ხონი: იმერული სიმშვიდე წმინდა გიორგის ტაძრითა და ლიტერატურული მემკვიდრეობით

მარიამ ლომიძე, GTour-ის რედაქცია · ინფორმაცია გადამოწმებულია მითითებულ წყაროებთან · ბოლო განახლება: 17 ოქტომბერი, 2026 · სარედაქციო პოლიტიკა

მიმოხილვა

ხონი დასავლეთ საქართველოში, იმერეთის რეგიონში მდებარე პატარა ქალაქია, ქუთაისიდან დაახლოებით 20 კილომეტრში, ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით. ის მდებარეობს დაბალ, ვაზით დაფარულ გორაკებს შორის, რომლებიც რიონის ველს მცირე კავკასიონის მთისწინეთისგან ჰყოფს. ქალაქი ხონის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია და დღეს აქ დაახლოებით 8 987 ადამიანი ცხოვრობს. ხონი წყნარი და ძირითადად საცხოვრებელი ქალაქია — კომპაქტური ცენტრით, ხეებით დაჩრდილული მუნიციპალური პარკითა და ტაძრით, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში იზიდავდა და დღემდე იზიდავს სტუმრებსა და მომლოცველებს.

ხონის მნიშვნელობა მასშტაბში კი არა, უწყვეტობაშია: ქალაქი პირდაპირ კავშირშია შუა საუკუნეების ქართულ მწერლობასთან — აქედან იყო, ტრადიციის მიხედვით, მწერალი, ცნობილი როგორც მოსე ხონელი — და აქვე დგას იმერეთის ერთ-ერთი დიდი ხნის პატივცემული წმინდა გიორგის ტაძარი. მოგზაურებისთვის, რომლებიც უკვე სტუმრობენ ქუთაისის მიმდებარე ტერიტორიებს, ხონი იოლი და დაუსახლოებელი გზადაკვეთაა ისტორიისა და იმერული სოფლის ატმოსფეროს შესაცნობად. GTour ხონს სთავაზობს კერძო მარშრუტებში, რომლებიც აგებულია იმერეთისა და ქუთაისის რეგიონზე, სურვილისამებრ შეთავსებულს ქვემოთ ჩამოთვლილ დამოწმებულ ადგილებთან და სხვა მიმართულებებთან.

ისტორია

დასახლების დოკუმენტირებული ისტორია შუა საუკუნეების საქართველოს სამეფომდე მიდის, როდესაც ეს ტერიტორია დასავლეთ საქართველოს სამთავროებს ეკუთვნოდა, რომლებიც ისტორიულ იმერეთს ქმნიდნენ. ქალაქის ყველაზე ცნობილი ისტორიული კავშირი ლიტერატურულია: მე-12 საუკუნის ავტორი, ტრადიციულად წოდებული მოსე ხონელად, თავისი ტოპონიმური სახელით უკავშირდება ხონს, ხოლო ქართული ლიტერატურული ტრადიცია მას მიაწერს პროზაულ საგმირო თხზულებას „ამირან-დარეჯანიანი“ — ერთ-ერთ უძველეს შემორჩენილ ქართულ საერო პროზაულ ნაწარმოებს, ტექსტს, რომელიც მჭიდროდაა დაკავშირებული იმავე სამეფო-საკარო ლიტერატურულ წრესთან, საიდანაც გამოვიდა შოთა რუსთაველის პოემაც.

- Advertisement -

რუსეთის იმპერიის პერიოდში ხონი ქუთაისის გუბერნიას ეკუთვნოდა, რომელსაც დასავლეთ საქართველოს ცენტრიდან, ქუთაისიდან, მართავდნენ. საბჭოთა პერიოდში ხონს ქალაქური დასახლების სტატუსი მიენიჭა და იგი თავისი რაიონის ცენტრად იქცა საქართველოს სსრ-ის შემადგენლობაში — სტატუსი, რომელმაც განსაზღვრა ქალაქის დღევანდელი სახე: პატარა ადმინისტრაციული ცენტრი, გარშემორტყმული სასოფლო-სამეურნეო სოფლებით. საქართველოს დამოუკიდებლობის მოპოვების, 1991 წლის შემდეგ, ხონი კვლავაც რჩება ხონის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ცენტრად იმერეთის რეგიონში.

