საქართველოში მოქმედი 18-პროცენტიანი დღგ-ის ნაწილის დაბრუნება შესაძლებელია იმ არარეზიდენტი ტურისტებისთვის, რომლებიც საქონელს ყიდულობენ „Tax Free” ნიშნით რეგისტრირებულ მაღაზიებში და გაუმოყენებლად გაჰყავთ ქვეყნის გარეთ. პრაქტიკაში ეს ეხება საიუველირო ნაწარმს, ხალიჩებს, ტყავის ნივთებს, ელექტრონიკასა და მსგავს სავაჭრო შენაძენებს, რომლებიც გარკვეულ მინიმალურ ღირებულებას აღემატება. სამაგიეროდ, რესტორნის ანგარიშები, სასტუმროს ხარჯები, ღვინის დეგუსტაცია, მანქანის ქირაობა და ყოველდღიური შოპინგი დაბრუნებას არ ექვემდებარება. თანხის დაბრუნება ხდება სპეციალურ სტენდზე თბილისის ან ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტში, რეგისტრაციამდე ან მის შემდეგ, და ამას ახორციელებს ლიცენზირებული ოპერატორი, არა უშუალოდ მაღაზია.
ვინაიდან მინიმალური შესყიდვის ზღვარი, ოპერატორის მიერ დაკავებული საკომისიო და მონაწილე მაღაზიების ჩამონათვალი ადმინისტრაციულად დგინდება და წარსულში არაერთხელ შეცვლილა, ქვემოთ მოცემულია მონაცემები, რომლებიც ამ სტატიის დაწერის მომენტისთვის მოქმედებდა. ყველაზე საიმედო გზაა, ყიდვამდე მაღაზიაში ჰკითხოთ, გასცემენ თუ არა „ტაქს ფრი” ქვითარს, და ყურადღება მიაქციოთ ქვითარზე დაბეჭდილ მინიმალურ თანხას, რადგან ქართულ მაღაზიებს ეს მითითება სავალდებულო აქვთ.
18-პროცენტიანი დღგ და ვის შეუძლია დაბრუნების მოთხოვნა
საქართველოში დამატებული ღირებულების გადასახადის სტანდარტული განაკვეთი 18 პროცენტია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მიხედვით, თუმცა ცალკეული საქონელი და მომსახურება ნულოვანი განაკვეთით ან სრულიად გათავისუფლებულია. დაბრუნების სისტემა მაღაზიის ფასდაკლება არ არის — ის კანონით გათვალისწინებული მექანიზმია: ყიდვის დროს თქვენ სრულად იხდით ფასს დღგ-ის ჩათვლით, ხოლო მისი ნაწილი გიბრუნდებათ მას შემდეგ, რაც დაადასტურებთ, რომ საქონელი გაუმოყენებლად დატოვა ქვეყანა. უფლება აქვს მხოლოდ საქართველოს არარეზიდენტს, რომელიც ნივთს პირადად, ხელბარგით, ქვითარზე მითითებულ ვადაში გააქვს ქვეყნიდან. საქართველოს მოქალაქეებს და ბინადრობის ნებართვის მფლობელებს ეს უფლება არ ეძლევათ, ასევე არ ვრცელდება ბიზნესისთვის ან გადასაყიდად შეძენილ საქონელზე. დეტალური საგადასახადო ნორმები მოცემულია საგადასახადო კოდექსში, რომლის ინგლისურენოვანი ვერსია ქვეყნდება „მაცნეზე”.
