წიხისჯვარი — ტყით დაფარული მთისწინა სოფელი ბორჯომისა და ბაკურიანის გზაზე

მარიამ ლომიძე, GTour-ის რედაქცია · ინფორმაცია გადამოწმებულია მითითებულ წყაროებთან · ბოლო გადამოწმება 17 ოქტომბერი, 2026 · სარედაქციო პოლიტიკა

მიმოხილვა

წიხისჯვარი პატარა მთისწინა სოფელია ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სამცხე-ჯავახეთის მთიან რეგიონში, საქართველოს სამხრეთ ნაწილში. იგი მდებარეობს თრიალეთის ქედის ტყით დაფარულ კალთაზე, საბალნეოლოგიო ქალაქ ბორჯომსა და სათხილამურო კურორტ ბაკურიანს შორის. სოფლის სიმაღლე უზრუნველყოფს გრილ ზაფხულს და დამკვიდრებულ რეპუტაციას — ჯერ კიდევ რუსეთის იმპერიის გვიანდელი პერიოდიდან — როგორც მშვიდი კლიმატური დასასვენებელი ადგილისა, და არა ჩვეულებრივი ტურისტული ობიექტისა. წიხისჯვარში ასვლა ხდება იმავე საგზაო დერეფნით, რომელიც ემსახურება ბორჯომსა და ბაკურიანს, ამიტომ მოგზაურები ხშირად ამ ორ ცნობილ მიმართულებას შორის გაჩერებისას აღმოაჩენენ მას.

სოფელი მნიშვნელოვანია არა იმდენად ძეგლებით, რამდენადაც გარემოთი — ფიჭვისა და წიწვის ტყით, ღია მთის საძოვრებითა და ქვემოთ მდებარე მტკვრის ხეობის პანორამით. სამცხე-ჯავახეთში მოგზაურობის დაგეგმვისას წიხისჯვარი კარგი გაჩერებაა თვალწარმტაცი გზის მონაკვეთისთვის, ტყეში მოკლე სეირნობისთვის ან ღამისთევისთვის, ბაკურიანის სათხილამურო ტრასებთან ახლოს, ზედმეტი ხალხმრავლობის გარეშე.

ისტორია

სამცხე-ჯავახეთი ანტიკური ხანიდან დასახლებული და ბრძოლების ასპარეზი იყო, ვინაიდან ის სამხრეთ კავკასიასა და ანატოლიას აკავშირებდა. მისი პოლიტიკური ისტორია საქართველოს შუა საუკუნეების სამეფოდან, სამცხე-საათაბაგოს სამთავროდან და მე-16 საუკუნიდან ოსმალური ბატონობიდან იწყება, ვიდრე რეგიონი 1828–1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ რუსეთის იმპერიის მმართველობის ქვეშ მყოფ საქართველოს დაუბრუნდა.

- Advertisement -

ბორჯომ-ბაკურიანის ფართო ტერიტორია, სადაც წიხისჯვარი მდებარეობს, მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში ჩამოყალიბდა მთის ჯანმრთელობისა და დასვენების ზონად, როდესაც ბორჯომის მინერალურმა წყლებმა და მის ზემოთ არსებულმა წიწვოვანმა ტყეებმა რუსეთის იმპერიული ადმინისტრაციისა და რომანოვების ოჯახის ყურადღება მიიპყრო — მათ აქ რეზიდენციები ააშენეს და ტერიტორია კურორტად განავითარეს. სწორედ ამ პერიოდში გაჩნდა ისეთი სოფლები, როგორიცაა წიხისჯვარი — ბაკურიანისკენ მიმავალ ტყიან გზაზე — თანამგზავრ დასახლებებად, რომლებიც სუფთა ჰაერს სთავაზობდნენ მთავარი საბალნეო ქალაქისგან მოშორებით. ეს მოდელი დამახასიათებელი იყო რუსეთის იმპერიის სამხრეთ პროვინციებში შექმნილი კლიმატური კურორტებისთვის.