რა ნახოთ

ხონის წმინდა გიორგის ტაძარი

ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა წმინდა გიორგის ტაძარია — დიდი ხნის ადგილობრივი თაყვანისცემის ადგილი, რომელიც არაერთხელ იქნა აღდგენილი და განახლებული სხვადასხვა პერიოდში. ის დღემდე მოქმედი ღვთისმსახურების ადგილია და ქალაქის რელიგიური ცხოვრების ცენტრალური წერტილი, განსაკუთრებით შემოდგომის გიორგობის დღესასწაულის დროს. სტუმრებს შეუძლიათ ტაძრის დათვალიერება ეზოდან; საჭიროა თავშეკავებული ჩაცმულობა, როგორც ნებისმიერ მოქმედ ქართულ მართლმადიდებლურ ტაძარში.

ხონის პარკი და ცენტრი

ხონის ცენტრში მდებარე კომპაქტური მუნიციპალური პარკი, დაჩრდილული ხანდაზმული ხეებით, დამახასიათებელია იმერეთის პატარა ადმინისტრაციული ქალაქებისთვის და სასიამოვნო ადგილია შესაჩერებლად გადაადგილებისას. მიმდებარე ქუჩები ინარჩუნებენ გვიანი საბჭოთა პერიოდის საზოგადოებრივი შენობებისა და უფრო ძველი სახლების ნაზავს, რაც ქალაქის მე-20 საუკუნის ფენოვან ისტორიას გამოხატავს.

იმერეთის სოფლები ხონის ირგვლივ

ხონის მიმდებარე გორებზე ვენახები, თხილის ბაღები და პატარა საოჯახო ფერმებია გაშენებული — იმერული სოფლისთვის დამახასიათებელი სურათი. ეს პეიზაჟი ადვილი და ულამაზესი გაჩერებაა მოგზაურებისთვის, რომლებიც ქუთაისსა და დასავლეთის დაბლობებს შორის მოძრაობენ, და ხშირად შეთავსებულია რეგიონის სხვა ღვინის სახლების ვიზიტებთან.

გვერდითი მარშრუტი: გელათის მონასტერი

მოგზაურები, რომლებიც ხონში იმყოფებიან ან მის გავლით მოგზაურობენ, ადვილად შეძლებენ გააგრძელონ გზა ქუთაისთან ახლოს მდებარე გელათის მონასტრამდე, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი, როგორც გელათის მონასტრის კომპლექსის ნაწილი. მონასტერი, დაარსებული მე-12 საუკუნის დასაწყისში, საქართველოს სამეფოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი შუასაუკუნეების ძეგლია და ხონის ვიზიტის ბუნებრივი გაგრძელებაა.

- Advertisement -

როგორ მივიდეთ

თბილისიდან ხონში მისასვლელად საჭიროა გზის გავლა თბილისი-ქუთაისის მთავარ ავტომაგისტრალზე დასავლეთის მიმართულებით და შემდეგ გადახვევა ხონისკენ, ქუთაისამდე მისვლამდე; მანქანით გზას დაახლოებით 3 საათი და 25 წუთი სჭირდება, მარშრუტკით — უფრო მეტი, გაჩერებების გათვალისწინებით. ქუთაისიდან ხონამდე მანძილი მცირეა — დაახლოებით 30 წუთი ადგილობრივი გზებით, რაც მას ქუთაისზე ორიენტირებული მარშრუტის იოლ ნახევარდღიან დამატებად აქცევს. ბათუმიდან გზა გადის სანაპირო და შიდა ავტომაგისტრალებზე ქუთაისის გავლით და დაახლოებით 2 საათი და 15 წუთი სჭირდება.

