რაფტინგი და კაიაკინგი საქართველოში: არაგვი, რიონი, მტკვარი, ცხენისწყალი

საქართველოში წყალზე სპორტის სეზონი დაახლოებით აპრილიდან ოქტომბრამდე გრძელდება, თუმცა რაფტინგისა და კაიაკინგისთვის ყველაზე საინტერესო მდინარეები ოთხია: არაგვი, თბილისთან ახლოს; რიონი და ცხენისწყალი, დასავლეთ საქართველოში, ქუთაისის მახლობლად; და მტკვარი, რომელიც ბორჯომის ხეობაში მთიან კანიონებს კვეთს. მაისსა და ივნისში თოვლის დნობის გამო ეს ოთხივე მდინარე ყველაზე სავსე, სწრაფი და ცივია — სწორედ ამ დროს არის წყალი ყველაზე საინტერესო გამოცდილი რაფტერებისთვის, დამწყებებმა კი უნდა იცოდნენ, რომ ზაფხულის ბოლოსთან შედარებით მოგზაურობა უფრო სველი და მეტად „მოჯარული” იქნება. მშვიდი წყალზე ნიჩბოსნობისთვის, რაფტინგის ნაცვლად, საუკეთესო ადგილებია თბილისის ზღვის წყალსაცავი და შავი ზღვის სანაპირო ბათუმთან და ქობულეთთან.

ეს სტატია აღწერს, რას სთავაზობს თითოეული მდინარე, როდის ჯობია მოგზაურობა, როგორ მუშაობს ნახევარდღიანი ტურები თბილისიდან და ქუთაისიდან, რას უნდა ჰკითხოთ ოპერატორს უსაფრთხოებასა და ბავშვების ასაკობრივ შეზღუდვებზე, და სად შეგიძლიათ ისარგებლოთ მშვიდი წყლით, თუ ზვირთცემა თქვენთვის არ არის. რაფტინგის ფასებს საქართველოში თითოეული მდინარის ოპერატორი დამოუკიდებლად ადგენს — არც GTour-ს და არც სახელმწიფოს არ გააჩნია ერთიანი სატარიფო სია, ამიტომ ქვემოთ მოცემული ფასები მხოლოდ ორიენტირია და ყოველთვის უნდა დაადასტუროთ ოპერატორთან დაჯავშნამდე.

ოთხი მდინარე — მოკლე მიმოხილვა

ქვემოთ მოცემული სირთულის კლასები ეყრდნობა საერთაშორისო სკალას (I კლასი — უმარტივესი, V კლასი — ურთულესი), რომელსაც ქართული ოპერატორები ჩვეულებრივ იყენებენ. კლასი იცვლება წყლის დონის და სეზონის მიხედვით, ამიტომ ერთი და იგივე ზვირთი შეიძლება აგვისტოში II კლასი იყოს, ივნისში კი — IV. აუცილებლად გაარკვიეთ ოპერატორთან, რა კლასს განეკუთვნება კონკრეტული მონაკვეთი სწორედ იმ დღეს, როცა თქვენ აპირებთ ნიჩბოსნობას.

• არაგვი — II–III კლასი; ბაზა: თბილისი (1.5–2 საათი); სავსეწყლიანი პერიოდი: მაისი–ივნისი; ხასიათი: მოკლე, ხელმისაწვდომი მონაკვეთები ფშაურთან, ფასანაურთან და ანანურთან, საქართველოს სამხედრო გზის გასწვრივ.
• რიონი — I–IV კლასი, მონაკვეთის მიხედვით; ბაზა: ქუთაისი; სავსეწყლიანი პერიოდი: მაისი–ივნისი, სექტემბრამდეც გამოსადეგი; ხასიათი: მშვიდი მონაკვეთები ქუთაისის ქალაქის ფარგლებში, უფრო სწრაფი წყალი რაჭისკენ, ზემოთ.
• ცხენისწყალი — III–IV კლასი; ბაზა: ქუთაისი ან ამბროლაური; სავსეწყლიანი პერიოდი: მაისი–ივნისი; ხასიათი: რაჭა-ლეჩხუმის მოშორებული ხეობა, ოპერატორების ნაკლებობა, უფრო სერიოზული, პასუხისმგებლობის მომთხოვნი წყალი.
• მტკვარი — I–III კლასი, ხეობის მიხედვით; ბაზა: ბორჯომი/ახალციხე; სავსეწყლიანი პერიოდი: აპრილი–ივნისი; ხასიათი: თბილისში მშვიდი, ფართო მდინარე, ხოლო ნამდვილი ზვირთები ბორჯომის ხეობაში, ზემოთ, გვხვდება.

