გომარდული — აჭარის მთიანეთის დაუვიწყარი სოფელი

მიმოხილვა

გომარდული პატარა სოფელია სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, აჭარის მთიანეთში, ხულოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. ბათუმიდან მანქანით დაახლოებით 1 საათ 55 წუთში მიხვალთ, ქუთაისიდან გზას 4 საათი და 45 წუთი სჭირდება, ხოლო თბილისიდან მოგზაურობა დაახლოებით 7 საათი და 55 წუთი გრძელდება. გზები შავი ზღვის სანაპიროდან ადის არსიანისა და მესხეთის ქედებისკენ.

სოფელი ცნობილია არა ერთი კონკრეტული ძეგლით, არამედ იმით, რასაც თავად განასახიერებს — აჭარის მთიანი ყოფის ცოცხალ სურათს, სადაც თაობების განმავლობაში სოფლის მეურნეობამ, მეფუტკრეობამ და მთა-ბარს შორის სეზონურმა გადაადგილებამ ჩამოაყალიბა ლანდშაფტი. მოგზაურისთვის გომარდული წყნარი ალტერნატივაა ზღვისპირა კურორტების ფონზე და კარგი შუალედური თუ ღამისთევის პუნქტია ხულოსა და გოდერძის მიმართულებით მოგზაურობისას. GTour-ი გომარდულს სურვილისამებრ რთავს კერძო ტურებში, აჭარის სხვა დადასტურებულ ადგილებთან ერთად.

ისტორია

აჭარის მთიანი რაიონები, მათ შორის გომარდულის მიმდებარე ტერიტორია, მეთექვსმეტე საუკუნიდან ოსმალეთის მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა, ვიდრე 1878 წელს ბერლინის კონგრესის შემდეგ რეგიონი რუსეთის იმპერიას არ გადაეცა — ცვლილება, რომელმაც მთიან სოფლებში მუსლიმი ქართველების მყარი ყოფნა დატოვა. რუსეთის სამოქალაქო ომისა და ხანმოკლე, სადავო კონტროლის პერიოდის შემდეგ, 1921 წლის ყარსის ხელშეკრულებამ დაადასტურა აჭარის სტატუსი საბჭოთა საქართველოს შემადგენლობაში, რის შემდეგაც იგი ავტონომიურ რესპუბლიკად ჩამოყალიბდა.

საბჭოთა პერიოდში მთიანი თემები, მათ შორის გომარდული, კოლმეურნეობის სისტემაში ჩაება და მთებში პირველი საავტომობილო გზები და სკოლები გაჩნდა — ეს ინფრასტრუქტურული პროგრამები მთელ ამჟამინდელ ხულოს მუნიციპალიტეტს მოიცავდა. 1991 წლის საქართველოს დამოუკიდებლობის შემდეგ სოფელმა ზედა აჭარისთვის დამახასიათებელი გზა გაიარა — ახალგაზრდა მოსახლეობის თანდათანობითი გადინება ბათუმსა თუ საზღვარგარეთ, რასაც თან ახლავს სახელმწიფოს განახლებული ინვესტიციები გზებსა და ტურისტულ ინფრასტრუქტურაში, რომელთა მიზანია მთიანი ცხოვრების შენარჩუნება. ბოლო ათწლეულებში ბათუმი–ხულოს მთავარ მონაკვეთზე ასფალტი გაუმჯობესდა, ხოლო გოდერძის უღელტეხილისკენ მიმავალთა ინტერესმა ირიბად გომარდულის მსგავსი სოფლების ყურადღებაც გაზარდა.

- Advertisement -

რა ნახოთ

ტრადიციული აჭარული სახლები

გომარდულში შემონახულია ხის აივნიანი, ქვის საძირკვლიანი სახლები, რომლებიც აჭარის მთიანეთისთვისაა დამახასიათებელი და აგებულია მძიმე თოვლისა და ციცაბო რელიეფის გასაძლებად. ხის ჭრილობითი დეკორი და ფარდულიანი ვერანდები ხშირია — ეს არქიტექტურული სტილი ხულოს სხვა სოფლებშიც გვხვდება და მხოლოდ გომარდულისთვის დამახასიათებელი არ არის.

