოგირდის შემცველი წყალი. საუკუნეების განმავლობაში ეს წყალი საერთო და კერძო აუზებში იყო მოყვანილი. დღეს ვიზიტორი ირჩევს ან ადგილს საერთო საორთქლო დარბაზში, ან, რაც გაცილებით უფრო გავრცელებულია, კერძო ოთახს საკუთარი აუზით, საორთქლო სკამითა და მასაჟის მაგიდით ერთი-ორი საათით. ამას ხშირად ემატება ქისას პილინგი და საპნის მასაჟი — ადგილობრივი აბანოს სრული რიტუალი. ფასი იწყება დაახლოებით ათეულობით ევროდან მარტივი კერძო ოთახისთვის, თუ პირდაპირ აბანოში ჯავშნით, ძვირდება ორბელიანის აბანოს დიდი გუმბათოვანი ოთახებისთვის, ხოლო გიდის თანხლებით, ისტორიისა და ქისას ჩათვლით, ღირებულება დაახლოებით 94-176 ევროა ერთ ადამიანზე.
ეს სტატია მოგითხრობთ ქალაქის დაარსების ლეგენდას, სამ ძირითად აბანოზე, რომელსაც ტურისტები ყველაზე ხშირად სტუმრობენ — ორბელიანის, ჭრელი აბანოსა და გულოს აბანოზე — აგრეთვე საერთო და კერძო ოთახების განსხვავებაზე, ქისას პილინგზე, რა წაიღოთ თან, რა წესებია მიღებული და წლის რომელი პერიოდია საუკეთესო. ვინაიდან აბანოთუბანის აბანოები კერძო ან მუნიციპალური ბიზნესებია და არა ერთიანი რეგულირებული ატრაქციონი, ფასები და სამუშაო საათები იცვლება — ყოველთვის გადაამოწმეთ დღის ტარიფი ადგილზე ან ოპერატორის საიტზე.
ლეგენდა თბილი ქალაქის შესახებ
თბილისის სახელწოდება ხშირად აიხსნება ქართული სიტყვით „თბილი”. ყველაზე ცნობილი ლეგენდა ქალაქის დაარსებას პირდაპირ უკავშირებს გოგირდის წყაროებს. ლეგენდის თანახმად, მეფე ვახტანგ გორგასალი მე-5 საუკუნეში მტკვრის ხეობაში ნადირობდა, როცა მისმა შევარდენმა ხოხობს დასდია და ცხელ წყაროში ჩავარდა — ორივე ჩიტი შემდეგ მოხარშული იპოვეს. მეფემ ეს ხეობის თერმული წყლების ნიშნად მიიჩნია და ბრძანა, ამ ადგილას ქალაქი აეშენებინათ, რომელიც შემდეგ თბილისი გახდა. ისტორიკოსები ამ ამბავს დაარსების მითოლოგიად მიიჩნევენ და არა დოკუმენტირებულ ფაქტად, თუმცა ლეგენდა ქართულ კულტურულ წყაროებსა და ტურისტულ ლიტერატურაში ხშირად მეორდება, როგორც სახელწოდების მიღებული ახსნა. ვახტანგ გორგასალის ძეგლი დღემდე დგას ძველ ქალაქში.
აბანოთუბანი — აბანოების უბანი
აბანოთუბანი ძველი ქალაქის სამხრეთ ნაწილშია, ვიწრო ხეობაში ნარიყალასა და მდინარეს შორის, და მისი სახელი უბრალოდ „აბანოების უბანს” ნიშნავს. აგურის გუმბათები, რომლებიც ქალაქის სილუეტს არღვევს, სწორედ ბუნებრივი ცხელი წყაროების თავზე აგებული აბანოების სახურავებია — ზოგი მათგანი მე-17-18 საუკუნეებიდან, უბნის სპარსული გავლენით განახლების პერიოდიდან, მას შემდეგ, რაც ადრინდელი ნაგებობები შემოსევებმა გაანადგურა. სამი აბანო განსაკუთრებით ეხება დღევანდელ ვიზიტორს.