როდის ჯობია მოგზაურობა: მაის-ივნისის სავსეწყლიანობა და რა იცვლება ამის შემდეგ

დიდი კავკასიონისა და რაჭისა და სამცხე-ჯავახეთის მთების თოვლის დნობა ოთხივე მდინარეს მაისსა და ივნისში ინარჩუნებს ყველაზე სავსეს და სწრაფს. ეს საუკეთესო პერიოდია გამოცდილი ნიჩბოსნებისთვის, რომლებიც ნამდვილ ზვირთცემას ეძებენ, მაგრამ ამავე დროს წყალი უფრო ცივია (საჭიროა ჰიდროკოსტუმი) და შეცდომისთვის ნაკლებად შემწყნარებელი, ამიტომ პირველად რაფტერებისთვის გიდი ჩვეულებრივ უფრო მშვიდ მონაკვეთს ირჩევს, თუნდაც იმავე მდინარეზე. ივლის-აგვისტოში წყლის დონე ეცემა, ზვირთები უფრო ტექნიკური ხდება, მაგრამ ნაკლებად ძლიერი, და ოჯახური, მშვიდი ტურები რიონზე, ქუთაისის მახლობლად, და ქვემო არაგვზე უფრო ხშირი ხდება. ოქტომბრისთვის ბევრი მონაკვეთი კომერციული ნიჩბოსნობისთვის უკვე მეტისმეტად დაბალია — ჰკითხეთ ოპერატორს, არის თუ არა მდინარე ღია, მოგზაურობამდე, ხოლო თუ არაგვის ხეობისკენ მიემართებით, შეამოწმეთ საქართველოს საგზაო დეპარტამენტის მონაცემები სამხედრო გზის მდგომარეობის შესახებ, რადგან გზა ცუდ ამინდში იხურება მაშინაც კი, როცა მდინარეზე ყველაფერი რიგზეა.

- Advertisement -

ნახევარდღიანი რაფტინგი თბილისიდან: არაგვი

არაგვი ყველაზე ადვილად შეგიძლიათ დაუკავშიროთ დედაქალაქიდან მოკლე გასვლას, რადგან ის საქართველოს სამხედრო გზის გასწვრივ მიედინება — იმავე გზაზე, რომელსაც ანანურის, გუდაურისა და ყაზბეგის ერთდღიანი ტურებისთვის იყენებენ. კომერციული მონაკვეთები ძირითადად ფასანაურისა და ანანურის ახლოსაა თავმოყრილი, თბილისიდან დაახლოებით 1.5–2 საათის მანძილზე, ხოლო ნახევარდღიანი პაკეტები ჩვეულებრივ მოიცავს ტრანსფერს, აღჭურვილობას, უსაფრთხოების ინსტრუქტაჟს და ერთი-ორი საათის ნიჩბოსნობას. თუ გირჩევნიათ გრაფიკი თავად დაგეგმოთ და რაფტინგი ანანურის ციხის დათვალიერებას დაუკავშიროთ, პირადი მძღოლიანი მანქანა ან GTour-ის მარშრუტი „საქართველოს სამხედრო გზა — ანანური, გუდაური და გერგეტი ერთ დღეში” გაძლევთ შესაძლებლობას, გზად რაფტინგის სადგომთან გაჩერდეთ; დეტალების შესახებ დაგვიკავშირდით.

ნახევარდღიანი რაფტინგი ქუთაისიდან: რიონი და ცხენისწყალი

ქუთაისი უშუალოდ რიონზე დგას, რაც მას ბუნებრივ ბაზად აქცევს როგორც მშვიდი, ქალაქთან ახლოს მდებარე ტურებისთვის, ისე უფრო სერიოზული ზვირთებისთვის, რაჭისკენ, ზემოთ. მოკლე, დაბალი კლასის ნიჩბოსნობა ქუთაისის ფარგლებში ოჯახებისა და დამწყებთათვის არის შესაფერისი, ხოლო ამბროლაურიდან ან ონიდან ორგანიზებული ტურები უფრო სწრაფ და ტექნიკურ წყალთან მიჰყავთ სავსეწყლიან თვეებში. ცხენისწყალს, მეზობელ ლეჩხუმის ხეობაში, ნაკლები კომერციული ოპერატორი ჰყავს და უფრო პასუხისმგებლობის მომთხოვნი ზვირთები აქვს; ჩვეულებრივ ის რაჭის უფრო ფართო ტურის ნაწილად იჯავშნება და არა დამოუკიდებელ ნახევარდღიან ტურად — GTour-ის „რაჭა და ლეჩხუმი ჯიპით — 3 დღე” და „რაჭა ერთ დღეში — შაორის ტბა, ნიკორწმინდა და ხვანჭკარა” ორივე გადის ამ რეგიონზე და მათ რაფტინგის გაჩერებით ადაპტირება შესაძლებელია. უფრო მოკლე ექსკურსიისთვის, „ქუთაისის ნახევარი დღე — ბაგრათი, მწვანე ბაზარი და რიონი” საშუალებას გაძლევთ წარმოდგენა შეიქმნათ მდინარის მონაკვეთზე ქალაქში, სანამ გადაწყვეტთ, დაჯავშნით თუ არა ზვირთებს ზემოთ.

