საქართველო 65+ ასაკის მოგზაურებისთვის: ტემპი, გზები, საფეხურები და სიმაღლე

საქართველო მეტად კარგად ერგება ასაკოვან მოგზაურებს, თუმცა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მარშრუტი ითვალისწინებს სამ გარემოებას: გრძელი, ერთზოლიანი გზები მთებში, საოცრად ბევრი საფეხური და კენჭნაყარი ქუჩები თვითონ ყველაზე ცნობილ ღირსშესანიშნაობებთანაც კი, და სიმაღლე, რომელიც ბევრად უფრო სწრაფად იზრდება, ვიდრე რუკაზე ჩანს. ეს არანაირად არ გამორიცხავს სვანურ კოშკებს, საქართველოს სამხედრო გზას თუ კლდეზე მდგარ მონასტერს. ეს უბრალოდ ნიშნავს, რომ გერგეთამდე ფეხით სიარულის ნაცვლად 4×4-ით უნდა ავიდეთ, პროგრამაში დასვენების დღეები ჩავრთოთ და ავირჩიოთ სასტუმროები, სადაც მართლაც მუშა ლიფტია და არა „ბუტიკური” კიბე.

გულწრფელი სურათი ასეთია: თბილისი, ბათუმი, ქუთაისი, ბორჯომი და კახეთი რბილი მიმართულებებია და კარგად მომსახურდება თანამედროვე კლინიკებით. სვანეთი, თუშეთი, ხევსურეთი და მაღალმთიანი უღელტეხილები შთამბეჭდავია, მაგრამ შორეული — გრძელი მგზავრობით, მარტივი სასტუმროებით და მწირი სამედიცინო მომსახურებით. სწორი მარშრუტი ერთმანეთს უკავშირებს ორივეს, მეტი ღამისთევით და ნაკლები კილომეტრით. ჩვენი „ნელი საქართველო ხანდაზმულებისთვის — 10 მშვიდი დღე დასვენების დღეებით” სწორედ ამ ლოგიკაზეა აგებული, ხოლო ქვემოთ მოცემული პრინციპები დაგეხმარებათ, თავადაც მოარგოთ ინდივიდუალური „მძღოლიანი ავტომობილი დღის განმავლობაში” მარშრუტი.

გზები და მგზავრობის დრო: ტემპის განსაზღვრა

საქართველო რუკაზე კომპაქტურად გამოიყურება, სინამდვილეში კი არა, რადგან თითქმის ყველა თვალწარმტაცი გზა ადის ან იკლაკნება. თბილისიდან ყაზბეგამდე (სტეფანწმინდამდე) დაახლოებით 150 კილომეტრია, თუმცა საქართველოს სამხედრო გზით მგზავრობა ერთ მხარეს დაახლოებით 3,5 საათს მოითხოვს, გუდაურთან 2379-მეტრიანი უღელტეხილის გავლით, რომელიც ცუდ ამინდში იხურება. თბილისი-ბათუმი დაახლოებით 6 საათია, თბილისი-მესტია სედანით 8 საათთან ახლოსაა, ხოლო ბოლო დაკლაკნილი მონაკვეთის გამო შეიძლება მეტიც დასჭირდეს. 65 წელს გადაცილებული მოგზაურებისთვის მარტივი წესი გვაქვს: არცერთი ორმხრივი ერთდღიანი მგზავრობა არ უნდა აღემატებოდეს დაახლოებით 2,5 საათს ერთ მხარეს ღამისთევის გარეშე, და არასდროს არ ჩანიშნოთ გრძელი გზა ფრენის მეორე დღეს. უღელტეხილების ამჟამინდელ დახურვებსა და ზამთრის შეზღუდვებს აქვეყნებს საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი — ღირს გზის დილით შემოწმება ძველი ამონაბეჭდის ნაცვლად.

• მოკლე, განმეორებადი მარშრუტები: თბილისი–მცხეთა (40 წუთი), თბილისი–კახეთი (2 საათი), თბილისი–გუდაური (2–2,5 საათი)
• გრძელი, მაგრამ შესაძლებელი გაჩერებებით: თბილისი–ყაზბეგი, თბილისი–ბორჯომი, ქუთაისი–ბათუმი
• ორ დღეზე გასანაწილებელი ამ ტემპით: თბილისი–მესტია, თბილისი–თუშეთი (აბანოს უღელტეხილი მხოლოდ 4×4-ზეა გამავალი და სეზონურია)