საფეხურებიანი მინდვრები და ფუტკრის სკები

კარტოფილისა და სიმინდის პატარა საფეხურებიანი ყანები, ფერდობებზე მიმოფანტული ფუტკრის სკებთან ერთად, ქმნის სოფლის სამუშაო ლანდშაფტს. თაფლის წარმოება მთიანი ეკონომიკის დიდი ხნის ტრადიციაა და აჭარის ამ ნაწილის თითქმის ყველა ფერმაში გვხვდება.

მთის ბილიკები

უნიშნო სათიბი და მწყემსური ბილიკები სოფლიდან მიმდებარე ქედებისკენ ადის და ღია ხედებს სთავაზობს აჭარის მთიანეთსა და არსიანის ქედზე. ამ მარშრუტების გავლა საუკეთესოა ადგილობრივ გიდთან ერთად, რადგან მარკირება მწირია.

ხულო და საბაგირო გზა

ახლომდებარე ქალაქ ხულოში მოქმედებს საბაგირო, რომელიც ქალაქის ცენტრს სოფელ თაგოსთან აკავშირებს — საბჭოთა პერიოდის მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურის ნიმუში, რომელიც დღემდე მუშაობს. ეს ობიექტი გომარდულის მონახულებასთან ერთად ნახევარდღიან დამატებით ექსკურსიად კარგად გამოდგება.

როგორ მივიდეთ

ბათუმიდან გომარდულამდე მანქანით დაახლოებით 1 საათი და 55 წუთია — გზა მთის სერპანტინით ხულოსკენ მიემართება, საიდანაც ადგილობრივ გზებზე უხვევთ. ბათუმის ავტოსადგურიდან მარშრუტკები ხულომდე დადის, საიდანაც სოფლამდე ტაქსით ან წინასწარი შეთანხმებით მიხვალთ. ქუთაისიდან მგზავრობა დაახლოებით 4 საათი და 45 წუთი გრძელდება, ჩვეულებრივ ბათუმის ან ახალციხის გავლით, სეზონისა და გზის მდგომარეობის მიხედვით. თბილისიდან გზას დაახლოებით 7 საათი და 55 წუთი სჭირდება, ჩვეულებრივ ბათუმის ავტომაგისტრალის ან ახალციხე–გოდერძის დერეფნის გავლით. შუალედურ სეზონებში მოგზაურობამდე სასურველია შეამოწმოთ გზის მდგომარეობის გვერდი, რადგან მთის მონაკვეთები თოვლით ან სარემონტო სამუშაოებით შეიძლება შეიზღუდოს. GTour-ი ამ მარშრუტზე კერძო ტრანსფერებს და ინგლისურენოვანი გიდით ტურებსაც აწყობს.

- Advertisement -

როდის წავიდეთ

მაისის ბოლოდან ოქტომბრის ჩათვლით ყველაზე სანდო პერიოდია, როცა მთის გზები გაწმენდილია და ჩანს ფერმერული საქმიანობა და თაფლის მოსავლის აღება. გოდერძის უღელტეხილისკენ მიმავალი ზედა მონაკვეთები სეზონურად თოვლით იკეტება, ამიტომ ზამთარსა და ადრეულ გაზაფხულზე ვიზიტის დაგეგმვისას გზის მდგომარეობა გასათვალისწინებელია. ადრეული შემოდგომა ზომიერ ამინდს მოსავლის სეზონთან აერთიანებს ტერასულ მინდვრებზე.

სად დავრჩეთ და ვისადილოთ

უშუალოდ სოფელში ღამისთევის ვარიანტები შეზღუდულია. RIMA’S HOME სტუმართმოყვარე სახლი დადასტურებული არჩევანია მათთვის, ვისაც სურს სოფელთან ახლოს დარჩეს და გასინჯოს სახლში მომზადებული აჭარული საჭმელი. GTour-ის დადასტურებულ ბაზაში დამატებით ჩამოთვლილია სტუმარსახლები, მარნები და რესტორნები მთელ ზედა აჭარაში მათთვის, ვინც მოგზაურობას მთიანეთში აგრძელებს — შესაბამისი კომბინაციებისთვის იხილეთ რეგიონული გიდები.

