ბოდბე — წმინდა ნინოს მონასტერი კახეთის გულში

მარიამ ლომიძე, GTour-ის რედაქცია · ინფორმაცია გადამოწმებულია მითითებულ წყაროებზე დაყრდნობით · ბოლოს განახლდა 2026 წლის 16 ოქტომბერს · სარედაქციო პოლიტიკა

მიმოხილვა

ბოდბე პატარა სოფელია კახეთში, ალაზნის ველზე დახრილ, ტყით დაფარულ ქედზე, სავაჭრო ქალაქ სიღნაღიდან დაახლოებით ორი კილომეტრის დაშორებით. თბილისიდან მანქანით დაახლოებით ორი საათის სავალია. სოფლის სახელი განუყოფლად არის დაკავშირებული ერთ ადგილთან — წმინდა ნინოს ბოდბის მონასტერთან, რომელიც ქვეყანაში ერთ-ერთი ყველაზე მრავალრიცხოვნად მონახულებელი სამლოცველო ადგილია და იმ ქალის განსასვენებელია, რომელსაც მიეწერება საქართველოში ქრისტიანობის შემოტანა IV საუკუნის დასაწყისში.

სოფელი თავისთავად მოკრძალებულია — რამდენიმე სახლი, ვენახი და სტუმართმოყვარე სახლი ქედზეა მიმოფანტული — მაგრამ მონასტრის კომპლექსი, მონასტრის ბაღები და ხევში არსებული წმინდა წყარო მთელი წლის განმავლობაში იზიდავს სტუმრებს, მართლმადიდებელი მლოცველებიდან დაწყებული კახეთის ღვინის მარშრუტების მოყვარულებით დამთავრებული. მისი მნიშვნელობა მასშტაბში კი არა, უწყვეტობაშია: ბოდბე, ზოგჯერ შეწყვეტილი, დაახლოებით ჩვიდმეტი საუკუნის განმავლობაში ფუნქციონირებდა როგორც რელიგიური ცენტრი და დღესაც მოქმედი მონასტერია საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიისა.

ისტორია

ქართულ ჰაგიოგრაფიაში დაცული გადმოცემის თანახმად, წმინდა ნინომ, რომელიც, ზოგადად მიჩნეულია, რომ კაბადოკიიდან წარმოშობილი იყო, IV საუკუნის დასაწყისში ქადაგა ქრისტიანობა ქართლის (იბერიის) სამეფოში და მას მიეწერება მეფე მირიან III-ის მოქცევა. მან სიცოცხლის ბოლო წლები კახეთში გაატარა და გარდაიცვალა ბოდბეში — გადმოცემის თანახმად, 330-იან ან 340-იან წლებში. გადმოცემის თანახმად, მეფე მირიან III-მ და დედოფალმა ნანამ ბრძანეს ეკლესიის აშენება მის საფლავზე, რამაც საფუძველი ჩაუყარა ადგილის სამლოცველო ადგილად ჩამოყალიბებას, როგორც ეს ბოდბის მონასტრის ისტორიაშია აღწერილი.

- Advertisement -

მონასტერი შემდგომი საუკუნეების განმავლობაში ვითარდებოდა, როგორც კახეთის სამონასტრო და საეკლესიო ცენტრი, და შემორჩენილი მთავარი ტაძარი ქართული მეცნიერების მიხედვით, ზოგადად, დათარიღებულია დაახლოებით IX საუკუნით, თუმცა კომპლექსი შემდგომ რამდენჯერმე გარემონტდა და ნაწილობრივ გადაშენდა, მათ შორის კახეთის შუასაუკუნეების და გვიანი ეპოქის მმართველების დროს. აღმოსავლეთ საქართველოს დიდი ნაწილის მსგავსად, ბოდბისა და სიღნაღის მიმდებარე მხარეც არაერთჯერ გადაიტანდა სპარსულ და დაღესტნურ შემოსევებს XVII–XVIII საუკუნეების განმავლობაში, და მონასტრის ბედი კახეთის სამეფოს ზოგადი არასტაბილურობის კვალდაკვალ იცვლებოდა.

რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციის ქვეშ XIX საუკუნეში ბოდბე ქალთა სასულიერო სასწავლებლის ადგილსამყოფელი გახდა და თავისი, როგორც მონასტრის, ფუნქცია შეინარჩუნა. საბჭოთა პერიოდმა მკვეთრი რღვევა მოიტანა: საქართველოს სსრკ-ში შესვლის შემდეგ მონასტერში რელიგიური ცხოვრება შეწყდა და კომპლექსი რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში საერო მიზნებისთვის გამოიყენებოდა. საქართველოს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ მონასტერი ხელახლა გაიხსნა 1990-იანი წლების დასაწყისში, და მას შემდეგ გრძელდება ტაძრის, მიმდებარე შენობების და წმინდა წყაროსკენ მიმავალი კიბის რესტავრაცია. დღეს ადგილი ისევ მოქმედებს, როგორც ქალთა მონასტერი საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიის ფარგლებში — ქალაქთან, სიღნაღთან, რომელთანაც ბოდბის ისტორია მჭიდროდაა დაკავშირებული.

რა ნახოთ

წმინდა ნინოს ბოდბის მონასტერი

ტაძარი და მის გარშემო მდებარე სამონასტრო შენობები სოფლის გულს წარმოადგენს. ეკლესია, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში არაერთხელ გადაშენდა და რესტავრირდა, თავისი იატაკქვეშ ინახავს წმინდა ნინოს საფლავს, ხოლო კომპლექსში შედის სამრეკლო, დედათა საცხოვრებელი ნაწილი და თემის მიერ მოვლილი ბაღები. ის კვლავ მოქმედი სალოცავია, შესაბამისად მნახველებისგან ადგილის სიწყნარის დაცვას ელოდებიან.

წმინდა ნინოს წყარო

მონასტრიდან რამდენიმე ასეული საფეხურით ციცაბო კიბე ეშვება ტყიან ხევში, წმინდა ნინოსთან დაკავშირებულ წმინდა წყაროსთან, სადაც მლოცველები იბანაონ ან წყალს იკრებენ. ჩასვლას ოცი-ოცდაათი წუთი სჭირდება, ხოლო ასვლა გაცილებით მეტ დროს მოითხოვს; რეკომენდებულია მოხერხებული ფეხსაცმელი, წყლის სიახლოვეს კი არსებობს პატარა გასახდელი ადგილი.

ხედები ალაზნის ველზე

ქედიდან, რომელზეც ბოდბეა განლაგებული, იშლება ხედი ალაზნის ველსა და კავკასიონის მთისწინეთზე, ხოლო სოფლის ქვემოთ ვენახები ეშვება. ბოდბესა და მეზობელ სიღნაღში რამდენიმე სასტუმრო და მარანი ამავე ხედს იყენებს დეგუსტაციებისა და ტერასებისთვის.

- Advertisement -

სიღნაღის ციხე-კედლები

სიღნაღი ტექნიკურად ცალკე დასახლებაა, მაგრამ ბოდბესთან იმდენად ახლოსაა, რომ ხშირად ერთ ვიზიტში გაერთიანდება. მისი XVIII საუკუნის თავდაცვითი კედლები და კოშკები, რომლებიც მეფე ერეკლე II-ის დროს აშენდა, გარს ერტყმის ქვაფენილიან ქუჩებს, პატარა მუზეუმებსა და ღვინის მარნებს, და კახეთში საუკეთესოდ შენარჩუნებულ გამაგრებებს შორისაა.