საფეხურები, კენჭნაყარი ქუჩები და ეკლესიის იატაკები

ძველი თბილისის ქუჩები კენჭნაყარია და დაქანებული, სიღნაღის ქუჩები თანდათან ადის, ხოლო ვარძიის კლდეში ნაკვეთ მონასტერში კიბეები და უსწორმასწორო ქვის საფეხურებია. უფლისციხეც ღია ცის ქვეშ, გაცვეთილ ქვაზე სიარულს მოითხოვს. ეს არაფრით არ არის საშიში ფრთხილი, კარგი ფეხსაცმლით და ჯოხით შეიარაღებული მოსიარულისთვის, თუმცა ბრტყელი გზა არ არის, და ეტლებს თუ სტანდარტულ სავალს ამ ადგილების უმეტესობაში უჭირს. სადაც საბაგირო არსებობს, როგორც თბილისში ნარიყალასთან, ის სრულად აქარწყლებს ასვლას; სადაც არ არის, უმჯობესია ნაკლები ვნახოთ და მეტი დავისვენოთ, ვიდრე ძალისმიერად გავაგრძელოთ. ეკლესიის იატაკები ხშირად უსწორმასწორო ფილაა კარში ზღურბლით, მათ შორის მცხეთაში სვეტიცხოველსა და ჯვარშიც — ამიტომ ნელი ტემპი და ხელის ჩარჩოზე დაყრდნობა უკეთესად მუშაობს, ვიდრე ჩქარობა.

- Advertisement -

გერგეთის სამება: ჯიპით, არა ფეხით

სტეფანწმინდის თავზე მდებარე ღვთისმშობლის ამაღლების (გერგეთის) ეკლესიამდე ამავალი ბილიკი თითქმის 800 მეტრის სიმაღლის აღებას მოითხოვს და უმეტესი მოსიარულისთვის ზევით სამი-ოთხი საათი სჭირდება. ამ ლაშქრობას 65 წელს გადაცილებულებს არ ვურჩევთ, თუ რეგულარულად არ ხართ მთაში სიარულზე შეჩვეული. ალტერნატივა, რომელსაც დღეს ყველა ასაკის მოგზაური იყენებს, არის საერთო ან კერძო ჯიპით უსწორმასწორო საავტომობილო ბილიკზე ასვლა — დაახლოებით ოცწუთიანი მგზავრობა ერთ მხარეს, შემდეგ ეკლესიამდე ბოლო ბრტყელი მონაკვეთის ფეხით გავლით. ჩვენი „საქართველოს სამხედრო გზა — ანანური, გუდაური და გერგეთი ერთ დღეში” და „ყაზბეგი — გერგეთის სამება ერთ დღეში” ტურები სწორედ ჯიპით ასვლაზეა აგებული, ხოლო ფეხით სიარული მხოლოდ ეკლესიის ეზოთია შემოფარგლული.

სიმაღლე გუდაურში და ჯუთაში: რას ნიშნავს ციფრები

გუდაური დაახლოებით 2196 მეტრზეა, მასზედა კრესტოვის (ჯვრის) უღელტეხილი — 2379 მეტრზე; ხევსურეთში მდებარე ჯუთას სოფელი 2200 მეტრთან ახლოსაა, ხოლო მის თავზე ჩაუხის უღელტეხილი დაახლოებით 3338 მეტრამდე ადის. სიმაღლის ავადმყოფობის რეალური რისკი დაახლოებით 2500 მეტრის ზემოთ იწყება, ზოგადი რჩევებით კი: ასვლა თანდათანობითი უნდა იყოს, წყალი ჩვეულზე მეტი დალიოთ, პირველ დღეს სიმაღლეზე ალკოჰოლს მოერიდეთ, და ჩამოხვიდეთ, თუ გამძლე თავის ტკივილი, გულისრევა ან სუნთქვის გაძნელება დასვენებით არ გადის. ეს ზოგადი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის რჩევებია და არა ექიმის რჩევის შემცვლელი: ყველას, ვისაც გულის, ფილტვის ან წნევის პრობლემა აქვს, ჯერ საკუთარ ექიმს უნდა ჰკითხოს გუდაურის, ჯუთას ან 2000 მეტრზე მაღლა ნებისმიერი წერტილის მონახულებამდე, ხოლო საქართველოს დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი აქვეყნებს ზოგად მოგზაურობის ჯანმრთელობის სახელმძღვანელოს, რომლის წინასწარ გაცნობა ღირს. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს გუდაურითა და ჯუთას სოფლით დატკბობას, რომლებიც ავტომობილით მისაწვდომია, ხოლო ჩაუხის უღელტეხილზე ასვლა ახალგაზრდა და ფიზიკურად მომზადებული მოგზაურების საქმედ ჩათვალოთ.

