საქართველოში უმეტეს საქონელსა და მომსახურებაზე 18 პროცენტიანი დღგ ვრცელდება, თუმცა ქვეყნის დამტოვებელ არარეზიდენტ ტურისტებს შეუძლიათ ამ გადასახადის ნაწილის უკან დაბრუნება, თუ ყიდულობენ რეგისტრირებულ „Tax Free” მაღაზიებში და საქონელს გამოუყენებლად გაიტანენ ქვეყნიდან. პრაქტიკაში ეს ეხება ძვირფას ნივთებს, ხალიჩებს, ტყავის ნაწარმს, ელექტრონიკასა და მსგავს სავაჭრო შენაძენებს, რომელთა ღირებულება მინიმალურ ზღვარს აღემატება, ხოლო რესტორნის ანგარიშები, სასტუმროს ხარჯები, ღვინის დეგუსტაცია, მანქანის ქირაობა თუ ყოველდღიური საყიდლები ამ სქემაში არ ხვდება. თანხის დაბრუნება ხდება სპეციალურ დახლთან თბილისის ან ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტში, რეგისტრაციამდე ან მის შემდეგ, და ამას არა თავად მაღაზია, არამედ ლიცენზირებული Tax Free ოპერატორი ასრულებს.
ვინაიდან მინიმალური შესყიდვის ზღვარი, ოპერატორის მომსახურების საკომისიო და მონაწილე მაღაზიების ჩამონათვალი ადმინისტრაციულად განისაზღვრება და წარსულში არაერთხელ შეცვლილა, ქვემოთ მოცემულია მონაცემები წერის მომენტისთვის, ასევე მითითებულია, სად შეიძლება მათი გადამოწმება საყიდლებამდე. ყველაზე საიმედო გზაა, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში მაღაზიის თანამშრომელს პირდაპირ ჰკითხოთ, გასცემენ თუ არა იქ Tax Free ქვითარს, და თავად ჩეკზე დაბეჭდილი მინიმალური თანხა გადაამოწმოთ, რადგან საქართველოში მოვაჭრეები ამ ინფორმაციის ჩვენებას ვალდებულნი არიან.
18 პროცენტიანი დღგ და ვის შეუძლია დაბრუნება
დამატებული ღირებულების გადასახადის სტანდარტული განაკვეთი საქართველოში საგადასახადო კოდექსის მიხედვით 18 პროცენტია, მცირე რაოდენობის საქონელსა და მომსახურებაზე კი ნულოვანი განაკვეთი ან გათავისუფლება მოქმედებს. დღგ-ის დაბრუნების მექანიზმი არ წარმოადგენს მაღაზიის ფასდაკლებას — თქვენ ჯერ სრულად იხდით ფასს დღგ-ის ჩათვლით, ხოლო ნაწილის დაბრუნება ხდება მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დადასტურდება, რომ საქონელი გამოუყენებლად დატოვა ქვეყანას. უფლება მხოლოდ საქართველოს არარეზიდენტებს აქვთ, რომლებიც საქონელს პირადად, საკუთარ ბარგში, ქვითარზე მითითებულ ვადაში გაიტანენ. საქართველოს მოქალაქეებსა და ბინადრობის ნებართვის მფლობელებზე ეს სქემა არ ვრცელდება, ასევე გამორიცხულია ბიზნესისთვის ან საკომერციო გადასაყიდად ნაყიდი საქონელი. დღგ-ის თაობაზე ზუსტი ნორმები საგადასახადო კოდექსშია მოცემული, რომელიც „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეს” მიერ ინგლისურ ენაზეც ქვეყნდება.
