ჩხოროწყუ — სამეგრელოს დაბა სვანეთისკენ მიმავალ გზაზე

მიმოხილვა

ჩხოროწყუ დაბაა დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის ცენტრია. თბილისიდან მანქანით დაახლოებით 4 საათი და 50 წუთია საჭირო, ქუთაისიდან — დაახლოებით 1 საათი და 40 წუთი, ბათუმიდან კი — თითქმის 2 საათი და 30 წუთი. დაბა მდებარეობს ისტორიული სამეგრელოს დაბლობზე, იქ, სადაც რელიეფი თანდათან იწყებს ზემოთ, სვანეთის მთისწინეთისკენ აწევას. ჩხოროწყუ წყენისწყლისა და ხობისწყლის ხეობების სიახლოვეს დგას და მასში დაახლოებით 3 141 ადამიანი ცხოვრობს. დაბა უმთავრესად მიმდებარე სოფლებისთვის ადმინისტრაციულ და სავაჭრო ცენტრად ფუნქციონირებს.

ჩხოროწყუ თავისთავად დიდი ტურისტული მიზანი არ არის, თუმცა მნიშვნელოვანია როგორც გზაჯვარედინი და როგორც მეგრული მემკვიდრეობით მდიდარი რეგიონის ნაწილი — საათის სავალზე მდებარეობს გამაგრებული ეკლესიები, მარტვილის კანიონი, ნოკალაკევის უძველესი ქალაქი და წალენჯიხის ფრესკებიანი ტაძარი. GTour მოთხოვნისამებრ ათავსებს ჩხოროწყუს ინდივიდუალურ მარშრუტებში და აერთიანებს მას ამ დადასტურებულ ადგილებთან და სამეგრელოს სხვა მიმართულებებთან.

ისტორია

ჩხოროწყუს ტერიტორია ისტორიულად ოდიშის, შემდეგ კი დადიანების სამეგრელოს სამთავროს ნაწილი იყო, რომელმაც მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისიდან, რუსეთის პროტექტორატის ქვეშ, გარკვეული ავტონომია შეინარჩუნა 1867 წლამდე, როცა სამთავრო გაუქმდა და რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციაში გაერთიანდა. რუსეთის იმპერიის პერიოდში ეს ტერიტორია ქუთაისის გუბერნიის ნაწილი იყო.

საბჭოთა პერიოდში ჩხოროწყუ ჩამოყალიბდა რაიონის ცენტრად საქართველოს სსრ-ში, დასავლეთ საქართველოს ადმინისტრაციული რეორგანიზაციის ფარგლებში, რომელმაც სოფლის რაიონული ცენტრების ქსელი შექმნა. 1991 წელს საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენისა და მომდევნო ათწლეულების ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმების შემდეგ ჩხოროწყუმ შეინარჩუნა მუნიციპალური ცენტრის სტატუსი თანამედროვე სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, რომელიც 1990-იან წლებში ჩამოყალიბდა საქართველოს ერთ-ერთ ადმინისტრაციულ ერთეულად.

- Advertisement -

რა ნახოთ

• წყენისწყლის ხეობა — მდინარის ხეობა, რომელიც ჩხოროწყუს მიმდებარე მხარეს ხასიათს აძლევს: შერეული სასოფლო-სამეურნეო მიწები, თხილის ბაღები და გაფანტული სოფლები, რომლებიც თანდათან მაღლდებიან სვანეთის მთებისკენ. ეს ადგილი უკეთ გამოდგება ნელი მგზავრობისთვის ან მოკლე სეირნობისთვის, ვიდრე ერთი კონკრეტული ძეგლის დათვალიერებისთვის.
• ნოკალაკევი (არქეოპოლისი) — ჩხოროწყუდან მცირე მანძილზე, მეზობელ სენაკის მუნიციპალიტეტში, ინახება ძველი გამაგრებული ქალაქის ნანგრევები, რომელსაც არქეოპოლისთან აიგივებენ და რომელშიც ანტიკურობიდან შუა საუკუნეებამდე ყოფილა ცხოვრება. გათხრილი გალავნები, აბანო და ბაზილიკა მას სამეგრელოს ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან არქეოლოგიურ ძეგლად აქცევს.
• მარტვილის მონასტერი და კანიონი — მარტვილის მონასტერი, რომლის საწყისები ადრეულ შუასაუკუნეებს უკავშირდება და რომელიც შემდგომ დადიანების გვარის დროს განახლდა, მარტვილის ქალაქის თავზე დგას, ხოლო ახლომდებარე მარტვილის კანიონი მოკლე ნავით სეირნობას გვთავაზობს ვიწრო კირქვულ ხეობაში. ორივე ადგილი ჩხოროწყუდან ნახევარდღიანი ექსკურსიით მისაღწევია.
• წალენჯიხის ტაძარი — ფერისცვალების ტაძარი წალენჯიხაში ცნობილია მეთხუთმეტე საუკუნის კედლის მხატვრობით, რომელსაც ბიზანტიელ მხატვარს მანუელ ევგენიკოსს მიაწერენ და რომელიც გვიანი შუასაუკუნეების ქართული ფრესკული ხელოვნების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი შემორჩენილი ნიმუშია. ის მეზობელ წალენჯიხის მუნიციპალიტეტშია, ჩხოროწყუდან მცირე მანძილზე.

