სიღნაღის კედელი: რატომ სჭირდებოდა ღვინის ქალაქს 23 კოშკი

სიღნაღი 800 მეტრ სიმაღლეზე, ქედზეა გაშენებული და ჩრდილოეთისკენ ალაზნის ველსა და კავკასიონს გადახედავს. ის ისეთი, როგორიც დღეს ვხედავთ — პასტელისფერი სახლები, ჩუქურთმიანი აივნები, ქვაფენილიანი ქუჩები — 2007 წლის რესტავრაციის შემდეგ გახდა, როცა ჩამძინარე პატარა ქალაქი “სიყვარულის ქალაქად” აქციეს. მაგრამ ქალაქის გარშემო შემორტყმული კედელი გაცილებით ძველია და სწორედ მან ახსნა, რატომაც საერთოდ არსებობს აქ ქალაქი.

მეფე, ვინც კედელი ააგო

ერეკლე მეორე ქართლ-კახეთს მე-18 საუკუნის მეორე ნახევარში მართავდა, როცა საქართველო სამხრეთიდან სპარსელებს, დასავლეთიდან ოსმალებს, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან დაღესტნის მთიელთა თარეშებს შორის იყო მოქცეული. დაღესტნელთა თავდასხმები ყოველდღიური საფრთხე იყო — სწრაფი მხედრები ალაზანს კვეთდნენ, საქონელს, ღვინოსა და ხალხს იტაცებდნენ და გამოუჭერი ქრებოდნენ, სანამ ვინმე შეძლებდა თავდაცვის მოწყობას. ერეკლემ 1760-70-იან წლებში ამ პრობლემას გამაგრებული თავშესაფრების ჯაჭვით უპასუხა, რომელიც მთელ ალაზნის ველზე გაწეული იყო და სადაც სოფლის მკვიდრნი შემოტევისას შეეფარებოდნენ. სიღნაღი, თავისი ქედით, საიდანაც ყველა მისასვლელი გზა ჩანდა, ამ ჯაჭვში ყველაზე დიდი იყო.

კედლის სიგრძე ოთხნახევარი კილომეტრია, მასზე 23 კოშკია განლაგებული და თითოეული იმ სოფლის სახელს ატარებს, რომლის მცხოვრებლებსაც ამ კოშკის დაცვა და მასში თავშესაფრის პოვნა ევალებოდათ. ექვსი კარიბჭე ექვს გზას უყურებდა. შიგნით ადგილი მთელი მხარის მოსახლეობისა და პირუტყვისთვისაც კი იყო საკმარისი. ეს არასდროს ყოფილა ევროპული გაგებით ქალაქის გალავანი — უფრო თავშესაფარს წააგავდა.

კედელზე სეირნობა

კედლის დიდი ნაწილი დღემდეა შემორჩენილი და რამდენიმე მონაკვეთზე მისი ქონგურებზე სეირნობაც შეიძლება. საუკეთესო მონაკვეთი წმინდა სტეფანეს ეკლესიიდან იწყება, რომელიც აღმოსავლეთ მხარეს ერთ-ერთ კოშკშია ჩაშენებული — აქედან კიბე პირდაპირ გალავანზე ადის. აქედან მთელი ველი თვალწინ გეშლებათ: ორმოცი კილომეტრი ვენახები, ალაზნის ზოლი და ნათელ ამინდში კავკასიონის მთელი ქედი ყაზბეგიდან დაღესტნამდე. საუკეთესო დრო საღამოხანაა, როცა მთები ვარდისფერდება და მერცხლები გამოფრინდებიან.

- Advertisement -

ქალაქი კედლის შიგნით

სიღნაღის მუზეუმში პიროსმანის ნამუშევრების ქვეყანაში საუკეთესო პატარა კოლექცია ინახება — თვითნასწავლი მხატვრის, რომელიც ქალაქქვემოთ, სოფელში დაიბადა და რომლის ცხოველები და ნადიმები საქართველოს ყველაზე საყვარელ სახეებად იქცა. მთავარ მოედანზე პლატანების ჩრდილში კაფეებია, ხოლო ქვემოთ, ვიწრო ქუჩებზე — სარდაფის ტიპის ბარები, სადაც ველის ღვინოს ასხამენ. სიღნაღის მერია, საოცრადაც, წყვილებს დღე-ღამის ნებისმიერ საათში ალიანსებს — სწორედ აქედან მომდინარეობს სახელი “სიყვარულის ქალაქი” — და კედელზე ხშირად შეხვდებით ქორწილსაც.