- ორბელიანის აბანო (ცნობილია აგრეთვე „ლურჯი მეჩეთის” სტილის აბანოდ მისი ფაიფურით მოპირკეთებული ფასადის გამო) — ყველაზე ხშირად ფოტოგრაფირებული, ლურჯ-ფირუზისფერი კერამიკული ორნამენტებით გაფორმებული შესასვლელით და საერთო თუ კერძო ოთახებით, მათ შორის ყველაზე დიდი, მდიდრულად მორთული გუმბათოვანი დარბაზებით.
- ჭრელი აბანო, რაც სიტყვასიტყვით „ფერად აბანოს” ნიშნავს, ორბელიანის გვერდით მდებარეობს და გარედან მსგავსად არის მორთული. აქ შემოთავაზებულია სხვადასხვა ზომისა და ფასის კერძო ოთახები, ძირითადად წყვილებისა და ოჯახებისთვის.
- გულოს თერმული სპა — უფრო პატარა და მარტივი ობიექტია, ხშირად აღწერილია როგორც ორი დიდი აბანოს იაფი ალტერნატივა, კერძო ოთახებითა და პილინგისა და მასაჟის ძირითადი სერვისებით.
სამივე აბანო ერთი და იმავე მიწისქვეშა გოგირდის წყლის წყაროს იყენებს, ამიტომ წყლის მინერალური შემადგენლობა და სუნი (მსუბუქი, გაფუჭებული კვერცხის სუნი, რომელიც აუზში ჩასვლისთანავე მცირდება) მსგავსია. განსხვავება ინტერიერში, ოთახების ზომაში, მოცდის დროსა და ფასშია.
როგორ მიმდინარეობს ვიზიტი: საერთო დარბაზი თუ კერძო ოთახი
ისტორიულად, თბილისის აბანოები საერთო სივრცეებად ფუნქციონირებდა, სქესის მიხედვით გაყოფილი, სადაც ადგილობრივები ერთად იბანავებდნენ, პილინგს აკეთებდნენ და ერთმანეთს ესაუბრებოდნენ — ტრადიცია, რომელიც რეგიონის ჰამამ-კულტურას გამოხატავს. ასეთი საერთო, ერთი სქესისთვის განკუთვნილი დარბაზები დღემდე არსებობს და ყველაზე იაფი გზაა აბანოსთან დასაკავშირებლად, თუმცა დღეს უმეტესობა — განსაკუთრებით წყვილები, ოჯახები და უცხოელი ვიზიტორები — ირჩევენ კერძო ოთახს. კერძო ოთახს აქვს საკუთარი პატარა გოგირდის წყლის აუზი, საორთქლო სკამი და ჩვეულებრივ მასაჟის მაგიდა, გაქირავებულია საათობრივად; კარს დაკეტავთ და სივრცე მხოლოდ თქვენია. გამოგაცხადებენ ოთახს, დროის ლიმიტს და მარტო დაგტოვებენ, თუ პილინგი ან მასაჟი არ გაქვთ დაჯავშნილი — ამ შემთხვევაში პერსონალი შუა სეანსზე შემოვა. მაღალ სეზონზე წინასწარი ჯავშანი ტელეფონით ან აბანოს რეცეფციაზე ჩვეულებრივია; არასეზონზე უჯავშნოდ მისვლაც გავრცელებულია.
ქისას პილინგი და სხვა პროცედურები
მთავარი დამატებითი სერვისია ქისას პილინგი — პერსონალი უხეში ქსოვილის ხელთათმანით (ქისა) ინტენსიურად ასუფთავებს კანს, მას შემდეგ რაც ცხელ გოგირდის წყალში იგი დარბილდება, შემდეგ კი ხდება დაბანა შემოკრული საპნის ქაფით და ხშირად — მოკლე ზეთის ან საპნის მასაჟი. პროცედურა ფიზიკურად საკმაოდ მკაცრია და არა მსუბუქი, შემჩნევად აცილებს მკვდარ კანის ფენას და კანს ბევრად უფრო გლუვს ტოვებს; ბევრი, ვინც პირველად ცდილობს, ამბობს, რომ ეს უფრო საფუძვლიანი დასუფთავებაა, ვიდრე მოდუნების სპა-პროცედურა, თუმცა ჩვეულებრივ მას მოდუნებული ჩამორეცხვითა და დასვენებით ასრულებენ. სეანსი ჩვეულებრივ 15-25 წუთს გრძელდება და ჯავშნება ოთახის დროის დამატებად, არა მის ნაცვლად. მგრძნობიარე კანის, ღია ჭრილობების, მზით დამწვრობის, კანის ინფექციის ან გულ-სისხლძარღვთა თუ სასუნთქი სისტემის დაავადების შემთხვევაში, ცხელ გოგირდის წყალში ჩაძირვამდე თუ ინტენსიურ პილინგამდე ექიმს ესაუბრეთ, რადგან სითბო და მინერალური წყალი ყველასთვის არ არის რეკომენდებული.