ქუთაისის ავტოსადგურიდან ხონში პირდაპირი მარშრუტკები მიდის; თბილისიდან ან ბათუმიდან მომავალი მოგზაურები ჩვეულებრივ ქუთაისში იცვლიან ტრანსპორტს. საქართველოს რკინიგზა მატარებლის მიმოსვლას უზრუნველყოფს თბილისიდან ქუთაისამდე, საიდანაც ხონამდე დარჩენილი მანძილი საავტომობილო გზით იფარება. მოგზაურობის წინ შეამოწმეთ გზების მდგომარეობა GTour-ის გზების სტატუსის გვერდზე, განსაკუთრებით ზამთრის თვეებში.

როდის ჩავიდეთ

გაზაფხულის ბოლო (მაისი-ივნისი) და შემოდგომის დასაწყისი (სექტემბერი-ოქტომბერი) ყველაზე კომფორტულ ამინდს სთავაზობენ იმერეთში მოგზაურობისთვის — ზომიერი ტემპერატურითა და ზამთართან შედარებით ნაკლები ნალექით. ზაფხული თბილი და მწვანეა, შესაფერისი ხონის ვიზიტის მახლობელი ვენახების ნახვასთან შესათავსებლად. ვინც ტაძრის რელიგიურ კალენდარზე ორიენტირდება, შეუძლია ვიზიტი დაგეგმოს გიორგობასთან, წმინდა გიორგის დღესასწაულთან, რომელიც ქართული მართლმადიდებლური კალენდრის მიხედვით 23 ნოემბერს აღინიშნება — სწორედ მაშინ ჩანს ადგილობრივი ღვთისმოსაობა ყველაზე მკაფიოდ.

სად დავრჩეთ და სად ვჭამოთ

ხონში ფორმალური საცხოვრებელი ბაზა შეზღუდულია, ამიტომ მოგზაურთა უმეტესობა ბინადრობს ახლომდებარე ქუთაისში, რომელიც სთავაზობს უფრო ფართო არჩევანს სასტუმროების, სტუმართმოყვარე სახლებისა და რესტორნების სახით, ნახევარი საათის გზაზე. GTour-ის დამოწმებულ სიაში შედის შემოწმებული სასტუმროები, სტუმართმოყვარე სახლები, მარნები და რესტორნები მთელ იმერეთში, მათ შორის ხონის ვიზიტისთვის მოსახერხებელი ვარიანტები; იხილეთ საუკეთესო ადგილების გზამკვლევი და იმერეთის რეგიონის გვერდი აქტუალური სიებისთვის, ან დაათვალიერეთ GTour-ის მარშრუტების გზამკვლევები, რომლებიც ხონსაც მოიცავს.

პრაქტიკული ინფორმაცია

• ადგილობრივი ვალუტაა ქართული ლარი; ბარათებს დიდ ქუთაისურ დაწესებულებებში იღებენ, მაგრამ ხონის პატარა მაღაზიებსა და კაფეებში ნაღდი ფულის ქონა რეკომენდებულია.
• მობილური კავშირი საიმედოა მთავარ გზებსა და ქალაქშიც.
• ადგილობრივი ენაა ქართული, ინგლისური შეზღუდულად საუბრობენ ტურისტული ბიზნესის გარეთ, ამიტომ დამოუკიდებელი ვიზიტორებისთვის გიდი ან სასაუბრო ლექსიკონი სასარგებლო იქნება.
• ქუთაისსა და ხონს შორის გზები ასფალტირებულია და ზოგადად კარგ მდგომარეობაშია, თუმცა მცირე სასოფლო გზები ვიწროა; ზამთარში გასამგზავრებლად წინასწარ შეამოწმეთ გზის მდგომარეობა.