GTour-თან ერთად

სიღნაღი ერთდღიანი ტურის “სიღნაღი და ბოდბე” გული, კახეთის ღვინის ერთდღიანი ტურის შუადღის ეტაპი და “დიდი ღვინისა და მემკვიდრეობის” ტურის ღამისთევის ადგილია — სწორედ კედლიდან ჩასავლის ხილვის გამო ღირს აქ ღამის გათევა.

ხშირად დასმული კითხვები

• რატომ აქვს სიღნაღს 23 კოშკიანი კედელი? მეფე ერეკლე მეორემ კედელი 1760-70-იან წლებში ააგო დაღესტნელი მთიელების თავდასხმებისგან დასაცავად, რომლებიც ალაზნის ველს კვეთდნენ და საქონელს, ღვინოსა და ხალხს იტაცებდნენ. თითოეული 23 კოშკიდან იმ სოფლის სახელს ატარებდა, რომლის მცხოვრებლებიც მის დაცვასა და იქ თავშესაფარზე იყვნენ პასუხისმგებელი. კედელი არა იმდენად ევროპული ტიპის გალავანს, რამდენადაც მთელი მხარის მოსახლეობისა და პირუტყვის თავშესაფარს წააგავდა.
• რამდენი სიგრძისაა სიღნაღის კედელი და რამდენი კარიბჭე აქვს? კედლის სიგრძე ოთხნახევარი კილომეტრია და ექვსი კარიბჭე აქვს — თითო თითოეულ ქალაქისკენ მიმავალ ექვს გზაზე. ის სიღნაღს თავის ქედზე, ალაზნის ველისა და კავკასიონის მთებისკენ გადამხედ, 800 მეტრ სიმაღლეზე, გარს ერტყმის.
• სად არის კედელზე სეირნობის საუკეთესო ადგილი? საუკეთესო მონაკვეთი წმინდა სტეფანეს ეკლესიიდან იწყება, რომელიც გალავნის აღმოსავლეთ მხარეს ერთ-ერთ კოშკშია ჩაშენებული და საიდანაც კიბე ქონგურებზე ადის. აქედან ჩანს ორმოცი კილომეტრი ვენახები, ალაზნის მდინარე და ნათელ დღეებში კავკასიონის მთელი ქედი ყაზბეგიდან დაღესტნამდე.
• რატომ ჰქვია სიღნაღს “სიყვარულის ქალაქი”? სიღნაღის მერია იშვიათად გვხვდება ისეთ დაწესებულებათა შორის, რომელიც წყვილებს დღე-ღამის ნებისმიერ საათში აქორწინებს — სწორედ აქედან წარმოიშვა მეტსახელი “სიყვარულის ქალაქი”. ხშირად კედელზეც შეხვდებით მიმდინარე ქორწილს.
• რისი ნახვაა შესაძლებელი სიღნაღის მუზეუმში? სიღნაღის მუზეუმში ინახება ქვეყანაში საუკეთესო პატარა კოლექცია პიროსმანის ნამუშევრებისა — თვითნასწავლი მხატვრის, რომელიც ქალაქქვემოთ, სოფელში დაიბადა. მისი ცხოველებისა და ნადიმების გამოსახულებები საქართველოს ყველაზე საყვარელ სახეებს შორისაა.
• რატომ გამოიყურება სიღნაღი დღეს ასე — პასტელისფერი სახლებითა და ქვაფენილიანი ქუჩებით? ქალაქის დღევანდელი იერსახე 2007 წლის რესტავრაციის შედეგია, რომელმაც ჩამძინარე პატარა ქალაქი დღეს ცნობილ “სიყვარულის ქალაქად” აქცია. ქალაქის გარშემო არსებული ძველი თავდაცვითი კედელი კი ამ რესტავრაციაზე საუკუნეებით ადრეა აშენებული.
• როგორ შეიძლება სიღნაღის მონახულება ორგანიზებული ტურით? სიღნაღი შედის GTour-ის “სიღნაღი და ბოდბე” ერთდღიან ტურში, კახეთის ღვინის ტურის შუადღის ეტაპშია და “დიდი ღვინისა და მემკვიდრეობის” ტურის ღამისთევის ადგილია. ღამის გათევა განსაკუთრებით რეკომენდებულია, რათა იხილოთ მზის ჩასვლა კედლიდან, როცა მთები ვარდისფერდება და მერცხლები გამოფრინდებიან.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Sighnaghi's wall: why a wine town needed 23 towers