რა წაიღოთ და აბანოს ეტიკეტი
აბანოები ჩვეულებრივ გასცემენ პირსახოცებსა და ხალათ-ფეხსაცმელს მცირე საფასურად ან ოთახის ფასში, თუმცა ბევრი რეგულარული ვიზიტორი თავადაც ატარებს ჭლექის ფეხსაცმელს, საცურაო კოსტუმს (თუ კერძო ოთახში შიშველი ბანაობის ნაცვლად ამას ამჯობინებენ), თმის რეზინკასა და წყლის ბოთლს, რადგან ცხელი გოგირდის წყალი და ორთქლი ორგანიზმს აუწოვებს სითხეს. საპონი და შამპუნი ჩვეულებრივ რეცეფციაზეც იყიდება. საერთო, ერთი სქესის დარბაზებში შიშველი ყოფნა ჩვეულებრივია და საცურაო კოსტუმი ზოგადად არ ეცვათ; კერძო ოთახში ეს სრულად ჯგუფის გადასაწყვეტია. ნაღდი ფული ლარში ყველაზე საიმედო საგადასახადო ვარიანტია მცირე, ოჯახური ბიზნესებისთვის, თუმცა დიდ აბანოებში ბარათითაც შეძლებთ გადახდას — ეს ადგილზევე გადაამოწმეთ. ძირითადი ეტიკეტი: ხმაურს მოერიდეთ საერთო დერეფნებში, არ გადააჭარბოთ დაჯავშნილ დროს, თუ სხვები ელოდებიან, და თუ მომსახურებით კმაყოფილი ხართ, პილინგის ოსტატს მცირე ფაქიზი ფულადი ჯილდო მიანიჭეთ — ეს მიღებულია, თუმცა სავალდებულო არ არის.
ფასები და ჯავშანი
ვინაიდან აბანოთუბანის აბანოები დამოუკიდებელი ან მუნიციპალურად გაქირავებული ბიზნესებია და არა ერთიანი ბილეთიანი ატრაქციონი, თითოეული საკუთარ ტარიფს აწესებს, რომელიც იცვლება ოთახის ზომის, დღის დროისა და სეზონის მიხედვით, და ეს ყოველწლიურად განახლდება — ერთადერთი საიმედო გზა დღევანდელი ფასის გასაგებად აბანოს სალაროში მოკითხვა ან მათი მიმდინარე ჩამონათვალის გადამოწმებაა. დაგეგმვის ორიენტირად, გიდიანი ვარიანტი, რომელიც აერთიანებს ისტორიის მოყოლას, შესვლას, კერძო ოთახსა და ქისას პილინგს, ფიქსირებული, გამოქვეყნებული ფასით გაიცემა — სასარგებლოა მათთვის, ვისაც ადგილზე ვაჭრობა არ სურს.
- გოგირდის აბანოების გამოცდილება — აბანოთუბანის ისტორია და კერძო საბანაო ოთახი, 2.5 საათი: ერთი ადამიანისთვის 176 ევრო, ორისთვის 110 ევრო თითოზე, სამისთვის 105 ევრო თითოზე, ოთხ-ექვსისთვის 94 ევრო თითოზე.