რომელი მაღაზიები მონაწილეობენ
საქართველოში ყველა მაღაზია Tax Free ქვითარს არ გასცემს — მონაწილეობა ნებაყოფლობითია და ლიცენზირებული ოპერატორების მეშვეობით ხორციელდება, ამიტომ საკასო ადგილზე მოძებნეთ „Tax Free Shopping” ნიშანი ან პირდაპირ ჰკითხეთ გადახდამდე, რადგან ეს სტიკერი ერთადერთი საიმედო ნიშანია. პრაქტიკაში სქემა ყველაზე აქტიურად მოქმედებს:
- საიუველირო და საათების მაღაზიებში, განსაკუთრებით ცენტრალურ თბილისსა და დიდ სავაჭრო ცენტრებში
- ხალიჩებისა და ანტიკვარიატის სალონებში
- ტყავის ნაწარმისა და მოდურ ბუტიკებში, რუსთაველის გამზირის მიმდებარედ და ახალ სავაჭრო ცენტრებში
- ელექტრონიკის სავაჭრო ქსელებში, ძვირადღირებული ნივთების შემთხვევაში
- ზოგიერთ უნივერმაღსა და ტურისტებზე ორიენტირებულ სუვენირების დიდ მაღაზიაში
პატარა, ოჯახური ღვინის მარნები, ბაზრის დახლები, დეზერტირის ბაზარი, ხელოსნური სახელოსნოები და უმეტესად ის მაღაზიები, რომლებსაც თბილისში ძველი ხიდისა და დეზერტირის ბაზრის მარშრუტზე ნახავთ, Tax Free ქვითარს ჩვეულებრივ არ გასცემენ, რადგან მინიმალური თანხის ზღვარი და საჭირო დოკუმენტაცია ცალკეულ, დაბალი ღირებულების ნივთებს ნაკლებად შეეფერება. თუ გეგმავთ მსხვილ შენაძენს — ხალიჩას, ქვევრის ღვინის კოლექციას დიდი რაოდენობით, ან საიუველირო ნაწარმს — წინასწარ ჰკითხეთ გამყიდველს, არის თუ არა რეგისტრირებული, და ინახეთ ერთად ორიგინალი ქვითარი, პასპორტი და ის ბარათი, რომლითაც გადაიხადეთ, ვიდრე თანხის დაბრუნებას არ მიიღებთ.
მინიმალური შესყიდვა და რამდენი ბრუნდება
საქართველოში მოვაჭრეები ვალდებულნი არიან, Tax Free ქვითარზე მიუთითონ მინიმალური შესყიდვის ოდენობა, რომელიც წერის მომენტში დაახლოებით 200 ლარს (დაახლოებით 69 ევრო, საქართველოს ეროვნული ბანკის კურსით) შეადგენდა ერთი ქვითრისთვის, ერთ მაღაზიაში, ერთ დღეში. დაბრუნებული თანხა სრულ 18 პროცენტს არ შეადგენს — Tax Free ოპერატორი საკუთარ საკომისიოს აკლებს, ამიტომ ტურისტი ჩვეულებრივ იღებს შესყიდვის ღირებულების 11-დან 13 პროცენტამდე, ნაღდი ფულით, საბანკო გადარიცხვით ან იმავე ბარათზე დაბრუნებით, რომლითაც გადახდა მოხდა. ეს მაჩვენებლები ადმინისტრაციულად დგინდება და არა კანონით, შესაბამისად შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ მითითებული ციფრები უთუოდ გადაამოწმეთ თქვენი ქვითრის მიხედვით ან მაღაზიის პერსონალთან.
- დღგ-ის სტანდარტული განაკვეთი — 18 პროცენტი
- მინიმალური შესყიდვა ერთ ქვითარზე — დაახლოებით 200 ლარი (დაახლოებით 69 ევრო)
- დასაკომისიოს გამოკლებით დასაბრუნებელი თანხა — დაახლოებით 11-დან 13 პროცენტამდე
- საქონლის გატანის ვადა — შესყიდვიდან 3 თვის განმავლობაში
- დაბრუნების ფორმები — ნაღდი ფული, ბარათზე დაბრუნება ან საბანკო გადარიცხვა აეროპორტის დახლთან
როგორ მივიღოთ დაბრუნება თბილისისა და ქუთაისის აეროპორტებში
პროცედურა პრინციპში ორივე აეროპორტში ერთნაირია, თუმცა დახლის სამუშაო საათები და ზუსტი მდებარეობა სეზონისა და ფრენების განრიგის მიხედვით იცვლება, ამიტომ დაგეგმეთ დამატებითი დრო და წინასწარ გადაამოწმეთ ინფორმაცია უშუალოდ თბილისის ან ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტის მომსახურების განყოფილებაში.