როგორ მივხვდეთ

თბილისიდან ბოდბემდე გზას დაახლოებით ორი საათი სჭირდება — გურჯაანი-სიღნაღის გზით, კახეთის ღვინის რაიონებზე გავლით. მარშრუტკები თბილისიდან სიღნაღამდე დადის, საიდანაც ბოდბემდე მოკლე ტაქსის მგზავრობაა საჭირო ან ორი კილომეტრი ფეხით გასავლელი. ქუთაისიდან მანქანით მგზავრობა დაახლოებით ხუთი საათი და ხუთი წუთია, ქვეყნის დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ გადაკვეთით, ხოლო ბათუმიდან — დაახლოებით შვიდი საათი და ოცდახუთი წუთი; ორივე მარშრუტი უფრო პრაქტიკულია ღამისთევით ან კახეთის გრძელი მარშრუტის ნაწილად დაგეგმილი. GTour გთავაზობთ კერძო ტრანსფერებსა და ერთდღიან გასვლებს თბილისიდან ინგლისურენოვანი გიდით; გზის მდგომარეობის შემოწმება შესაძლებელია შესაბამის გვერდზე, ხოლო ტურების მაგალითები მითითებულია ტურების განყოფილებაში.

როდის წავიდეთ

გაზაფხული და შემოდგომა ყველაზე კომფორტულ პირობებს სთავაზობს მოგზაურებს, ხოლო კახეთის რთველი — ანუ „რთველის სეზონი” — სექტემბრის შუა რიცხვებიდან დაახლოებით ოქტომბრის ჩათვლით გრძელდება, როცა ბოდბის ირგვლივ ვენახები ყველაზე აქტიური და, შესაბამისად, ყველაზე სანახაობრივია. ზაფხული თბილია, თუმცა ქედის სიმაღლის გამო ადვილად ასატანი, ზამთარი კი წყნარი, ცივი და, ზოგჯერ, წყაროსკენ მიმავალი კიბე მოყინულია. წმინდა ნინოს ხსენების დღე საქართველოს მართლმადიდებლურ კალენდარში ორჯერ აღინიშნება — იანვარსა და ივნისში, როცა მონასტერში მლოცველთა რაოდენობა განსაკუთრებით იზრდება.

სად დავრჩეთ და სად ვჭამოთ

ბოდბე და მეზობელი სიღნაღი შედარებით მცირე, მაგრამ მრავალფეროვან არჩევანს გთავაზობთ საცხოვრებელი და კვების თვალსაზრისით — მონასტერთან ახლოს მდებარე სასტუმროებიდან ვენახის ფონზე არსებულ ლუდსახარშებამდე და ღვინის მარნებამდე. სასტუმრო Bodbe Hotel მონასტერთან ახლოს მდებარეობს, ხოლო Signagi Glamping და Lost Ridge Inn, Brewery and Ranch საცხოვრებლის ალტერნატიულ ფორმებს სთავაზობენ, ველის ხედით. საკვებისა და ღვინის კუთხით, Kerovani Winery და Cherkeza’s Zedashe ტრადიციული ქვევრის ღვინის დეგუსტაციას სთავაზობენ სტუმრებს, ხოლო Wine Studio და SVIA Craft Beer უფრო თანამედროვე გასტრონომიასა და ხელოსნურ ლუდს მოიცავს. სიღნაღის ტურისტული საინფორმაციო ცენტრი კარგი პირველი გაჩერებაა რუკებისა და ადგილობრივი რჩევების მისაღებად. GTour-ის გადამოწმებული სიაში მეტი ვარიანტია ხელმისაწვდომი როგორც ბოდბისთვის, ასევე სიღნაღისთვის, კატეგორიების მიხედვით საძიებელი.

პრაქტიკული ინფორმაცია

ტაძარში შესასვლელად მოკრძალებული ჩაცმულობაა საჭირო: მხრები და მუხლები დაფარული უნდა იყოს ყველა სტუმრისთვის, ქალებისგან კი ჩვეულებრივ ელოდებიან თავსაფრისა და ქვედაბოლოს ტარებას — ორივე, როგორც წესი, შესასვლელთან სესხებით არის ხელმისაწვდომი. ეკლესიის შიგნით ფოტოგრაფია ხშირად შეზღუდული ან არასასურველია, განსაკუთრებით ღვთისმსახურების დროს. წმინდა წყაროსკენ მიმავალი კიბე ციცაბო და ადგილ-ადგილ არათანაბარია, ამიტომ შესაბამისი ფეხსაცმელია რეკომენდებული; მონასტრის შესასვლელთან პარკირება შეზღუდულია მაღალი სეზონის დროს. მონასტრის ტერიტორიასა და ეკლესიაში შესვლა უფასოა, თუმცა მისასალმებელია შემოწირულობები რესტავრაციის მხარდასაჭერად.