ეს შეიძლება ასევე ჩაერთოს უფრო ფართო დღის პროგრამაში, მაგალითად „თბილისი ერთ დღეში”, რომელშიც აბანოები ძველ ქალაქს, მთაწმინდასა და ბაზრებს ემატება. თუ პირდაპირ აბანოსთან ჯავშნით მოხვალთ, უფრო დიდი ბიუჯეტი გაითვალისწინეთ ორბელიანის აბანოს დიდი გუმბათოვანი ოთახებისთვის, ვიდრე გულოს მარტივი ოთახისთვის, ხოლო შაბათ-კვირას საღამოს ყველაზე დატვირთული და ძვირია.
საუკეთესო დრო ვიზიტისთვის
სამუშაო დღის დილით, გახსნისთანავე, ყველაზე მშვიდი დროა — მინიმალური მოცდის დროით კერძო ოთახისთვისაც და პილინგისთვისაც. შაბათ-კვირას შუადღე და საღამო ყველაზე დატვირთულია, განსაკუთრებით თბილ სეზონზე, როცა აბანო ძველ ქალაქში სადილის შემდგომ საღამოს გასართობადაც გამოიყენება. ზამთარი, პირიქით, ყველაზე ატმოსფერული სეზონია, რადგან ცივი ჰაერიდან ცხელ გოგირდის აუზში გადასვლა სწორედ ამ გამოცდილების არსია, და გუმბათების ფოტოგრაფირებაც სითბოს აორთქლების გარეშე უფრო ადვილია. თუ აბანოს ვიზიტს დათვალიერებასთან აერთიანებთ, ძველი თბილისის ფეხით ტურის შემდეგ გვიან საღამოს აბანოში წასვლა მოსახერხებელი თანმიმდევრობაა, რომელიც რიგში დგომას ამცირებს.
ხშირად დასმული კითხვები
რა ნიშნავს აბანოთუბანი?
„აბანოების უბანი” — სახელწოდება, რომელიც ზუსტად აღწერს ამ ადგილის დანიშნულებას.
რომელია სამი მთავარი აბანო?
ორბელიანის აბანო, ჭრელი აბანო და გულოს თერმული სპა — სამივე ერთსა და იმავე მიწისქვეშა გოგირდის წყლის წყაროზეა დაფუძნებული.
რა ჯობია — საერთო დარბაზი თუ კერძო ოთახი?
კერძო ოთახი ყველაზე გავრცელებული არჩევანია წყვილებისთვის, ოჯახებისთვის და უცხოელი ვიზიტორებისთვის; საერთო დარბაზები იაფია, მაგრამ სქესის მიხედვით გაყოფილი და ნაკლებად პრივატული.
რა არის ქისას პილინგი?
უხეში ხელთათმანით კანის ინტენსიური გაწმენდა, ხშირად საპნის მასაჟით დასრულებული; საჭიროებს 15-25 წუთს და ჯავშნება ოთახის დროის დამატებით.
რა ღირს ვიზიტი?
პირდაპირ ჯავშნით მარტივი კერძო ოთახი ათეულობით ევროდან იწყება, ორბელიანის დიდი ოთახები ძვირდება; გიდიანი, ფიქსირებული ფასის ვარიანტი 94-დან 176 ევრომდეა ერთ ადამიანზე, ჯგუფის ზომის მიხედვით.
არსებობს ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული შეზღუდვები?
დიახ — მგრძნობიარე კანის, ღია ჭრილობების, მზით დამწვრობის ან გულ-სისხლძარღვთა და სასუნთქი სისტემის დაავადების შემთხვევაში ექიმთან კონსულტაცია რეკომენდებულია ცხელ გოგირდის აუზსა და ინტენსიურ პილინგამდე.
ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Tbilisi sulphur baths: Abanotubani history, how a visit works, prices and the kisa scrub
ნახეთ GTour-თან ერთად
ეს ადგილი შედის GTour-ის კერძო ტურებში — ინგლისურენოვანი გიდი, მძღოლი და შერჩეული სასტუმროები თქვენი უცხოელი სტუმრებისთვის:
GTour — Castle in Old Town-ის სამოგზაურო სააგენტო ძველ თბილისში. ყველა ტური · WhatsApp +995 577 416 314
GTour-ის სხვა ტურები
ყველა ტური gtour.ge-ზე · დაჯავშნა WhatsApp-ით +995 577 416 314