- ჩადით ადრე. ჩვეულებრივ რეგისტრაციის დროზე დაგეგმეთ მინიმუმ ერთი საათი მეტი, თუ თანხის დაბრუნებას გეგმავთ, რადგან დახლთან რიგი შეიძლება იყოს და საბაჟომ საქონლის დათვალიერება შეიძლება მოითხოვოს.
- შეინახეთ საქონელი ხელმისაწვდომად. თუ ნივთი ხელბარგში ეტევა, იქ შეინახეთ თანხის დაბრუნებამდე, რადგან საბაჟო ოფიცერს შეიძლება ნივთისა და ქვითრის ერთდროულად ჩვენება დასჭირდეს.
- ჯერ მიიღეთ საბაჟო შტამპი. რეგისტრაციამდე ან სპეციალურად მონიშნულ Tax Free დახლთან წარადგინეთ პასპორტი, ორიგინალი ქვითარი და გამოუყენებელი საქონელი ექსპორტის დამადასტურებელი შტამპისთვის.
- მოითხოვეთ თანხის დაბრუნება. შტამპიანი ქვითარი წარადგინეთ Tax Free დახლთან, სადაც თანხას გასცემენ ნაღდად, ბარათზე ან საბანკო გადარიცხვით, ოპერატორის წესებისა და თანხის ოდენობის მიხედვით.
თუ დახლთან დროულად ვერ მოხვდით, ზოგიერთი ოპერატორი საშუალებას იძლევა, განაცხადი ფოსტით გააკეთოთ გარკვეული ვადის განმავლობაში გამგზავრების შემდეგაც, თუმცა ეს პროცესი ნელია და გარანტირებული არ არის, ამიტომ ყველაზე საიმედო ჯერ კიდევ აეროპორტში, პირადად მიღებული თანხაა. ვინც ქუთაისის აეროპორტიდან თბილისში ან ბათუმში გადასვლას გეგმავს, უნდა გაითვალისწინოს, რომ ქუთაისის Tax Free დახლი თბილისთან შედარებით ნაკლებ ფრენას ემსახურება, ამიტომ არასტანდარტული საათის ფრენის შემთხვევაში წინასწარ უშუალოდ აეროპორტს მიმართეთ.
ვადები, რომლებიც უნდა გაითვალისწინოთ
სამი ცალკეული ვადა მნიშვნელოვანია. პირველი — შენაძენმა უნდა შეასრულოს მინიმალური ღირებულება გაყიდვის დღესვე, ჩვეულებრივ ერთი და იმავე მაღაზიის რამდენიმე დაბალი ღირებულების ქვითრის გაერთიანება ზღვრამდე მისაღწევად შეუძლებელია. მეორე — საქონელი ქვითარზე მითითებულ ვადაში უნდა გავიდეს ქვეყნიდან, ჩვეულებრივ შესყიდვიდან სამი თვის განმავლობაში, შესაბამისად ადრინდელი მოგზაურობის დროს აღებული ქვითარი გვიან გამგზავრებაზე აღარ გამოდგება. მესამე — თანხის დაბრუნების მოთხოვნა გამგზავრების დროს უნდა გააკეთოთ; თუ დახლთან ნაღდი ფული არ არის ხელმისაწვდომი, ადგილზევე ჰკითხეთ ოპერატორის თანამშრომელს ბარათზე ან საბანკო გადარიცხვით დაბრუნების სტანდარტულ ვადას, რადგან ეს ოპერატორის მიხედვით განსხვავდება.