ხშირად დასმული კითხვები

ღირს თუ არა ხონში სპეციალური ვიზიტი თბილისიდან?
ხონის მონახულება უკეთესია, როგორც იმერეთის ან ქუთაისზე ორიენტირებული უფრო ფართო მარშრუტის ნაწილი, ვიდრე თბილისიდან სპეციალური ერთდღიანი მოგზაურობა — გზა ერთი მხრიდან დაახლოებით 3 საათი და 25 წუთი გრძელდება. ხონის შეთავსება ქუთაისთან, გელათთან და სხვა რეგიონულ ღირსშესანიშნაობებთან მოგზაურობას უფრო გამართლებულს ხდის.

რით არის ხონი ისტორიულად ცნობილი?
ხონი დაკავშირებულია შუა საუკუნეების ქართველ მწერალთან, ტრადიციულად წოდებულთან მოსე ხონელად, რომელსაც მიაწერენ „ამირან-დარეჯანიანის“ ავტორობას, და ქალაქის ცენტრში მდებარე დიდი ხნის პატივცემულ წმინდა გიორგის ტაძართან.

რამდენად შორსაა ხონი ქუთაისიდან?
ხონი ქუთაისიდან დაახლოებით 30 წუთის სავალზეა, რაც მას ქალაქიდან ერთ-ერთ ყველაზე იოლ და ახლო ექსკურსიად აქცევს.

შესაძლებელია თუ არა ხონამდე საზოგადოებრივი ტრანსპორტით მისვლა?
კი, მარშრუტკები აკავშირებს ქუთაისის ავტოსადგურს ხონთან; ხონში პირდაპირი რკინიგზის მიმოსვლა არ არსებობს, ამიტომ მატარებლით მოგზაურები ტრანსპორტს ქუთაისში იცვლიან.

არსებობს თუ არა ხონის წმინდა გიორგის ტაძარში შესასვლელი საფასური?
არა, შესასვლელი საფასური არ გამოიყენება, ვინაიდან ტაძარი მოქმედი ღვთისმსახურების ადგილია; სტუმრებისგან მოსალოდნელია თავშეკავებული ჩაცმულობა და პატივისცემა წირვა-ლოცვის დროს.

რისი შეთავსება შეიძლება ხონის ვიზიტთან?
ხონი კარგად შეთავსდება ქუთაისის ღირსშესანიშნაობებთან, გელათის მონასტერთან და იმერეთის სასოფლო ვენახებსა და პატარა მარნებთან, რომლებიც ხონის ახლომდებარედ არის გაფანტული.

არის თუ არა სასტუმროები თავად ხონში?
ხონში ფორმალური საცხოვრებელი ბაზა შეზღუდულია; მოგზაურთა უმეტესობა ქუთაისში ბინადრობს, სადაც სასტუმროებისა და სტუმართმოყვარე სახლების უფრო ფართო არჩევანია, ხოლო გზა იქამდე მოკლეა.

როდის არის საუკეთესო დრო ხონში ადგილობრივი რელიგიური ცხოვრების სანახავად?
გიორგობა, წმინდა გიორგის დღესასწაული, რომელიც ქართული მართლმადიდებლური კალენდრის მიხედვით 23 ნოემბერს აღინიშნება, არის ის დრო, როდესაც ქალაქის ტაძართან ღვთისმოსაობა სტუმრებისთვის ყველაზე თვალსაჩინოა.

აწყობს თუ არა GTour ტრანსპორტირებას ხონისკენ?
კი, GTour აწყობს კერძო ტრანსფერებსა და გიდით თანხლებულ ერთდღიან ტურებს თბილისიდან, ქუთაისიდან ან ბათუმიდან, ინგლისურენოვანი მძღოლით ან გიდით; დაგეგმვისთვის იხილეთ GTour-ის ტურების გვერდი.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Khoni