მტკვარი ბორჯომის ხეობაში

თბილისში მტკვარი ფართო, ნელი მდინარეა, ხოლო საინტერესო ნიჩბოსნობა ბევრად უფრო ზემოთ, ბორჯომისა და ახალციხის ხეობებში ხდება, სადაც მდინარე ვიწროვდება და ტემპს იწყებს, განსაკუთრებით აპრილიდან ივნისამდე. ამ მონაკვეთზე ოპერატორები გაცილებით ნაკლებია, ვიდრე არაგვზე ან რიონზე, ამიტომ ტურის ჩატარება კონკრეტულ დღეს გარანტირებული არ არის — ჯობია ადგილობრივ ოპერატორთან პირდაპირ დაადასტუროთ, ვიდრე ივარაუდოთ, რომ ტური აუცილებლად ჩატარდება. ზედა მდინარის ნაწილი ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკთან ახლოს მდებარეობს, რომელსაც დაცული ტერიტორიების სააგენტო მართავს, ამიტომ, თუ თქვენი მარშრუტი პარკის ტერიტორიაზე გადის, შეამოწმეთ მოქმედი წესები შესვლის შესახებ. „ბორჯომი და ბაკურიანი — საკურორტო ქალაქი და მთის ჰაერი ერთ დღეში” კარგი საშუალებაა ხეობისა და ქალაქის სანახავად, ხოლო მდინარეზე დროის დაგეგმვა ცალკე, ლიცენზირებულ ოპერატორთან, შეგიძლიათ მოაწყოთ.

ბავშვები, უსაფრთხოების სტანდარტები და ოპერატორის შერჩევა

საქართველოში არ არსებობს ერთიანი კანონი, რომელიც რაფტინგის მინიმალურ ასაკს ან ოპერატორებისთვის სავალდებულო სერტიფიცირების სქემას განსაზღვრავდა, ამიტომ სტანდარტები კომპანიიდან კომპანიამდე განსხვავდება. პრაქტიკაში, უმეტესი ოპერატორი მშვიდი, I–II კლასის ტურებისთვის მინიმალურ ასაკად 8-დან 12 წლამდე ადგენს, ხოლო III კლასსა და ზემოთ, განსაკუთრებით სავსეწყლიან პერიოდში, ეს ზღვარი შეიძლება 14 წლამდეც გაიზარდოს. ბავშვებთან ერთად დაჯავშნამდე წერილობით ჰკითხეთ ოპერატორს, რა მინიმალური ასაკი და წონა ეხება სწორედ იმ მონაკვეთსა და წყლის დონეს, რომელშიც თქვენ აპირებთ ნიჩბოსნობას — არ დაეყრდნოთ მხოლოდ მდინარის ზოგად რეპუტაციას. ნებისმიერი ასაკისთვის მოსალოდნელია და აუცილებლად უნდა გაარკვიოთ: უსაფრთხოების ინსტრუქტაჟი გასვლამდე, სწორად მორგებული სამაშველო ჟილეტები და ჩაფხუტები ყველასთვის, ჰიდროკოსტუმები ცივ თვეებში, კვალიფიციური მთავარი გიდი და უსაფრთხოების კაიაკისტი ან „თროუ-ბეგის” დაცვა III კლასსა და ზემოთ. საქართველოს ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია ინახავს ზოგად ინფორმაციას ლიცენზირებული ტურისტული საქმიანობის შესახებ; ეჭვის შემთხვევაში ჰკითხეთ ოპერატორს გიდის მომზადებისა და სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაზღვევის დამადასტურებელი დოკუმენტი, და თუ ასეთი არაფერი არსებობს, აირჩიეთ სხვა კომპანია.