სპა-ქალაქები ნელი რიტმისთვის: ბორჯომი და წყალტუბო

ბორჯომი და წყალტუბო ისტორიულად აგებულია დასვენებაზე და არა ღირსშესანიშნაობების დათვალიერებაზე, რაც მათ ასაკოვანი მოგზაურის მარშრუტის ბუნებრივ საყრდენად აქცევს. ბორჯომის მინერალური წყლის პარკში ბრტყელი, ასფალტირებული ბილიკებია, რამდენიმასი ასეული მეტრის ინტერვალით სკამები და საბაგირო დამთვალიერებელ პუნქტამდე, ისე რომ მთელი ნაშუადღევის გატარება თითქმის არანაირ ასვლას არ მოითხოვს. წყალტუბოს რადონ-კარბონატული აბაზანები, ნაწილობრივ აღდგენილ საბჭოთა ეპოქის შენობებში და ნაწილობრივ ახალ კერძო კლინიკებში, ჩვეულებრივ საფეხურების გარეშეა სამკურნალო სართულზე, თუნდაც შენობის სხვა ნაწილი ასეთი არ იყოს. ჩვენი „ბორჯომის სპა კვირეული — 5 ღამე მინერალური წყლის, ტყის და ლიკანის გარემოში” და „წყალტუბოს კურსი — 7 ღამე რადონ-კარბონატული აბაზანებითა და ტალახით” ორივე აგებულია მოკლე გასვლებსა და გრძელ ნაშუადღევებზე, უფრო სქელი გრაფიკის ნაცვლად, ხოლო უფრო მოკლე „წყალტუბოს მოკლე კურსი — 3 ღამე რადონის აბაზანებით” შესაფერისია პირველი ვიზიტისთვის ან მოგზაურობის შუაგულში დასასვენებლად.

სასტუმროები ლიფტებით და ხელმისაწვდომი ბაზები

მუშა ლიფტი ავტომატურად არ ყოფილა ხოლმე თუნდაც კარგი შეფასებების მქონე ქართულ სასტუმროში, განსაკუთრებით ძველი თბილისის, სიღნაღის ან ქუთაისის გარდაქმნილ საცხოვრებელ სახლებში, სადაც ხასიათი ხშირად ნიშნავს ვიწრო, ორიგინალურ კიბეს. თბილისის ცენტრის, ბათუმის ზღვისპირეთის, ქუთაისისა და ბორჯომის მსხვილი თანამედროვე სასტუმროები უფრო საიმედო ვარიანტია გარანტირებული ლიფტისა და პირველი სართულის რესტორნისთვის. მთებში სურათი იცვლება: ყაზბეგის, სვანეთისა და თუშეთის უმეტესი სასტუმროები ოჯახური ტიპისაა, მრავალსართულიანი და მხოლოდ კიბით მისადგომი, რაც კიდევ ერთი მიზეზია, ამ რეგიონებს მოკლე, კარგად მხარდაჭერილ დამატებად მოეკიდონ და არა მოგზაურობის ხერხემლად, განსაკუთრებით მოძრაობის პრობლემის მქონე პირებისთვის. როდესაც ჩვენ ვჯავშნით მოგზაურის სახელით, პირდაპირ ვეკითხებით ლიფტის ხელმისაწვდომობასა და პირველსართულიან ოთახებს დადასტურებამდე — იგივეს გირჩევთ ნებისმიერ ოპერატორთანაც, წერილობით, სასტუმროს საკუთარი სარეკლამო ფოტოების ნდობის ნაცვლად.

სამედიცინო მომსახურება, აფთიაქები და დაზღვევა

თბილისსა და ბათუმში თანამედროვე მრავალპროფილური საავადმყოფოები და კლინიკებია ინგლისურენოვანი პერსონალით და მოკლე ლოდინით კერძო კონსულტაციებისთვის; აფთიაქები უხვადაა, და ბევრი მედიკამენტი, რომელიც სხვაგან რეცეპტს მოითხოვს, აქ თავისუფლად იყიდება — თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ საკუთარი მარაგისა და მედიკამენტების დასახელებებისა თუ დოზების წერილობითი ჩამონათვალის გარეშე ჩამოხვიდეთ. ორი ძირითადი ქალაქის გარეთ, განსაკუთრებით სვანეთში, თუშეთსა და ხევსურეთში, სამედიცინო ინფრასტრუქტურა მწირია, ნამდვილ საავადმყოფომდე მანძილი გრძელია, ხოლო მობილური ქსელი მაღალმთიან უღელტეხილებზე არასტაბილურია. 4×4 მარშრუტის დაჯავშნამდე ღირს შემოწმდეს, რომ სრულყოფილი სამოგზაურო დაზღვევა მკაფიოდ მოიცავს გადაუდებელ ევაკუაციას შორეული ან მაღალმთიანი ტერიტორიებიდან, ხოლო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო აქვეყნებს ზოგად სამოგზაურო რჩევებს, რომელთა გაცნობაც ღირს გამგზავრებამდე, საკუთარი ქვეყნის საგარეო უწყების რჩევების გვერდით.