რომელი მაღაზიები მონაწილეობენ
ყველა ქართული მაღაზია ამ სისტემაში არ მონაწილეობს — მონაწილეობა ნებაყოფლობითია და ლიცენზირებული ოპერატორების მეშვეობით ხორციელდება. ამიტომ საკასო აპარატთან მოძებნეთ „Tax Free Shopping” ნიშანი ან პირდაპირ ჰკითხეთ გადახდამდე, რადგან ეს ნიშანი ერთადერთი საიმედო მაჩვენებელია. პრაქტიკაში სისტემა ყველაზე აქტიურად მოქმედებს:
- საიუველირო და საათების მაღაზიებში, განსაკუთრებით ცენტრალურ თბილისსა და დიდ სავაჭრო ცენტრებში
- ხალიჩებისა და ანტიკვარიატის სალონებში
- ტყავის ნაწარმისა და მოდის ბუტიკებში, მათ შორის რუსთაველის გამზირის მიმდებარედ და ახალ სავაჭრო ცენტრებში
- ელექტრონიკის მაღაზიებში უფრო ძვირადღირებული ნივთების შემთხვევაში
- ზოგიერთ უნივერმაღსა და ტურისტებზე ორიენტირებულ სუვენირების მაღაზიაში
პატარა ოჯახური საწარმოები, ღვინის მარნები, ბაზრობის დახლები, დეზერტირის ბაზარი, ხელოსნური სახელოსნოები და უმეტესობა იმ მაღაზიებისა, რომელთაც შეხვდებით მშრალ ხიდზე ან დეზერტირის ბაზარზე სეირნობისას, ჩვეულებრივ „ტაქს ფრის” ქვითარს არ გასცემენ, რადგან მინიმალური ზღვარი და საჭირო დოკუმენტაცია იშვიათად ერგება ცალკეულ, დაბალი ღირებულების ნივთებს. თუ გეგმავთ მნიშვნელოვან შესყიდვას — მაგალითად, ხალიჩას, ქვევრის ღვინის კოლექციას დიდი რაოდენობით ან საიუველირო ნაწარმს — წინასწარ იკითხეთ, რეგისტრირებულია თუ არა გამყიდველი, და შეინახეთ ორიგინალი ქვითარი, პასპორტი და ბარათი, რომლითაც გადაიხადეთ, დაბრუნების მოთხოვნამდე.
მინიმალური შესყიდვა და რამდენი ბრუნდება
ქართული კანონმდებლობის მიხედვით, მაღაზიები ვალდებულნი არიან ქვითარზე მიუთითონ მინიმალური საკვალიფიკაციო თანხა — ამ სტატიის დაწერის დროისთვის ზღვარი დაახლოებით 200 ლარია (დაახლოებით 69 ევრო საქართველოს ეროვნული ბანკის კურსით) ერთი ქვითრისთვის, ერთი მაღაზიიდან, ერთ დღეში. დაბრუნებული თანხა სრული 18 პროცენტი არ არის — ოპერატორი იკავებს საკომისიოს, ასე რომ ტურისტები ჩვეულებრივ იბრუნებენ ფასის 11-დან 13 პროცენტამდე, ნაღდი ფულის, ბარათის დაბრუნების ან საბანკო გადარიცხვის სახით. ეს მაჩვენებლები ადმინისტრაციულად დგინდება და არა კანონით, ამიტომ შეიძლება შეიცვალოს — ამიტომ ყოველთვის გადაამოწმეთ ქვითარზე მითითებული მინიმალური თანხა და დაბრუნების პროცენტი, ან მოითხოვეთ წერილობითი დადასტურება ყიდვამდე.
| პარამეტრი | მოქმედი წესი სტატიის დაწერის დროს |
|---|---|
| დღგ-ის სტანდარტული განაკვეთი | 18 პროცენტი |
| მინიმალური შესყიდვა ქვითარზე | დაახლოებით 200 ლარი (დაახლოებით 69 ევრო) |
| წმინდა დაბრუნება საკომისიოს შემდეგ | დაახლოებით 11-დან 13 პროცენტამდე |
| ექსპორტის ვადა | საქონელი უნდა დატოვოს საქართველო შეძენიდან 3 თვის განმავლობაში |
| დაბრუნების ფორმა | ნაღდი ფული, ბარათის დაბრუნება ან საბანკო გადარიცხვა აეროპორტის სტენდზე |
როგორ მოითხოვოთ დაბრუნება თბილისისა და ქუთაისის აეროპორტებში
პროცედურა პრინციპში ერთნაირია ორივე აეროპორტში, თუმცა სტენდის სამუშაო საათები და ზუსტი მდებარეობა შეიძლება განსხვავდებოდეს სეზონისა და ფრენების გრაფიკის მიხედვით — ამიტომ გაითვალისწინეთ დამატებითი დრო და გადაამოწმეთ მოქმედი საათები უშუალოდ აეროპორტის მგზავრთა ინფორმაციის სამსახურში ფრენამდე.