• ჩვეულებრივი ნახევარდღიანი კომერციული რაფტინგის ტური: დაახლოებით 70-დან 150 ლარამდე ერთ ადამიანზე, მდინარის, სეზონისა და ჯგუფის ზომის მიხედვით — ფასი ყოველთვის წინასწარ, წერილობით დაადასტურეთ.
• რა შედის ჩვეულებრივ ფასში: ტრანსფერი შეკრების წერტილიდან, ჰიდროკოსტუმი, ჩაფხუტი, სამაშველო ჟილეტი, გიდი და ხშირად ჩაი ან საჭმელი ტურის დასრულების შემდეგ.
• რა ჯდება დამატებით: ფოტო და ვიდეო გადაღება, დაცულ მონაკვეთებზე სპეციალური ნებართვები და ტრანსპორტი თბილისის ან ქუთაისის ცენტრიდან, თუ ეს წინასწარ არ არის ჩართული.

კაიაკინგი და SUP თბილისის ზღვასა და შავ ზღვაზე

თუ ზვირთცემა თქვენი არჩევანი არ არის, საქართველოში ორი საიმედო მშვიდწყლიანი ვარიანტია. თბილისის ზღვა, წყალსაცავი დედაქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მთელი წლის განმავლობაში გამოიყენება კაიაკინგისა და SUP-ისთვის, თბილ თვეებში სანაპიროზე ბევრი გაქირავების პუნქტია; დილით წყალი ყველაზე მშვიდია, ხოლო ნოემბრიდან მარტამდე წყალი იმდენად ცივია, რომ გაქირავება ჩვეულებრივ წყდება. შავი ზღვის სანაპიროზე ბათუმსა და ქობულეთ-ურეკის პლაჟებზე ხელმისაწვდომია საზღვაო კაიაკინგი და SUP, საუკეთესო დროა დილის საათები, სანამ შუადღისას ნაპირისკენული ქარი ტალღას გაზრდის; მოცვეთილი ზედამხედველობის მონაკვეთები ზაფხულის მთავარ სეზონზე მუშაობს. სანაპირო ნიჩბოსნობა შეგიძლიათ შეუთავსოთ „ბათუმის ნახევარი დღე — ძველი ქალაქი, ბულვარი და ბოტანიკური ბაღი” ტურს, ან უბრალოდ დაისვენოთ ბათუმში დიდხანს და კაიაკი ან SUP დღის განმავლობაში პირდაპირ პლაჟის ოპერატორთან იქირაოთ, წინასწარ გადაამოწმეთ ამინდის პირობები, რადგან შავ ზღვაზე ქარი და ტალღა სწრაფად იცვლება.

- Advertisement -

პრაქტიკული შეჯამება

• ყველაზე სავსეწყლიანი და საინტერესო ზვირთები: მაისი და ივნისი არაგვზე, რიონზე, ცხენისწყალსა და ზედა მტკვარზე; უფრო მშვიდი და თბილი წყალი ივლისიდან სექტემბრამდე.
• ყველაზე ადვილი ნახევარდღიანი ტური თბილისიდან: არაგვი, ფასანაურთან და ანანურთან, დაახლოებით 1.5–2 საათის სავალზე.
• ყველაზე ადვილი ნახევარდღიანი ტური ქუთაისიდან: რიონი ქალაქის ფარგლებში; უფრო სერიოზული ზვირთები რაჭისკენ, ზემოთ.
• ცხენისწყალსა და ზედა მტკვარზე, ბორჯომთან ახლოს, ოპერატორები ნაკლებია — მოგზაურობამდე დაადასტურეთ ტურის ჩატარება.
• ერთიანი ეროვნული კანონი მინიმალურ ასაკზე არ არსებობს — ყოველ ოპერატორს ცალკე ჰკითხეთ, რა ასაკი და წონა ეხება თქვენს კონკრეტულ თარიღსა და მონაკვეთს.
• წერილობით ყოველთვის დაადასტურეთ: ჩაფხუტები, სამაშველო ჟილეტები, ჰიდროკოსტუმები, გიდის კვალიფიკაცია და სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაზღვევა.
• მშვიდი წყლისთვის გამოიყენეთ თბილისის ზღვა კაიაკინგისთვის ან SUP-ისთვის მთელი წლის განმავლობაში, ან შავი ზღვა ბათუმსა და ქობულეთში ზაფხულში, დილის მშვიდ საათებში.
• წინასწარ შეამოწმეთ გზის მდგომარეობა მთაში სადგომებისკენ, განსაკუთრებით საქართველოს სამხედრო გზაზე.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Rafting and kayaking in Georgia: the Aragvi, Rioni, Mtkvari and Tskhenistskali rivers