ხშირად დასმული კითხვები

რით არის ცნობილი ბოდბე?
ბოდბე ყველაზე მეტად ცნობილია თავისი მონასტრით, რომელიც აშენებულია წმინდა ნინოს გადმოცემით ცნობილ საფლავზე — მას მიეწერება IV საუკუნეში საქართველოს ქრისტიანობაზე მოქცევა. ის კახეთში ერთ-ერთი ყველაზე მრავალრიცხოვნად მონახულებელი სამლოცველო ადგილია.

ბოდბე და სიღნაღი ერთი და იგივე ადგილია?
არა. ბოდბე ცალკე სოფელია, სიღნაღიდან დაახლოებით ორი კილომეტრის დაშორებით, თუმცა ორივეს, როგორც წესი, ერთად სტუმრობენ და ისინი საერთო ისტორიას იზიარებენ.

შეუძლია თუ არა სტუმარს ბოდბის მონასტერში შესვლა?
დიახ, ტაძარი და მონასტრის ტერიტორია ღიაა სტუმრებისთვის, ღვთისმსახურების შეზღუდული საათების გარეშე, თუმცა ის კვლავ მოქმედი მონასტერია და მნახველებისგან წყნარ, პატივისცემიან ქცევას ელოდებიან.

გადასახდელია შესასვლელი საფასური?
არა, მონასტერსა თუ ტერიტორიაზე შესასვლელი საფასური არ გადის, თუმცა მისასალმებელია შემოწირულობები, რომლებიც მიმდინარე რესტავრაციას ეხმარება.

რა მანძილზეა წმინდა წყარო მონასტრისგან?
წყარო ტყიანი ხევის ძირშია, საიდანაც მასთან მიიყვანს რამდენიმე ასეული საფეხურისგან შემდგარი კიბე; ჩასვლას დაახლოებით ოცი-ოცდაათი წუთი სჭირდება, ასვლას — მეტი.

რა ჩაცმულობაა საჭირო მონასტერში შესასვლელად?
მხრები და მუხლები დაფარული უნდა იყოს, ხოლო ქალებისგან, ჩვეულებრივ, ელოდებიან თავსაფარსა და შარვალზე ჩაცმულ ქვედაბოლოს; შესასვლელთან ჩვეულებრივ შესაძლებელია შარფების და სხვა ტანსაცმლის სესხება.

არის თუ არა ბოდბის მონასტერი მოქმედი?
დიახ, ის საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიის მოქმედი ქალთა მონასტერია და დედათა თემის საცხოვრებელია — 1990-იანი წლების დასაწყისში, საბჭოთა პერიოდის ხანგრძლივი დახურვის შემდეგ, ხელახლა გაიხსნა.

შესაძლებელია თუ არა ბოდბეში საზოგადოებრივი ტრანსპორტით მოხვედრა?
მარშრუტკები თბილისს სიღნაღთან აკავშირებს, საიდანაც ბოდბემდე ტაქსით ან ფეხით არის შესაძლებელი მისვლა; ბოდბემდე უშუალო საზოგადოებრივი ტრანსპორტი არ არსებობს.

შესაძლებელია ბოდბის ერთ დღეში კახეთის სხვა ადგილებთან გაერთიანება?
დიახ, ხშირად ის ერთდღიანი ტურის ფარგლებში სიღნაღის ძველ ქალაქთან და მახლობელ მარნებთან ერთდ ითვალისწინება თბილისიდან; დამატებითი რჩევები ხელმისაწვდომია სახელმძღვანელოებისა და კახეთის საუკეთესო მარშრუტების განყოფილებებში.

შესაძლებელია ბოდბეს ვიზიტი კერძო გიდთან ერთად?
დიახ, GTour აწყობს კერძო ტრანსფერებს და გიდით ვიზიტებს ბოდბესა და კახეთის მიმდებარე ადგილებში ინგლისურენოვანი გიდით, რომლის დაჯავშნაც წინასწარ არის შესაძლებელი.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Bodbe