საქართველოში მანქანით მოგზაურობა ბევრისთვის თავადაა მთავარი თავგადასავალი, არა მხოლოდ დანიშნულების ადგილამდე მისასვლელი საშუალება. ქვეყანაში ხუთი მარშრუტია, რომელიც ტრადიციულად ითვლება „კლასიკურად“: თბილისი-სტეფანწმინდის სამხედრო გზა, კახეთის რგოლი თელავისა და სიღნაღის გავლით, თუშეთისკენ მიმავალი აბანოს უღელტეხილი, აჭარის გოდერძის უღელტეხილი და იმერეთ-აჭარის დამაკავშირებელი ზეკარის გზა. ერთმანეთისგან ეს გზები საგრძნობლად განსხვავდება — ჩვეულებრივი ქირაული სედანისთვის შესაფერისი ორზოლიანი ასფალტიდან მაღალმთიან ხრეშნარევ ბილიკამდე, რომელიც წელიწადში მხოლოდ ოთხიოდე თვეა ღია. ამ ხუთეულს კიდევ ორი მარშრუტი უერთდება — შავი ზღვის სანაპირო გზა და რიქოთის უღელტეხილის დერეფანი, რომელსაც დღეს მძღოლთა უმრავლესობა გვირაბით ატარებს.
არცერთი ეს გზა არ არის უცვლელი. თოვლი უღელტეხილებს წინასწარი გაფრთხილების გარეშე კეტავს, საგზაო სამუშაოები წელიწადში ხან ადრე, ხან გვიან სრულდება, ხოლო საქართველოს საგზაო დეპარტამენტი მდგომარეობას სეზონურად კი არა, ყოველდღიურად აახლებს. ქვემოთ მოცემული მანძილები, დრო და მდგომარეობა გამოდგება როგორც 2026 წლის ნოემბრის დაგეგმვის ორიენტირი — გამგზავრებამდე აუცილებლად გადაამოწმეთ georoad.gov.ge-ზე, ასევე ჩვენს განახლებად გვერდზე gtour.ge/road-status.
სამხედრო გზა: თბილისიდან ყაზბეგამდე
ეს არის საქართველოს ყველაზე ცნობადი მარშრუტი და ერთადერთი ხუთეულში, რომლის გავლაც ჩვეულებრივ ქირაულ სედანსაც შეუძლია კარგ ამინდში. გზა თბილისიდან სტეფანწმინდამდე (ყაზბეგი) დაახლოებით 150 კილომეტრია, გზად 2 379 მეტრზე მდებარე ჯვრის უღელტეხილის გადალახვითა და ყაზბეგის მთის ძირისკენ დაშვებით. გაუჩერებლად სამ საათამდე სჭირდება, თუმცა მთელი დღის დათმობა უფრო გონივრულია, თუკი გზას ანანურის ციხესიმაგრეს, გუდაურის სანახაობრივ წერტილებს, რუსეთ-საქართველოს მეგობრობის მონუმენტსა და გერგეტის სამების ეკლესიამდე ფეხით ან 4×4 შატლით ასვლას დაუმატებთ.
გზა ასფალტირებული და ზოგადად კარგ მდგომარეობაშია, თუმცა ვერხნი ლარსის სასაზღვრო გამშვებ პუნქტთან ხშირად რიგები ჩნდება, ძლიერი თოვლის შემდეგ კი საქართველოს საგზაო დეპარტამენტი ჯვრის უღელტეხილის მონაკვეთს საათობით, ზოგჯერ მთელი ღამით კეტავს, ვიდრე მანქანები და ზვავსაწინააღმდეგო სამსახურები გზას გაწმენდენ. ცივ სეზონზე ამ მონაკვეთზე ზამთრის საბურავები ან ჯაჭვები სავალდებულოა; 4×4 თავად სამხედრო გზისთვის აუცილებელი არ არის, მაგრამ გამოსადეგია, თუ ჯუთასკენ, სნოსკენ ან გერგეტის მყინვარისკენ გაემართებით. თუ ყაზბეგზე დილის სინათლეზე გსურთ ყურება, იმავე დღეს დაბრუნების ნაცვლად სტეფანწმინდაში გაათენეთ, ხოლო სათხილამურო სეზონზე — გუდაურში.