- მოდით ადრე — დაბრუნების მოთხოვნისას დამატებით მინიმუმ ერთი საათი დაგჭირდებათ ჩვეულებრივ რეგისტრაციასთან შედარებით, რადგან სტენდზე რიგი შეიძლება იყოს, ხოლო საბაჟომ შეიძლება ნივთის დათვალიერება მოითხოვოს
- შეინახეთ ნივთი ხელმისაწვდომ ადგილას — თუ შესყიდვა ხელბარგში ეტევა, იქ შეინახეთ დაბრუნების დასრულებამდე, რადგან საბაჟო ოფიცერმა შეიძლება მოითხოვოს ნივთის ჩვენება ქვითართან და პასპორტთან ერთად
- ჯერ მიიღეთ საბაჟოს შტამპი — რეგისტრაციამდე, ან, თუ სათანადოდ მითითებულია, საგამგზავრებო ზონაში არსებულ „ტაქს ფრის” სტენდზე წარადგინეთ პასპორტი, ორიგინალი ქვითარი და გაუმოყენებელი ნივთი ექსპორტის დასადასტურებელი შტამპისთვის
- მოითხოვეთ დაბრუნება — შტამპიანი ქვითარი წარადგინეთ „ტაქს ფრის” დაბრუნების სტენდზე, სადაც თანამშრომლები გადაგიხდიან ნაღდი ფულით, ბარათზე დაბრუნებით ან მოაწყობენ საბანკო გადარიცხვას, თანხისა და ოპერატორის წესების მიხედვით
თუ სტენდს ვერ მოასწარით, ზოგიერთი ოპერატორი დასაშვებს საფოსტო მოთხოვნას გამგზავრების შემდეგ შეზღუდულ ვადაში, თუმცა ეს უფრო ნელი და გაუთვალისწინებელი გზაა — ამიტომ უმჯობესია დაბრუნება პირადად, აეროპორტში მოითხოვოთ. მთიანი მოგზაურობის შემდეგ ქუთაისზე ტრანზიტით მოგზაურებმა, მაგალითად ქუთაისის აეროპორტიდან თბილისში ან ბათუმში გადაადგილებისას, გაითვალისწინონ, რომ ქუთაისის „ტაქს ფრის” სტენდი ნაკლებ ფრენას ემსახურება, ვიდრე თბილისისა, ამიტომ არასტანდარტული საათის ფრენისას პირდაპირ აეროპორტთან გადაამოწმეთ ინფორმაცია.
ვადები, რომელთა დაცვაც აუცილებელია
სამი ცალკეული ვადა მნიშვნელოვანია. პირველი — შესყიდვამ თავად უნდა დააკმაყოფილოს მინიმალური ზღვარი ერთ დღეს გაცემული ერთი ქვითრით; ჩვეულებრივ, ერთი მაღაზიიდან სხვადასხვა დღეს ნაყიდი რამდენიმე წვრილი ქვითრის შეკრება ზღვარის მისაღწევად შეუძლებელია. მეორე — საქონელი უნდა გაიტანოთ ქვითარზე მითითებულ ვადაში, ჩვეულებრივ შეძენიდან სამი თვის განმავლობაში, ამიტომ ადრე შესრულებული ვიზიტის ქვითარი ვერ იქნება გამოყენებული გაცილებით მოგვიანებით განხორციელებული გასვლისას. მესამე — დაბრუნების მოთხოვნა უნდა გააკეთოთ გამგზავრების დროს; თუ სტენდზე ჩასვლისას ნაღდი ფული ხელმისაწვდომი არ არის, ჰკითხეთ ოპერატორის თანამშრომლებს ბარათზე ან საბანკო გადარიცხვით დამუშავების ვადის შესახებ, რადგან ეს ოპერატორის მიხედვით განსხვავდება და ადგილზე გადამოწმება ღირს.