საბჭოთა პერიოდში ბორჯომ-ბაკურიანის მთელი დერეფანი კიდევ უფრო განვითარდა სანატორიუმის ტურიზმისა და ზამთრის სპორტისთვის, ხოლო მიმდებარე კალთების ტყის რეზერვატები მოგვიანებით შევიდა დაცული ტერიტორიების რეჟიმში, რომელიც დღეს მოიცავს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკს, დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მართვის ქვეშ. დღეს წიხისჯვარი რჩება ჩვეულებრივ საცხოვრებელ სოფლად და არა დაგეგმილ კურორტად, სადაც მთავარი მომხიბვლელობა ტყე და მთის პეიზაჟია.

რა ნახოთ

წიხისჯვრის ფიჭვისა და წიწვის ტყე — სოფლის გარშემო მთის ფერდობები თრიალეთის ქედისთვის დამახასიათებელი შერეული წიწვოვანი ტყით არის დაფარული, სადაც მოკლე გასეირნებისთვის ვარგისი ბილიკები მოიძებნება. ჰაერი შესამჩნევად უფრო გრილი და მშრალია, ვიდრე ქვემოთ, მტკვრის ხეობაში, რაც ერთ-ერთი მიზეზია, რის გამოც ეს ტერიტორია ისტორიულად დასვენებისა და გაჯანსაღებისთვის იყო პოპულარული.

ხედები ბორჯომის ხეობისკენ — სოფლის გზის გასწვრივ ღია ადგილებიდან მიწა ეშვება ბორჯომის ხეობისკენ და მტკვრის ხეობისკენ, ხოლო დასავლეთით ჩანს ეროვნული პარკის ტყიანი ქედები. ეს სათვალთვალო წერტილები არაფორმალურია და არა ნიშნულებით აღნიშნული ტურისტული ობიექტი — საუკეთესოდ ვლინდება მანქანით გადაადგილებისას ან ფეხით სეირნობისას.

ბაკურიანის სათხილამურო კურორტი — წიხისჯვრიდან მოკლე მანძილზე მდებარეობს ბაკურიანი, საქართველოს მთავარი საშუალო სიმაღლის სათხილამურო კურორტი, საბაგირო ტრასებით, სათხილამურო ხტომის კომპლექსითა და განვითარებული სასტუმრო ბაზით. წიხისჯვარში ან მის მახლობლად დარჩენილი სტუმრები ჩვეულებრივ მას იყენებენ როგორც მშვიდ ბაზას ზამთრის სეზონზე ბაკურიანში ერთდღიანი გასვლებისთვის.

- Advertisement -

ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი — ერთ-ერთი ყველაზე დიდი დაცული ტერიტორია კავკასიაში, რომელიც ესაზღვრება წიხისჯვარ-ბაკურიანის ტერიტორიას და მართავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო. პარკში არის მონიშნული სამთო ბილიკები, რეინჯერებით დაკომპლექტებული შესასვლელი პუნქტები და საინფორმაციო ცენტრები ბორჯომსა და ლიკანში. ეს პრაქტიკული გაგრძელებაა ვიზიტორებისთვის, რომლებსაც სურთ ტყეში ფეხით მოგზაურობა სოფლის ფარგლებს მიღმაც.

როგორ მივიდეთ

თბილისიდან წიხისჯვრამდე მისასვლელად საჭიროა გაემგზავროთ დასავლეთისკენ მთავარი ავტომაგისტრალით ხაშურის მიმართულებით, შემდეგ კი სამხრეთისკენ, ბორჯომის ხეობის გავლით, ბაკურიანისკენ — მოგზაურობას მანქანით დაახლოებით 3 საათი და 15 წუთი სჭირდება. მარშრუტკები თბილისიდან ბორჯომისა და ბაკურიანისკენ გადის, საიდანაც ადგილობრივი ტაქსი ან კერძო ტრანსფერი წიხისჯვრამდე მიიყვანს დარჩენილ მოკლე მონაკვეთზე. სოფელში პირდაპირი რკინიგზა არ არის, თუმცა „საქართველოს რკინიგზის” ვიწროლიანდაგიანი მატარებელი ბორჯომსა და ბაკურიანს აკავშირებს და მარშრუტის ნაწილზე თვალწარმტაც ალტერნატივას სთავაზობს მოგზაურებს.

