მცხეთა-მთიანეთი: სამცხეთიდან ყაზბეგამდე ერთ მარშრუტზე

რატომ ღირს ჩასვლა

მცხეთა-მთიანეთი თბილისის მახლობლად მდებარე ძველი დედაქალაქიდან კავკასიონის მაღალმთიან მწვერვალებამდე, რუსეთის საზღვრამდე გადაჭიმულია. ერთი დღის სავალზე აქ ერთმანეთს ხვდება იუნესკოს მემკვიდრეობის ძეგლი, წყალსაცავთან მდგომი ციხე-კოშკი, ღრუბლებს ზემოთ ასული სათხილამურო კურორტი და მყინვარწვერის ჩრდილში ჩაფლული მთის სოფელი. არცერთ სხვა რეგიონში არ არის ასეთი კონტრასტი ასე მცირე მანძილზე თავმოყრილი, რის გამოც საქართველოს სამხედრო გზა თბილისიდან ყველაზე მოთხოვნადი მარშრუტია.

როდის წავიდეთ

• გვიანი გაზაფხული-ადრეული შემოდგომა (მაისი-ოქტომბერი): საუკეთესო დროა ყაზბეგში სეირნობისთვის, ჯუთასა და ტრუსოს ხეობისთვის, ასევე ხევსურეთის სოფლებისთვის — შატილი, მუცო და როშკა, რომლებიც მხოლოდ ზაფხულში, დათვისჯვრის უღელტეხილის გავლით არის მისაღწევი.
• ზამთარი (დეკემბერი-მარტი): გუდაურში სათხილამურო და სნოუბორდის სეზონია, საიმედო თოვლი დაახლოებით 2000 მეტრიდან ზემოთ შენარჩუნებულია.
• მცხეთა და ანანური მთელი წლის განმავლობაშია ხელმისაწვდომი, თუმცა მაღალ სეზონზე ქვედა ქალაქი შუადღისას ერთდღიანი ტურისტებით ივსება.

ამინდი უღელტეხილზე ნებისმიერ სეზონზე სწრაფად იცვლება, ამიტომ ჩრდილოეთისკენ გამგზავრებამდე, განსაკუთრებით ნოემბრიდან აპრილამდე, აუცილებლად შეამოწმეთ გზის აქტუალური მდგომარეობა.

როგორ ჩავიდეთ

მთელი რეგიონი საქართველოს სამხედრო გზის გასწვრივ ან მის სიახლოვეს მდებარეობს, რომელიც თბილისიდან ჩრდილოეთისკენ მცხეთის, ჟინვალის, ფასანაურის, გუდაურისა და ჯვრის უღელტეხილის გავლით სტეფანწმინდამდე და ზემო ლარსის სასაზღვრო გამშვებ პუნქტამდე მიემართება. მცხეთა თბილისიდან ახლოსაა, ხოლო გუდაურამდე და სტეფანწმინდამდე გზა უფრო ხანგრძლივია და თითქმის 2400 მეტრამდე ადის, რაც ავდრიან ამინდში დახურვასაც შეიძლება ნიშნავდეს. დამოუკიდებლად მგზავრობა შესაძლებელია, თუმცა გზისა და უღელტეხილზე ტრაფიკის მდგომარეობა სეზონის მიხედვით იცვლება და ბევრი მოგზაური ორგანიზებულ ტრანსფერს ირჩევს.

რა ნახოთ

მცხეთა და მიმდებარე ტერიტორია

• სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარი — ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორიული საჭურველი, ქალაქის ცენტრში.
• ჯვრის მონასტერი — გორაზე, მტკვრისა და არაგვის შესართავთან, საიდანაც მცხეთა იშლება თვალწინ.
• სამთავროს მონასტერი — უფრო მშვიდი სამონასტრო კომპლექსი, საკათედრო ტაძრიდან ხანმოკლე სავალზე.

არაგვის ხეობა

• ანანურის ციხე — გამაგრებული საეკლესიო კომპლექსი ჟინვალის წყალსაცავთან, ჩრდილოეთისკენ მიმავალ გზაზე სავალდებულო გაჩერება.
• ფასანაური — ითვლება ხინკლის სამშობლოდ და სასადილოდ გაჩერების ღირსეული ადგილია.

