ფუნიკულიორი თბილისში: მთაწმინდის პანორამა ძველი ვაგონით

მიმოხილვა

ფუნიკულიორი საბაგირო რკინიგზაა, რომელიც მთაწმინდის ტყიან ფერდობზე ადის — თბილისის ცენტრის თავზე აღმართულ ქედზე. ის მგზავრებს ჭონქაძის ქუჩიდან, რუსთაველის გამზირის მახლობლად, მაღლობზე ადის, სადაც მთაწმინდის პარკი და მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონია განთავსებული. ეს არის ერთ-ერთი უძველესი მთის რკინიგზა კავკასიაში და დღემდე ყველაზე მარტივი გზაა, რომ ადამიანმა თბილისის საუკეთესო პანორამულ წერტილს მიაღწიოს, ხანგრძლივი ასვლის ან სერპანტინზე მანქანით მგზავრობის გარეშე.

დედაქალაქში ერთი დღის გატარების მოსურნეთათვის ფუნიკულიორი ერთდროულად ტრანსპორტიცაა და თავისთავად ღირსშესანიშნაობაც — აქ შემორჩენილია მე-20 საუკუნის დასაწყისის აღდგენილი სადგურის შენობები, ისტორიული რესტორნის ტერასა და ხედები მტკვრის ხეობაზე.

მართალია, ფუნიკულიორი თავად თბილისშია, თუმცა „შენი დასვენება” მას გთავაზობთ ქვემო ქართლის ოჯახური ღირსშესანიშნაობებისა და ღვინის მეურნეობების გვერდით — იმ მოგზაურებისთვის, ვინც ქალაქში დილას ატარებს და შუადღისას სამხრეთით, ვენახებისკენ მიემგზავრება. ის თანაბრად საინტერესოა ოჯახებისთვის, ფოტოგრაფებისთვის, რომლებსაც ძველი ქალაქისა და სამების ტაძრის პანორამული გადაღება სურთ, და ვისაც ქალაქის ადრეული ინდუსტრიული ისტორია აინტერესებს.

ისტორია

ფუნიკულიორი 1905 წლის 21 დეკემბერს გაიხსნა — მას დაბლა გაშენებულ ქალაქს მთაწმინდაზე მე-19–20 საუკუნეების მიჯნაზე აშენებულ საზაფხულო აგარაკებსა და ბაღებთან აკავშირებდნენ. ქვედა სადგური ჭონქაძის ქუჩაზე და შუალედური თუ ზედა სადგურები ეკლექტურ, ნაწილობრივ არნუვოს სტილში იყო გაფორმებული, რაც იმდროინდელი თბილისური არქიტექტურისთვის დამახასიათებელი იყო. ხაზი მალევე მოდურ ადგილად იქცა — ზემოთ რესტორანი და დასათვალიერებელი ტერასაც აშენდა.

- Advertisement -

საბჭოთა პერიოდში ფუნიკულიორი პოპულარულ გასართობ მარშრუტად ფუნქციონირებდა, მგზავრებს ღია ცის ქვეშ რესტორნამდე და მოგვიანებით პლატოზე გაშენებულ ატრაქციონების პარკამდე მიჰყავდა. 1990 წლის 1 აგვისტოს ერთ-ერთი ვაგონის მონაწილეობით მომხდარმა სერიოზულმა ავარიამ რამდენიმე ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა, რის შემდეგაც ხაზი უსაფრთხოების მიზნით დაიხურა. შემდეგ ორ ათწლეულზე მეტხანს სისტემა თითქმის არ მუშაობდა, ხოლო მიმდებარე პარკი ნაწილობრივ მოუვლელ მდგომარეობაში ჩავარდა.

2010-იან წლებში ჩატარებულმა სარეკონსტრუქციო სამუშაოებმა ვაგონები და მექანიკური სისტემები შეცვალა და სადგურის შენობები აღადგინა. ფუნიკულიორი ხელახლა გაიხსნა საზოგადოებისთვის და დაუბრუნდა როგორც სამუშაო ტრანსპორტის, ისე განახლებული ტურისტული ატრაქციონის ფუნქციას, ახლად მოდერნიზებულ მთაწმინდის პარკთან ინტეგრირებულად. დღეს ეს ხაზი და მისი სადგურები თბილისის სილუეტის ნაცნობი ნაწილია და რეგულარულად არის ნახსენები დედაქალაქის გზამკვლევებში, მას იყენებენ როგორც ტურისტები, ისე სოლოლაკისა და მთაწმინდის რაიონების მცხოვრებლები.