რა არ ექვემდებარება დაბრუნებას
- სასტუმროში ყოფნა, რესტორნის სადილები, ღვინის დეგუსტაცია და სუფრები, რადგან დღგ-ის დაბრუნება მხოლოდ გატანილ საქონელს ეხება, არა საქართველოში მოხმარებულ მომსახურებას
- საკვები, სასმელი და თამბაქო, რომელიც მოხმარებისთვისაა განკუთვნილი და არა გასატანად, მათ შორის ყუთებით ნაყიდი ღვინო პირადი მოხმარებისთვის უმეტეს შემთხვევაში, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ კონკრეტული გამყიდველი ექსპორტის დოკუმენტირებულ სქემას მართავს
- მანქანის ქირაობა, ტაქსი, კერძო ტრანსფერები, მათ შორის თბილისის აეროპორტის ტრანსფერი, და ტურისტული თუ გიდის მომსახურება
- საქონელი, ნაყიდი არარეგისტრირებულ მაღაზიებში, თუნდაც შესყიდვა მსხვილი იყოს
- გამოყენებული, ჩაცმული ან მოხმარებული ნივთები გამგზავრებამდე, რადგან საბაჟოს შტამპი მოითხოვს ნივთის გაუმოყენებლობას
- შესყიდვები, რომლებიც ბილეთზე მითითებულ მინიმალურ ზღვარს არ აღწევს
- ჩანთაში ჩაბარებული ნივთები, თუ რეგისტრაციამდე ფიზიკური საბაჟო შემოწმებაა საჭირო, რადგან ამის შემდეგ ნივთის სტენდზე წარდგენა შეუძლებელი იქნება
თუ საქართველოში შენაძენი ძირითადად ხელოსნური ნივთები, ღვინო, კერამიკა ან ქსოვილია, ნაყიდი მცირე მწარმოებლებისგან და არა რეგისტრირებული გამყიდველებისგან, დიდი ალბათობით დაბრუნებაზე ვერ გაითვლით — ამ შემთხვევაში ყველაზე გონივრული ნაბიჯი ყიდვის ადგილზევე გარკვევაა.
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის მინიმალური შესყიდვა დაბრუნებისთვის?
ამ სტატიის დაწერის დროს ზღვარი დაახლოებით 200 ლარია ერთი ქვითრისთვის, თუმცა ყოველთვის გადაამოწმეთ ქვითარზე დაბეჭდილი მითითება.
რამდენი თანხა ბრუნდება სინამდვილეში?
18-პროცენტიანი დღგ-დან ოპერატორის საკომისიოს გამოკლების შემდეგ ტურისტი ჩვეულებრივ იბრუნებს დაახლოებით 11-დან 13 პროცენტამდე.
სად შემიძლია დაბრუნების მოთხოვნა?
სპეციალურ „ტაქს ფრის” სტენდზე თბილისის ან ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტში, რეგისტრაციამდე ან სათანადოდ მითითებულ ადგილას.
რამდენი დროის განმავლობაში უნდა გავიტანო ნივთი ქვეყნიდან?
ჩვეულებრივ შეძენიდან სამი თვის განმავლობაში, ქვითარზე მითითებული ვადის მიხედვით.
შეუძლია თუ არა ქართველ მოქალაქეს დღგ-ის დაბრუნება?
არა, სქემა ეხება მხოლოდ საქართველოს არარეზიდენტებს, რომლებიც საქონელს პირადად გააქვთ ქვეყნიდან.
ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Tax-free shopping in Georgia: VAT refund rules, minimum spend and how to claim at the airport
ნახეთ GTour-თან ერთად
ეს ადგილი შედის GTour-ის კერძო ტურებში — ინგლისურენოვანი გიდი, მძღოლი და შერჩეული სასტუმროები თქვენი უცხოელი სტუმრებისთვის:
GTour — Castle in Old Town-ის სამოგზაურო სააგენტო ძველ თბილისში. ყველა ტური · WhatsApp +995 577 416 314
GTour-ის სხვა ტურები
ყველა ტური gtour.ge-ზე · დაჯავშნა WhatsApp-ით +995 577 416 314