გუდაური და მაღალი უღელტეხილი

• გუდაური — სათხილამურო კურორტი, რომელიც დაახლოებით 2000-დან 3300 მეტრამდე მაღლდება, ზაფხულში პარაგლაიდინგისა და სეირნობის შესაძლებლობით.
• ჯვრის უღელტეხილი (2395 მ) — გზის ყველაზე მაღალი წერტილი, სადაც დგას რუსეთ-საქართველოს მეგობრობის მონუმენტი თავისი ხედებით.

ყაზბეგი (სტეფანწმინდა) და მიმდებარედ

• სტეფანწმინდა — რეგიონის ბაზისური ქალაქი, 1740 მეტრზე, მყინვარწვერის (5054 მ) ჩრდილში.
• გერგეტის სამება — 2170 მეტრზე, მისაღწევია ფეხით ან 4×4-ით, ფონზე მყინვარწვრით.
• გველეთის ჩანჩქერები, დარიალის ხეობა და მონასტერი — ზემო ლარსის სიახლოვეს.
• ჯუთას ხეობა და ჩაუხის მასივი — ერთდღიანი და მრავალდღიანი ლაშქრობებისთვის.
• ტრუსოს ხეობა — მინერალური წყაროები და მიტოვებული სოფლები ყოფილი სავაჭრო გზის გასწვრივ.

ხევსურეთი (მხოლოდ ზაფხულში)

• შატილი, მუცო და როშკა — გამაგრებული მთის სოფლები, მისაღწევი დათვისჯვრის უღელტეხილის გავლით, ხელმისაწვდომი მხოლოდ ზაფხულის თვეებში.

ზემოთ ჩამოთვლილი ბევრი ადგილი სიმაღლეზეა დამოკიდებული. 2000 მეტრზე მაღლა რთული ლაშქრობის დაგეგმვამდე გაეცანით სიმაღლის ზონაზე მოგზაურობის რჩევებს.

- Advertisement -

სამდღიანი მარშრუტი

პირველი დღე: მცხეთა და ანანური. დილას მცხეთაში — სვეტიცხოველი, ჯვარი, სამთავრო — შემდეგ მოკლე გზა ანანურისკენ, ჟინვალის წყალსაცავთან. დაბრუნება თბილისში ან გაგრძელება ჩრდილოეთისკენ, ღამისთევით გუდაურში (მთლიანობაში დაახლოებით ორი-ორნახევარი საათი საავტომობილო გზაზე).

მეორე დღე: გუდაურიდან სტეფანწმინდამდე. დილის დრო გუდაურში (სეზონის მიხედვით — თხილამური, სეირნობა ან პარაგლაიდინგი), შემდეგ გზა ჯვრის უღელტეხილის გავლით სტეფანწმინდამდე, შუალედური გაჩერებით მეგობრობის მონუმენტთან (დაახლოებით ერთი საათის სავალი). ნაშუადღევს ასვლა გერგეტის სამებამდე. ღამისთევა სტეფანწმინდაში.

მესამე დღე: ყაზბეგის ხეობები. ერთ-ერთი არჩევანი: ნახევარდღიანი მოგზაურობა გველეთის ჩანჩქერებამდე და დარიალის ხეობამდე, ტრუსოს ხეობაში გასვლა ან ერთდღიანი ლაშქრობა ჯუთადან ჩაუხის მასივისკენ. დაბრუნება თბილისში ნაშუადღევს ან საღამოს (დაახლოებით სამი საათის სავალი სტეფანწმინდადან).

დროის სიმცირის შემთხვევაში GTour-ის ყაზბეგის ერთდღიანი ტური მეორე და მესამე დღის მთავარ პუნქტებს ერთ გასვლაში აერთიანებს, ხოლო ორდღიანი ვერსია სტეფანწმინდაში ღამისთევასაც მოიცავს.

სად დავრჩეთ

• მცხეთა: სტუმრების სახლები და მცირე სასტუმროები ძველ ქალაქში, შესაფერისი თბილისთან ახლოს ნახევარდღიანი ან ერთი ღამის გასაჩერებლად.
• გუდაური: ყველა კატეგორიის სასტუმრო საბაგიროებთან ახლოს, ყველაზე დატვირთული ზამთარში.
• სტეფანწმინდა (ყაზბეგი): სტუმრების სახლები და საშუალო კლასის სასტუმროები, ბევრი მათგანი მყინვარწვრის ხედით, ბაზისია ჯუთაში, ტრუსოსა და დარიალში სეირნობისთვის.
• ხევსურეთის სოფლები: შეზღუდული რაოდენობის სტუმრების სახლები შატილსა და როშკაში, ღია მხოლოდ ზაფხულში.