კახეთის რგოლი: თელავი, სიღნაღი და ალაზნის ველი
ხუთი მარშრუტიდან ყველაზე მშვიდი ეს რგოლია — 250-300 კილომეტრი, რომელი სოფლებსაც დაამატებთ იმის მიხედვით, უკავშირებს თბილისს თელავს, ალაზნის ველის მარნებს, ყვარელს, სიღნაღსა და გურჯაანის გავლით უკან თბილისს. გზა მთლიანად ასფალტირებულია, ნებისმიერი მანქანისთვის შესაფერისი და მთელი წლის განმავლობაში ღია, რაც მას აშკარა არჩევანად აქცევს, თუ თქვენი ვიზიტის თარიღები მაღალმთიანი უღელტეხილების მოკლე სეზონს არ ემთხვევა. ერთადერთი რთული მონაკვეთია გომბორის უღელტეხილი თბილისსა და თელავს შორის — ზამთრის ავდრების დროს ნელი და მოყინული ხდება, თუმცა სრულად იშვიათად იკეტება.
ერთი გრძელი დღით შესაძლებელია ძირითადის მონახულება: წინანდლის ღვინის მუზეუმი, ალავერდის საკათედრო ტაძარი, ყვარელში მარნის დეგუსტაცია და მზის ჩასვლა ალაზნის ველზე სიღნაღის კედლებიდან. ორი-სამი დღით გაწელვა საშუალებას იძლევა, დაემატოს ნეკრესის მონასტერი, ლაგოდეხის ტყის ბილიკები და ნამდვილი რთველის სუფრა. ჩრდილოეთ რგოლისთვის თელავში, სამხრეთისთვის — სიღნაღში გათენება ჯობია; ორივეგან პატარა, ხედიანი სასტუმროებია.
აბანოს უღელტეხილი: გზა თუშეთისკენ
ეს არის ხუთეულში ყველაზე რთული და ერთადერთი, სადაც არასწორი ტრანსპორტი უბრალო უხერხულობას კი არა, უსაფრთხოების სერიოზულ რისკს წარმოადგენს. გზა ქვემო ალვანიდან, კახეთში, დაახლოებით 2 900 მეტრზე მდებარე აბანოს უღელტეხილის გავლით, 70 კილომეტრზე ჩადის ომალოში — თუშეთის მთავარ სოფელში. კარგ პირობებშიც კი ცალ მხარეს ხუთი-ექვსი საათი უნდა დაუთმოთ; საფარი ხრეში და ქვაა, ციცაბო ფერდობებით და, დიდ მონაკვეთზე, ყოველგვარი ზღუდარის გარეშე.
აქ ნამდვილი 4×4 ადგილობრივ, გამოცდილ მძღოლთან ერთად აუცილებელია — დამოუკიდებლად ტარება ამ გზაზე, მანქანის მიუხედავად, არ ივარაუდება. უღელტეხილს თოვლი დაახლოებით ოქტომბრის შუა რიცხვებიდან მაისის ბოლომდე ან ივნისის დასაწყისამდე კეტავს, რაც ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე მოკლე სეზონს ქმნის; ზუსტი გახსნის თარიღი ყოველ წელს განსხვავდება და ადგილზევე უნდა გადამოწმდეს, რადგან თუშეთი დაცულ ტერიტორიებს განკუთვნილი სააგენტოს მართვის ქვეშაა. გასათენებლად ომალო ან დართლო — ქვის სოფელი, კავკასიონის ერთ-ერთი ყველაზე თვალწარმტაცი ღამისთევის ადგილი.
გოდერძის უღელტეხილი: აჭარის მთაგორიანი გადასასვლელი
გოდერძი აკავშირებს აჭარის შავიზღვისპირა მხარეს, ხულოს ირგვლივ, ბეშუმის მთიანეთთან და იმერეთისკენ, ცნობილი მწვანე ტბისკენ. გადასასვლელი დაახლოებით 2 025 მეტრზეა, ხოლო ბათუმიდან ხულოსა და უღელტეხილამდე გზა 90-100 კილომეტრია — სერპანტინების ჩათვლით ოთხიდან ხუთ საათამდე სჭირდება ერთი მიმართულებით.