რა ნახოთ

ქვედა სადგური, ჭონქაძის ქუჩა

ქვედა ბოლოსადგური რუსთაველის გამზირისა და თავისუფლების მოედნიდან რამდენიმე წუთის სავალზეა, შენობაში შემორჩენილია 1900-იანი წლების დასაწყისის ორიგინალური დეტალები. ეს არის მოგზაურობის პრაქტიკული დასაწყისი და მთაწმინდის ძირას კარგი ორიენტირი.

მთაწმინდის პანთეონი

ზედა სადგურიდან მოკლე სავალზეა მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი — ქართული კულტურის მრავალი მნიშვნელოვანი ფიგურის განსასვენებელი ადგილი, მათ შორის მწერალი და დიპლომატი ალექსანდრე გრიბოედოვი. ეს უფრო მშვიდი ჩაფიქრების ადგილია, ვიდრე ჩვეულებრივი ღირსშესანიშნაობა, თუმცა ის მჭიდროდაა დაკავშირებული ფუნიკულიორის ისტორიასთან — სწორედ ეს პანთეონი იყო მთავარი მიზეზი, რის გამოც ზედა პლატო თავდაპირველად მიმზიდველ ადგილად იქცა.

მთაწმინდის პარკი

მწვერვალზე არსებული ატრაქციონების პარკი აერთიანებს ატრაქციონებს, ცის ბორბალს და ღია ტერასებს ქალაქის ხედით, რაც ადგილს ოჯახებისთვის განსაკუთრებით პოპულარულს ხდის. ის პირდაპირ ზედა ფუნიკულიორის სადგურის გვერდითაა, ასე რომ, ჩვეულებრივ, მოგზაურობასა და პარკს ერთად სტუმრობენ.

- Advertisement -

პანორამული ტერასები და ყოფილი რესტორნის შენობა

ისტორიული რესტორნის შენობა ზემოთ, ოდესღაც ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე მოდური ადგილი, გადაჰყურებს მტკვრის ხეობას, ნარიყალას ციხესა და ძველი ქალაქის სახურავებს. მაშინაც კი, როცა საკვების მომსახურება არ მუშაობს, ტერასის მონაკვეთი დარჩენილია ფავორიტი ადგილი მზის ჩასვლისას ფოტოების გადასაღებად.

როგორ მივიდეთ

თბილისის ცენტრიდან ქვედა ფუნიკულიორის სადგურამდე, ჭონქაძის ქუჩაზე, თავისუფლების მოედნიდან ან რუსთაველის მეტროდან ფეხით ათი-თხუთმეტი წუთი სჭირდება, ან მოკლე ტაქსის მგზავრობა ქალაქის ცენტრის ნებისმიერი წერტილიდან. ქუთაისიდან თბილისამდე, რიქოთის უღელტეხილის გავლით, დაახლოებით 230 კმ-ია და მანქანით დაახლოებით სამ საათ-ნახევარს სჭირდება; საქართველოს რკინიგზას ასევე აქვს სამგზავრო მატარებლები ორ ქალაქს შორის, გზაში დაახლოებით ოთხი საათი იხარჯება, რის შემდეგაც ფუნიკულიორის სადგურამდე თბილისის რკინიგზის სადგურიდან მოკლე ტაქსის მგზავრობაა საჭირო. ბათუმიდან გზის მანძილი დაახლოებით 370 კმ-ია, მანქანით ან მარშრუტკით იმავე რიქოთის დერეფნის გავლით ხუთიდან ხუთ საათ-ნახევრამდე სჭირდება, ასევე ხელმისაწვდომია ღამისა თუ დღის მატარებლის ალტერნატივა. ზამთარში გზით მგზავრობის წინ ღირს რიქოთის უღელტეხილის გზის მდგომარეობის გვერდის შემოწმება. „შენი დასვენება” აწყობს კერძო ტრანსფერებსა და ინგლისურენოვანი მძღოლ-გიდით ტურებს მათთვის, ვისაც თვითმართვა არ ურჩევნია — იხილეთ კერძო ტურების ვარიანტები, რომლებიც ფუნიკულიორს ქვემო ქართლის ღვინის მეურნეობებთან ერთად, ერთი დღის ფარგლებში აერთიანებს.