ქუთაისიდან მოგზაურობას დაახლოებით 3 საათი და 20 წუთი სჭირდება, ჩვეულებრივ ხაშურისა და იმავე ბორჯომ-ბაკურიანის გზის გავლით. ბათუმიდან გზა უფრო გრძელია — დაახლოებით 5 საათი და 35 წუთი, სანაპირო და შიდა ავტომაგისტრალების ქსელის გავლით, სამცხე-ჯავახეთის გავლით. ზამთარში საგზაო პირობებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს დროზე მთის მონაკვეთებზე, ამიტომ მოგზაურობის წინ რეკომენდებულია გზების სტატუსის გვერდის შემოწმება. GTour-ის კერძო ტურები წიხისჯვარს ბორჯომთან და ბაკურიანთან ერთ დღეში ან ღამისთევით გაერთიანებულ მარშრუტში აერთიანებენ.

როდის წავიდეთ

ზამთარი, დეკემბრიდან მარტამდე, ვარგისია ბაკურიანში სათხილამურო ტრასებზე მოგზაურობისთვის, ხოლო წიხისჯვარი კი ტრასებთან ახლოს მშვიდი საცხოვრებლის ვარიანტს სთავაზობს. გვიანი გაზაფხულიდან ადრეულ შემოდგომამდე, მაისიდან სექტემბრამდე, საუკეთესო დროა ტყეში სეირნობისა და მთის გრილი ჰავით დატკბობისთვის, ვაკისა და ბარის ზაფხულის სიცხის გვერდის ავლით. შემოდგომის ფერები მიმდებარე ტყეში შთამბეჭდავია, თუმცა მაღალმთიან ზონაში ადრეულმა თოვლმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს ხელმისაწვდომობაზე, ამიტომ გვიანი სეზონის ვიზიტის დამგეგმავებმა წინასწარ უნდა შეამოწმონ პირობები.

სად დავრჩეთ და სად ვჭამოთ

უშუალოდ წიხისჯვარში საცხოვრებელი ადგილები შეზღუდულია, ამიტომ მოგზაურთა უმეტესობა ბაზირდება ბაკურიანში ან მის მახლობლად, მოკლე მანძილზე. GTour-ის გადამოწმებულ რეესტრში შემავალი ვარიანტებია: Melisi, Genesis Bakuriani, Loft Hotel Bakuriani, Hydeout, Villa Amiran’s Park, Villa Jiji და Orbi Palace Bakuriani. ტრანსფერების, აღჭურვილობის გაქირავებისა ან გიდით წარმართული დღეების დაგეგმვისთვის ადგილობრივ ტურისტულ სააგენტოდ ნახსენებია skiclub GE. GTour-ის გადამოწმებული რეესტრი ბორჯომ-ბაკურიანის ტერიტორიისთვის კიდევ მეტ სასტუმროს, რესტორანსა და სერვისს ჩამოთვლის.