რა არ ბრუნდება
- სასტუმროში ყოფნა, რესტორნის საჭმელი, ღვინის დეგუსტაცია და სუფრები — დღგ-ის დაბრუნება მხოლოდ ქვეყნიდან გატანილ საქონელზე ვრცელდება, საქართველოში მოხმარებულ მომსახურებაზე არა
- საქართველოში მოსახმარებლად განკუთვნილი საკვები, სასმელი და თამბაქო, მათ შორის კასეტებით ნაყიდი ღვინო, გარდა ცალკეული გამყიდველის სპეციალური ექსპორტის სქემისა
- მანქანის ქირაობა, ტაქსი, კერძო ტრანსფერები და ტურისტული გიდის მომსახურება
- Tax Free სქემაში არარეგისტრირებულ მაღაზიებში ნაყიდი საქონელი, თუნდაც დიდი ღირებულების
- გამოყენებული, ჩაცმული ან მოხმარებული ნივთები, რადგან საბაჟო შტამპისთვის საქონელი გამოუყენებელი უნდა იყოს
- ქვითარზე მითითებულ მინიმალურ ზღვარზე დაბალი შესყიდვები
- ჩანთაში ჩატვირთული ნივთები, თუ ფიზიკური საბაჟო დათვალიერება რეგისტრაციამდეა საჭირო, რადგან რეგისტრაციის შემდეგ ამ ნივთების წარდგენა შეუძლებელია
თუ საქართველოში თქვენი შენაძენები ძირითადად ხელნაკეთი ნივთები, ღვინო, კერამიკა ან ტექსტილია, ნაყიდი მცირე მწარმოებლებისგან და არა რეგისტრირებული მაღაზიებისგან, თანხის დაბრუნების უფლება სავარაუდოდ არ გექნებათ — ამ შემთხვევაში ყველაზე გამართლებული გზა შენაძენამდე პირდაპირ გამყიდველთან დაზუსტებაა.
პრაქტიკული შეჯამება
- დღგ-ის სტანდარტული განაკვეთი 18 პროცენტია; დაბრუნება ვრცელდება მხოლოდ Tax Free ნიშნის მქონე მაღაზიებზე და გამოუყენებელ, გასატან საქონელზე
- გადაამოწმეთ მოქმედი მინიმალური შესყიდვა, წერის მომენტში დაახლოებით 200 ლარი, თქვენივე ქვითარზე, რადგან ეს ადმინისტრაციულად დგინდება და იცვლება
- დასაკომისიოს გამოკლებით დასაბრუნებელი თანხა ჩვეულებრივ 11-დან 13 პროცენტამდეა, ნაღდი ფულით, ბარათზე ან საბანკო გადარიცხვით
- განაცხადი გააკეთეთ თბილისის ან ქუთაისის აეროპორტის Tax Free დახლთან, პასპორტით, ორიგინალი ქვითრებითა და გამოუყენებელი საქონლით, რეგისტრაციამდე ან სპეციალურ დახლთან
- დაგეგმეთ მინიმუმ ერთი საათით ადრე ჩასვლა, თუ თანხის დაბრუნებას აპირებთ; საქონელი ქვეყნიდან დაახლოებით სამი თვის განმავლობაში უნდა გავიდეს
- მომსახურება, საკვები, პირადი მოხმარების ღვინო, ტრანსფერები და ხელნაკეთი ბაზრობის მცირე შენაძენები არ ბრუნდება
- წესები გადაამოწმეთ უშუალოდ მაღაზიასთან, ხოლო დახლის სამუშაო საათები — აეროპორტის მომსახურების განყოფილებაში ფრენამდე
ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Tax-free shopping in Georgia: VAT refund rules, minimum spend and how to claim at the airport
ნახეთ GTour-თან ერთად
ეს ადგილი შედის GTour-ის კერძო ტურებში — ინგლისურენოვანი გიდი, მძღოლი და შერჩეული სასტუმროები თქვენი უცხოელი სტუმრებისთვის:
GTour — Castle in Old Town-ის სამოგზაურო სააგენტო ძველ თბილისში. ყველა ტური · WhatsApp +995 577 416 314