როდის წავიდეთ

ფუნიკულიორი და პარკი მთელი წლის განმავლობაში ფუნქციონირებს, თუმცა ქალაქზე ხედვადობა საუკეთესოა გაზაფხულზე და შემოდგომაზე, ნათელ დღეებში, ხოლო ასვლა განსაკუთრებით მომგებიანია მზის ჩასვლის დროს, როცა მტკვრის ხეობა და ძველი ქალაქი რბილი, თბილი შუქით ინათება. ზაფხულის საღამოები ყველაზე მეტ ხალხს იზიდავს, განსაკუთრებით შაბათ-კვირას, როცა პარკი ადგილობრივი ოჯახებით ივსება. ზამთრის ვიზიტები უფრო მშვიდია და ჰაერიც ხშირად უფრო სუფთა, თუმცა სამუშაო საათები შეიძლება შემცირდეს და ტექნიკური შეჩერებებიც ხდება, ამიტომ მოგზაურობამდე მიმდინარე საათების გადამოწმება მიზანშეწონილია.

სად დავრჩეთ და ვისადილოთ

ვინაიდან ფუნიკულიორი თბილისის ცენტრშია, ვიზიტორთა უმეტესობა რუსთაველის გამზირის ან ძველი ქალაქის მახლობლად მდებარე სასტუმროებში ჩერდება და ასვლას ნახევარდღიან გასეირნებად განიხილავს. ვისაც მოგზაურობის გაგრძელება ქვემო ქართლის ღვინის სოფლებსა და სოფლის პეიზაჟებში სურს, შეუძლია შეურჩეს ვერიფიცირებულ ღვინის მეურნეობებს და სააგენტოებს: Georgian German Wine House, Amate Winery, Saduni, Demi’s Winery, Shavnabada Monastery Winery და Shalos Marani, ასევე ტურისტული სააგენტოები HAPPY TRAVEL და Landmark of Georgia, ლოჯისტიკის მოსაგვარებლად. „შენი დასვენების” ვერიფიცირებული რეესტრი ქვემოთ სხვა სასტუმროების, ღვინის მეურნეობებისა და რესტორნების სრულ ჩამონათვალს გთავაზობთ, ხოლო გზამკვლევების განყოფილებაში დეტალურად არის აღწერილი თბილისის სასტუმროები რაიონების მიხედვით.

პრაქტიკული ინფორმაცია

ფუნიკულიორის ბილეთები, როგორც წესი, Metromoney ბარათით იყიდება — იგივე უკონტაქტო ბარათით, რომელსაც თბილისის მეტროსა და ავტობუსებზე იყენებენ — და ეს ცალკეა მთაწმინდის პარკის შიდა ატრაქციონების შესასვლელი საფასურისგან. ქვედა და შუალედურ სადგურებზე კიბეები გვხვდება, ამიტომ ეტლებისა და საბავშვო ეტლებისთვის წვდომა უფრო მარტივია ზედა შესასვლელით, პარკში, გზის გავლით. ზაფხულის შაბათ-კვირას და დღესასწაულებზე რიგები სწრაფად იზრდება, ხოლო სამუშაო საათები ზოგჯერ მოკლდება ტექნიკური სამუშაოების გამო, ამიტომ ღირს მოსვლის დღეს მიმდინარე განრიგის გადამოწმება. მარშრუტი არ შედის არც ერთ იუნესკოს მემკვიდრეობის ობიექტში — ეს არის მუნიციპალური ტრანსპორტისა და გასართობი მნიშვნელობის ღირსშესანიშნაობა და არა დაცული ძეგლი.