პრაქტიკული რჩევები

მობილური ქსელის დაფარვა ზოგადად საიმედოა ბორჯომ-ბაკურიანის გზის გასწვრივ, თუმცა შეიძლება შესუსტდეს თავად წიხისჯვრის ირგვლივ ტყიან მონაკვეთებში. ზამთრის მართვა სიფრთხილეს მოითხოვს, ხოლო ზოგიერთ წელს — თოვლის ჯაჭვებსაც ან შესაბამის საბურავებს მთის მონაკვეთებზე; ზამთრის მოგზაურობის წინ შეამოწმეთ გზების სტატუსის გვერდი. სოფელში მაღაზიები და საწვავგასამართი სადგურები ცოტაა, ამიტომ მოგზაურებმა წინასწარ ბორჯომში ან ბაკურიანში უნდა იზრუნონ მარაგებსა და საწვავზე. GTour-ის რეგიონული გიდები და საუკეთესო ადგილების სიები უფრო დეტალურად მოიცავს მახლობელ ბორჯომსა და ბაკურიანს, ვისაც ვიზიტის გაგრძელება სურს.

ხშირად დასმული კითხვები

• წიხისჯვარი იგივეა, რაც ბაკურიანი? არა. წიხისჯვარი ცალკე სოფელია ბაკურიანისკენ მიმავალ ტყიან გზაზე, იმავე მთის დერეფანში, მაგრამ ბაკურიანისთვის დამახასიათებელი საბაგირო ტრასებისა და კურორტის ინფრასტრუქტურის გარეშე.
• შესაძლებელია თუ არა წიხისჯვრის ერთდღიანი ვიზიტი თბილისიდან? დიახ, თუმცა დაახლოებით 3 საათი და 15 წუთი ყოველი მიმართულებით გრძელ დღეს ნიშნავს; მოგზაურთა უმეტესობა მას ბორჯომთან და ბაკურიანთან ერთად აერთიანებს, ვიდრე მარტო დათვალიერებას.
• არსებობს თუ არა საზოგადოებრივი ტრანსპორტი უშუალოდ წიხისჯვრამდე? მარშრუტკები თბილისიდან ბორჯომსა და ბაკურიანამდე მიდის, მაგრამ ბოლო მონაკვეთზე წიხისჯვრამდე ჩვეულებრივ საჭიროა ტაქსი ან კერძო ტრანსფერი, რადგან სოფლამდე სპეციალური მარშრუტკა არ ტრიალებს.
• რა არის გასაკეთებელი თავად წიხისჯვარში? ძირითადი აქტივობებია ტყეში სეირნობა, მთის ჰაერითა და ხედებით დატკბობა და სოფლის გამოყენება მშვიდ ბაზად ბაკურიანსა და ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკში გასვლებისთვის.
• წიხისჯვარი ვარგისია თუ არა ზამთრის სპორტისთვის? წიხისჯვარს საკუთარი სათხილამურო ინფრასტრუქტურა არ გააჩნია; თხილამურითა ან სნოუბორდით დაინტერესებული ვიზიტორები მას იყენებენ ახლომდებარე საცხოვრებლად, ხოლო თავად თხილამურობენ ბაკურიანში, მოკლე მანძილზე.
• უსაფრთხოა თუ არა დამოუკიდებელი ლაშქრობა ამ ტერიტორიაზე? ყველაზე უსაფრთხო ვარიანტია ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის მონიშნული ბილიკები, დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მართვის ქვეშ; წიხისჯვრის გარშემო არაფორმალური ტყის ბილიკები ნაკლებად განვითარებულია და უმჯობესია ადგილობრივი ცოდნით ან გიდთან ერთად იქნას გამოყენებული.
• რა ენაზე საუბრობენ ადგილობრივად? ძირითადი ენა ქართულია; ბაკურიანის მიმდებარედ ტურისტებზე ორიენტირებულ საცხოვრებლებში ხშირად ინგლისურსა და რუსულსაც იგებენ.
• აწყობს თუ არა GTour კერძო ტურებს წიხისჯვარში? დიახ, GTour გთავაზობთ კერძო ტრანსფერებსა და გიდით წარმართულ მარშრუტებს, რომლებიც წიხისჯვარს ბორჯომთან, ბაკურიანთან და ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკთან აერთიანებს — დეტალებისთვის იხილეთ ტურების გვერდი.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Tsikhisjvari