- Advertisement -

ნელი 10-დღიანი გეგმა

ასეთი სტრუქტურა გამოგვიყენებია „ნელი საქართველო ხანდაზმულებისთვის — 10 მშვიდი დღე დასვენების დღეებით” ტურში, და ის ასევე კარგად ერგება ინდივიდუალურ „მძღოლიანი ავტომობილი დღის განმავლობაში” მარშრუტს, რომელშიც ქალაქის ნაწილებისთვის „ლიცენზირებული კერძო გიდი დღის განმავლობაში” ემატება.

• დღეები 1–2: თბილისი — ძველი ქალაქი, საბაგირო ნარიყალასთან, გოგირდის აბანოები; ბრტყელი გზები, სადაც შესაძლებელია, მოკლე კენჭნაყარი მონაკვეთები
• დღე 3: მცხეთის ნახევარდღიანი ვიზიტი; მოკლე გზა, ეკლესიის ზღურბლები, სკამები ხელმისაწვდომი
• დღე 4: კახეთის ღვინის დღე, სიღნაღი და მარანი; ვენახის ბილიკები ბრტყელია, ქალაქის ქუჩები — დაქანებული
• დღე 5: დასვენების დღე თბილისში ან თელავში, გზის გარეშე
• დღეები 6–7: ყაზბეგი სამხედრო გზით, გერგეთი ჯიპით; მოგზაურობის ყველაზე გრძელი მონაკვეთი, გაჩერებებით გაწყვეტილი
• დღე 8: ბორჯომი, მინერალური წყლის პარკი და ტყის ჰაერი; ბრტყელი ბილიკები, საბაგირო, ადრეული დასრულება
• დღე 9: თბილისში დაბრუნება, თავისუფალი ნაშუადღევი; მოკლე გზა, საღამოს აქტივობის გარეშე
• დღე 10: გამგზავრება, კერძო ტრანსფერი, აეროპორტამდე საკმარისი დროის მარაგით

თუ ეს სახელმძღვანელო თქვენი დაგეგმილი მოგზაურობის ნაწილია, ჩვენი „თბილისი-გუდაურის ტრანსფერი — სათხილამურო სეზონის 4×4″ და „ზამთრის ყაზბეგი — თოვლის ფეხსაცმელი, გერგეთი და Rooms Hotel, 2 დღე” სწორედ ამ ადგილებს მოიცავს კერძო გიდითა და მძღოლით; GTour-ის მოგზაურობის ექსპერტი მარშრუტს თქვენს თარიღებზე მოარგებს.

პრაქტიკული შეჯამება

• ერთჯერადი მგზავრობა ერთ მხარეს 2,5 საათზე მეტი არ უნდა იყოს, თუ ადგილზე ღამე არ ათენებთ
• გერგეთის სამება ჯიპით ინახულეთ, ფეხით ასვლის ნაცვლად
• გუდაური და ჯუთას სოფელი ავტომობილით მშვენივრად ინახება; მაღალი უღელტეხილები, როგორიცაა ჩაუხი, უფრო მომზადებულ მოსიარულეებს დაუტოვეთ, ხოლო გულ-სისხლძარღვთა ან ფილტვის დაავადების შემთხვევაში ჯერ ექიმს ჰკითხეთ
• თითქმის ყველა ისტორიულ ძეგლზე მოსალოდნელია კენჭნაყარი ქუჩები, დაქანებები და უსწორმასწორო ეკლესიის იატაკები; საბაგირო გამოიყენეთ, სადაც არსებობს
• ნამდვილი დასვენების დღეებისთვის ბორჯომი და წყალტუბო აირჩიეთ — ბრტყელი ბილიკებითა და საფეხურის გარეშე სამკურნალო ზონებით
• ყველა სასტუმროში წინასწარ, წერილობით დაადასტურეთ ლიფტისა და პირველსართულიანი ოთახების არსებობა, განსაკუთრებით თბილისისა და ბათუმის გარეთ
• იქონიეთ საკუთარი მედიკამენტების ჩამონათვალი და დოზები, და იყიდეთ დაზღვევა, რომელიც შორეული ტერიტორიებიდან გადაუდებელ ევაკუაციას ფარავს
• დასვენების დღე სამ-ოთხ დღეში ერთხელ ჩართეთ, გადატვირთული ყოველდღიური გრაფიკის ნაცვლად

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Georgia for travellers over 65: pace, roads, steps, altitude and the itineraries that work