როგორ მივიდეთ

თბილისიდან ჩხოროწყუში მიდის საერთაშორისო ავტობანი ქუთაისის მიმართულებით, შემდეგ სამტრედიისა და სენაკისკენ, საიდანაც მეორადი გზა ჩრდილოეთისკენ, მუნიციპალიტეტში შედის — მთლიანი გზა დაახლოებით 4 საათი და 50 წუთი გრძელდება. ქუთაისიდან მგზავრობა სამტრედიისა და აბაშის გავლით დაახლოებით 1 საათი და 40 წუთი სჭირდება. ბათუმიდან მარშრუტი ქობულეთისა და სამტრედიის გავლით გადის და დაახლოებით 2 საათსა და 30 წუთს მოითხოვს. მარშრუტკები თბილისის დიდუბის სადგურსა და ქუთაისის ავტოსადგურს აკავშირებს ზუგდიდთან და სენაკთან, საიდანაც დარჩენილი მანძილი ჩხოროწყუმდე ადგილობრივი ტრანსპორტით ან ტაქსით იფარება. საქართველოს რკინიგზა ატარებს სამგზავრო მატარებელს თბილისსა და ზუგდიდს შორის, რის შემდეგაც ჩხოროწყუმდე მოკლე მანძილის გავლა გზით რჩება. მათთვის, ვინც გზას სვანეთისკენ აგრძელებს, ჩხოროწყუ სვანეთისკენ მიმავალი უფრო ფართო მარშრუტის ნაწილია — ზამთარში გამგზავრებამდე რეკომენდებულია გზის მდგომარეობის გადამოწმება.

როდის წავიდეთ

გაზაფხული და შემოდგომა საუკეთესო სეზონებია სამეგრელოს დაბლობზე მოსანახულებლად და ჩხოროწყუს მარტვილთან, წალენჯიხასთან და ნოკალაკევთან გაერთიანებისთვის, ამ დროს ტემპერატურა ზომიერია. ზაფხული თბილი და ტენიანია, რეგიონის სუბტროპიკული კლიმატისთვის დამახასიათებელი ხანგრძლივი წვიმებით, ზამთარი კი საქართველოს მასშტაბით შედარებით რბილია, მაგრამ წვიმიანი და ღრუბლიანი, რაც ხშირად სვანეთის მთების ხედვას აბრკოლებს. სვანეთში გამგრძელებელმა მოგზაურებმა გეგმა უფრო მაღალი უღელტეხილების სეზონურ პირობებზე უნდა დააყენონ, ვიდრე ჩხოროწყუს ადგილობრივ ამინდზე.

სად დავრჩეთ და ვისადილოთ

ჩხოროწყუში ფორმალური საცხოვრებელი ბაზა შეზღუდულია, ამიტომ მოგზაურთა უმეტესობა ზუგდიდში, მარტვილში ან ქუთაისში ჩერდება და ჩხოროწყუს დღის მარშრუტის ნაწილად აკეთებს. GTour-ის დადასტურებულ ბაზაში შედის სასტუმროები, საოჯახო სტუმართმოყვარეობის ობიექტები და რესტორნები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მთელ მხარეში, მათ შორის ჩხოროწყუსთვის ხელსაყრელი ვარიანტები.