საჭმელი და სასმელი

• ხინკალი — სუპიანი ხინკალი, რომელიც ფასანაურსა და მთიან რეგიონებს საერთოდ უკავშირდება.
• მთის ბატკნის ან სოკოს ჩანასახით ხინკალი — აქ უფრო გავრცელებულია, ვიდრე თბილისში მიღებული ხორცის ნარევი.
• ქუბდარი — ხორცით შევსებული პური, მთის ტრადიციიდან, გუდაურისა და ყაზბეგის მენიუებში.
• ხაჭაპური — ყველგან ხელმისაწვდომია, ადგილობრივ პურთან ერთად ცადასაგემოვნებელი ვარიანტებით.

სტუმრების სახლებში ხშირად შინაურ ღვინოსა და ჭაჭას სთავაზობენ; მთის რეგიონები მევენახეობით ნაკლებად გამოირჩევა, ვიდრე კახეთი, ამიტომ მოსალოდნელია მარტივი, ოჯახური წარმოების ღვინო, ვიდრე მარნული პროდუქცია.

- Advertisement -

პრაქტიკული ინფორმაცია

• ფული: ბარათით გადახდა ჩვეულებრივია გუდაურსა და სტეფანწმინდაში, თუმცა მცირე სოფლებსა და საგზაო სავაჭრო ჯიხურებში ხშირად მხოლოდ ნაღდი ფულია მისაღები.
• კავშირგაბმულობა: მობილური ქსელი ზოგადად საიმედოა გზისა და სტეფანწმინდის გასწვრივ, მაგრამ ჯუთაში, ტრუსოსა და ხევსურეთის სოფლებში არასტაბილური ან საერთოდ არ არის.
• გზები: სამხედრო გზა 2395 მეტრზე მდებარე ჯვრის უღელტეხილს კვეთს და ექვემდებარება ზამთრის დახურვას თოვლისა და ზვავის საფრთხის გამო; ნოემბრიდან აპრილამდე მგზავრობამდე ყოველთვის შეამოწმეთ გზის მდგომარეობა.
• სასაზღვრო ზონა: ყაზბეგის რეგიონის ნაწილი, ზემო ლარსისა და დარიალის მიმდებარედ, სასაზღვრო ზონაშია; იქონიეთ პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი და დაემორჩილეთ ყველა საგზაო ნიშანსა და საკონტროლო-გამშვები პუნქტის მითითებას.
• სიმაღლე: გერგეტის სამება, ჯუთა და მაღალი უღელტეხილები 2000 მეტრზე მაღლა მდებარეობს; ლაშქრობის ტემპი შესაბამისად დაგეგმეთ.

ხშირად დასმული კითხვები

რამდენად შორსაა მცხეთა თბილისიდან? დაახლოებით 20 კილომეტრი, დედაქალაქიდან ხანმოკლე სავალია.

შესაძლებელია თუ არა ხევსურეთის მონახულება ზამთარში? არა, დათვისჯვრის უღელტეხილი შატილის, მუცოსა და როშკასკენ ღია მხოლოდ ზაფხულის თვეებშია.

საჭიროა თუ არა 4×4 გერგეტის სამებამდე მისაღწევად? იქ შეგიძლიათ ფეხით ან 4×4 ტაქსით ჩახვიდეთ სტეფანწმინდადან; საკუთარი მანქანა საჭირო არ არის.

როდის არის საუკეთესო დრო გუდაურში სათხილამუროდ? ზამთრის თვეებში, ჩვეულებრივ დეკემბრიდან მარტამდე.

იხურება თუ არა ჯვრის უღელტეხილი ზამთარში? დროებით შეიძლება დაიხუროს ავდრის დროს, ამიტომ გამგზავრებამდე გზის აქტუალური მდგომარეობა შეამოწმეთ.

რით არის ცნობილი ფასანაური? ის ფართოდ ითვლება ხინკლის სამშობლოდ და სამხედრო გზაზე პოპულარულ სასადილო გაჩერებად.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Mtskheta-Mtianeti