ხშირად დასმული კითხვები

რა არის თბილისის ფუნიკულიორი ზუსტად?
ეს არის საბაგირო მთის რკინიგზა, რომელიც თბილისის ცენტრს, ჭონქაძის ქუჩას, მთაწმინდის მწვერვალთან აკავშირებს, სადაც მთაწმინდის პარკი და მწერალთა პანთეონია განთავსებული. ის, შეფერხებებით, 1905 წლიდან მოქმედებს.

დღესაც 1905 წლის ორიგინალური ვაგონი დადის?
არა. ორიგინალური მექანიკური სისტემა და ვაგონები შეიცვალა რეკონსტრუქციის სამუშაოების დროს, 1990 წლის სერიოზული ავარიის შემდეგ ხაზის ხანგრძლივი დახურვის შემდეგ. დღევანდელი ვაგონები და საბაგირო სისტემა თანამედროვეა, თუმცა ისტორიული სადგურის შენობები შენარჩუნებული და აღდგენილია.

რა ჩანს მაღლიდან?
ზედა სადგურიდან და პარკის ტერასებიდან ჩანს მტკვრის ხეობა, ნარიყალას ციხე, ძველი ქალაქის გუმბათები და, ნათელ დღეებში, ქალაქის ფართო პანორამა გარშემო მდებარე მთებისკენ.

შესაფერისია თუ არა ფუნიკულიორი პატარა ბავშვებისთვის?
დიახ, ეს პოპულარული ოჯახური გასეირნებაა, განსაკუთრებით მთაწმინდის პარკის ატრაქციონებთან და ღია სივრცეებთან ერთად, თუმცა საბავშვო ეტლების მართვა უფრო მარტივია ზედა გზის შესასვლელით, ვიდრე ქვედა საფეხურებიანი მისასვლელით.

როგორ ანაზღაურდება ბილეთის ღირებულება?
ბილეთები ჩვეულებრივ Metromoney ბარათით იყიდება — იმავე უკონტაქტო ბარათით, რომელიც თბილისის მეტროსა და ავტობუსების ქსელისთვისაც გამოიყენება. ტარიფები და სამუშაო დეტალები შეიძლება შეიცვალოს, ამიტომ ადგილზე გადამოწმება მიზანშეწონილია.

მთაწმინდის პანთეონი ფუნიკულიორის ვიზიტის ნაწილია?
მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი ზედა ფუნიკულიორის სადგურიდან მოკლე სავალზეა და ხშირად მასთან ერთად სტუმრობენ. იქ განისვენებენ რამდენიმე ცნობილი ქართველი კულტურის მოღვაწე და მწერალი ალექსანდრე გრიბოედოვი.

ობიექტი ხელმისაწვდომია ეტლით მოსარგებლეთათვის?
წვდომა სადგურების მიხედვით განსხვავდება — ქვედა ბოლოსადგური და შუალედური გაჩერებები კიბეებს მოიცავს, ხოლო ზედა პლატოზე ასევე გზითაც შეიძლება მისვლა, რაც ზოგადად უფრო მარტივია ეტლებისა და საბავშვო ეტლებისთვის, ვიდრე საფეხურებიანი მისასვლელები.

რომელია დღის საუკეთესო დრო ასასვლელად?
შუადღის ბოლო საათები საღამომდე პოპულარულია, რადგან ხეობაზე სინათლე უფრო რბილია და ქალაქი დაბინდებასთან ერთად ინთება, თუმცა ეს ასევე ყველაზე დატვირთული პერიოდია შაბათ-კვირას.

შესაძლებელია თუ არა ფუნიკულიორის ქვემო ქართლში ერთდღიან მოგზაურობასთან გაერთიანება?
დიახ. ბევრი მოგზაური აერთიანებს დილას ფუნიკულიორთან და მთაწმინდის პარკში შუადღეს ქვემო ქართლის ღვინის მეურნეობებისა და სოფლების სტუმრობასთან — ეს მარშრუტი, რომლის მოწყობაც „შენი დასვენებას” შეუძლია კერძო გიდირებული დღის სახით, საუკეთესო მარშრუტების განყოფილებაშია წარმოდგენილი.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — The Funicular