პრაქტიკული ინფორმაცია

სასურველია ნაღდი ფული ლარში ჰქონდეთ გაწყობილი, რადგან მცირე დაბებსა და სოფლებში ბარათით გადახდა ყოველთვის არ მუშაობს. მობილური ქსელის დაფარვა მთავარ გზებზე საერთოდ საიმედოა, თუმცა გვერდით ხეობებში შეიძლება შესუსტდეს. მეგრული ენა, რომელიც ცალკე ქართველური ენაა, ქართულთან ერთად ყველგან გამოიყენება სამეგრელოში, თუმცა ქართული ყველგან გასაგებია. ადგილობრივი მეგრული სამზარეულო სხვა ქართული რეგიონების სამზარეულოსთან შედარებით შესამჩნევად ცხარეა და ღირს მისი ძიება ადგილობრივ რესტორნებში.

ხშირად დასმული კითხვები

ღირს თუ არა ჩხოროწყუს ცალკე ნახვა?
ჩხოროწყუ უმთავრესად ფუნქციური დაბაა და არა სანახაობის ადგილი. მისი მნიშვნელობა მარტვილთან, წალენჯიხასთან და ნოკალაკევთან სიახლოვეშია, რაც მას ამ ადგილების მოსანახულებლად მოსახერხებელ გაჩერებად ან ღამისთევის ბაზად აქცევს.

- Advertisement -

რამდენად შორსაა ჩხოროწყუ ზუგდიდიდან?
ჩხოროწყუ ზუგდიდიდან, სამეგრელოს მთავარი ქალაქიდან, მანქანით მოკლე მანძილზეა, ჩვეულებრივ საათზე ბევრად ნაკლებში, კონკრეტული მარშრუტისა და გზის მდგომარეობის მიხედვით.

შესაძლებელია თუ არა ჩხოროწყუში მატარებლით მისვლა?
ჩხოროწყუში პირდაპირი სამგზავრო მატარებელი არ დადის. საქართველოს რკინიგზა ატარებს მატარებელს თბილისიდან ზუგდიდამდე, საიდანაც დარჩენილი მანძილი გზით იფარება.

ჩხოროწყუ კარგი ბაზაა სვანეთში მოსგზავრებლად?
ის სვანეთისკენ მიმავალი მარშრუტის დაბლობ მხარეს დგას და არა პირდაპირ მთის გზაზე, ამიტომ მოგზაურთა უმეტესობა სვანეთის ექსკურსიებისთვის ზუგდიდში ან მესტიაში ჩერდება, ვიდრე ჩხოროწყუში.

რომელ ენაზე საუბრობენ ადგილობრივად?
ყოველდღიურ ცხოვრებაში ფართოდ გამოიყენება მეგრული ენა, სტანდარტულ ქართულთან ერთად, რომელიც სკოლებში, აბრებზე და ოფიციალურ კომუნიკაციაში გამოიყენება.

არის თუ არა სასტუმროები თავად ჩხოროწყუში?
დაბაში ფორმალური საცხოვრებელი ბაზა შეზღუდულია, ამიტომ სტუმრების უმეტესობა ახლომდებარე ზუგდიდში, მარტვილში ან ქუთაისში ჩერდება და ჩხოროწყუს დღის მარშრუტის გაჩერებად მოიაზრებს.

რომელია ყველაზე ახლოს მდებარე მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლი?
ნოკალაკევი, რომელსაც არქეოპოლისის უძველეს ქალაქთან აიგივებენ, მეზობელ სენაკის მუნიციპალიტეტშია და ჩხოროწყუდან მოკლე მანძილზეა მისაღწევი.

არის თუ არა ქუთაისიდან ჩხოროწყუმდე გზა ასფალტირებული და საიმედო?
სამტრედიისა და აბაშის გავლით მთავარი მარშრუტი ასფალტირებული რეგიონული გზაა, ზოგადად კარგ მდგომარეობაში, თუმცა ცუდი ამინდის დროს რეკომენდებულია გზის მდგომარეობის წინასწარი გადამოწმება.

აწყობს თუ არა GTour კერძო ტრანსპორტს ჩხოროწყუმდე?
GTour აწყობს კერძო ტრანსფერებს და გიდიან დღიურ ტურებს, რომლებიც ჩხოროწყუს სამეგრელოს მიმდებარე ადგილებთან აერთიანებს — მარშრუტის დასაგეგმად დაუკავშირდით GTour-ს უშუალოდ.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Chkhorotsku