პრაქტიკული რჩევები

• სოფლის ზოგიერთ ნაწილში მობილური კავშირი არასტაბილურია, ხოლო ბარათით გადახდა იშვიათადაა შესაძლებელი — სასურველია ნაღდი ფულის თან ქონა.
• ხულოს მთავარი გზის მიღმა მონაკვეთები ხშირად დაუასფალტებელი და ციცაბოა — ზაფხულის გარეთ რეკომენდებულია მაღალგამავლობიანი ავტომობილი ან ადგილობრივი მძღოლი.
• როგორც აჭარის მთიანეთის დიდ ნაწილში, მეჩეთების სიახლოვესა და კერძო სახლებში მოკრძალებული ჩაცმულობა დადებითადაა შეფასებული, ხოლო სტუმართმოყვარეობის ტრადიციის გათვალისწინებით, საჭმლისა და სასმელის შეთავაზებას ჩვეულებრივ მადლიერებით იღებენ.

ხშირად დასმული კითხვები

სად მდებარეობს ზუსტად გომარდული?
ის აჭარის მთიანეთში, ხულოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზეა, ბათუმიდან დაახლოებით ორი საათის სავალზე.

როგორ მივიდე გომარდულამდე ბათუმიდან მანქანის გარეშე?
ჩაჯექით მარშრუტკაში ბათუმიდან ხულომდე, შემდეგ კი ტაქსით ან ადგილობრივი ტრანსპორტით გააგრძელეთ სოფლამდე, ან დაჯავშნეთ კერძო ტრანსფერი GTour-ის მეშვეობით.

შედის თუ არა გომარდული ხულოს მუნიციპალიტეტში?
დიახ, სოფელი შედის მთიან რაიონში, რომელსაც ხულოდან მართავენ და რომელიც ზედა აჭარის დიდ ნაწილს მოიცავს.

რა არის სანახავი გომარდულში?
მოგზაურებს შეუძლიათ ნახონ ტრადიციული ხის სახლები, საფეხურებიანი მინდვრები და ფუტკრის სკები, გაიარონ ადგილობრივი ბილიკები და დამატებით ეწვიონ ხულოს საბაგირო გზას.

ასფალტირებულია თუ არა გზა გომარდულამდე მთელი წლის განმავლობაში?
ხულოსკენ მიმავალი ძირითადი მონაკვეთები ზოგადად მოვლილია, თუმცა მაღალმთიანი ნაწილები ზამთარში თოვლით ან გზის ჩაკეტვით შეიძლება შეიზღუდოს — მოგზაურობამდე შეამოწმეთ გზის მდგომარეობის გვერდი.

შეიძლება თუ არა გომარდულში ღამის გათევა?
სასტუმროს ვარიანტები შეზღუდულია, თუმცა ახლომდებარე RIMA’S HOME სტუმარსახლი დადასტურებული ვარიანტია ღამისთევისა და სახლში მომზადებული საჭმლისთვის.

დაკავშირებულია თუ არა გომარდული გოდერძის უღელტეხილთან ან ხულოს საბაგირო გზასთან?
ის უშუალოდ უღელტეხილის მარშრუტზე არ მდებარეობს, მაგრამ საკმარისად ახლოსაა ხულოსთან და მისი საბაგირო გზის ერთ დღიან ტურში გაერთიანებისთვის.

რა ენაზე საუბრობენ ადგილობრივები და ლაპარაკობენ თუ არა ინგლისურად?
ძირითადი ენა ქართულია, სოფელში თავად ინგლისური მწირია — მოსახლეობასთან უფრო ღრმა ურთიერთობისთვის გიდი გამოსადეგია.

რომელი პერიოდია საუკეთესო სავალსიარულოდ გომარდულში?
გვიანი გაზაფხულიდან ადრეულ შემოდგომამდე პერიოდი გთავაზობთ ყველაზე სუფთა ბილიკებსა და სტაბილურ ამინდს მიმდებარე ქედებზე სავალისთვის.

აწყობს თუ არა GTour ტურებს გომარდულში?
დიახ, GTour-ი ორგანიზებას უწევს კერძო ტრანსფერებსა და გიდიან ტურებს გომარდულში, რომელსაც სურვილისამებრ აერთიანებს ზედა აჭარის სხვა დადასტურებულ ადგილებთან.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Gomarduli