გზის ხარისხი არათანაბარია: ხულომდე მონაკვეთი ბოლო წლებში თანდათან დაფარეს ასფალტით, უღელტეხილთან ახლოს კი ხრეშია და წვიმის შემდეგ ხშირად დასერილია, ამიტომ მაღალგამავალი ან 4×4 მანქანა უფრო უსაფრთხო არჩევანია, თუმცა ზოგი მძღოლი ზაფხულის მშრალ ამინდში ჩვეულებრივი მანქანითაც ახერხებს გასვლას. თოვლი უღელტეხილს ჩვეულებრივ ნოემბრიდან აპრილ-მაისამდე კეტავს — ეს ზაფხულ-შემოდგომის გზაა. გაჩერების ღირსეული ადგილებია ხულოს საბაგირო, ბეშუმის ალპური მდელოები და, თუ სეზონზე ღიაა, გოდერძის ალპური ბოტანიკური ბაღი. ღამისთევა შემოფარგლულია ხულოსა და ბეშუმის მარტივი სასტუმროებით.
ზეკარის უღელტეხილი: იმერეთიდან აჭარამდე რთული გზით
ზეკარი ხუთეულში ყველაზე ნაკლებად მონახულებული და არასათანადოდ მომზადებულ მძღოლს ყველაზე ადვილად დასჯადი მარშრუტია. გზა აკავშირებს იმერეთის მხარეს, ბაღდათისა და საირმის ახლოს, აჭარის მთიანეთთან, ხულოს ირგვლივ, დაახლოებით 2 182 მეტრზე გადასასვლელით. სრული გადასასვლელი 70 კილომეტრამდეა, ძირითადად დაუფარავი ბილიკით, და მანძილი რუკაზე მოკლედ რომც გამოჩნდეს, ხუთიდან ექვს საათამდე უნდა გაითვალისწინოთ, რადგან საფარის დიდი ნაწილი ფხვიერი ქვაა, ზოგან ჩამორეცხილი, საწვავისა და ტელეფონის სიგნალის გარეშე დიდ მონაკვეთზე.
აქ მაღალგამავალი 4×4 რეკომენდაცია კი არა, აუცილებლობაა, და ეს გზა ადგილობრივი მძღოლისთვისაა, არა დამოუკიდებელი მგზავრობისთვის. უღელტეხილი ღიაა მხოლოდ დაახლოებით ივნისიდან ოქტომბრამდე და მკაცრ ზამთარში გოდერძზე ადრე იკეტება. თავად უღელტეხილზე ფორმალური სასტუმროები არ არის — გასათენებლად საირმის სპა-სასტუმროები იმერეთის მხარეს ან ხულო აჭარის მხარეს გამოდგება, ხოლო გადასასვლელი ერთი მიმართულებით, დღისით, უმჯობესია გაიარონ.
კიდევ ორი მარშრუტი: სანაპირო გზა და რიქოთის ალტერნატივა
შავი ზღვის სანაპირო გზა, რომელიც სარფიდან, თურქეთის საზღვართან, ბათუმის, ქობულეთის, ფოთის გავლით ანაკლია-ზუგდიდამდე მიდის, ქვეყანაში ყველაზე მარტივი სავალია: დიდი მონაკვეთი ორმხრივი ასფალტირებული ავტობანია, ღია ყოველთვიურად, და 4×4 არსად არ ესაჭიროება. ეს არის ბუნებრივი ხერხემალი ბათუმში ქალაქური დროის დღიურ ექსკურსიებთან შესაერთებლად — გონიოს ციხესიმაგრეში, მთირალას წვიმიან ტყეში, ან ჩრდილოეთით ქობულეთისა და შეკვეთილის ფიჭვნარისკენ.
რიქოთის უღელტეხილი ისტორიული გზაა, რომელიც აღმოსავლეთ საქართველოს (ქართლს) დასავლეთს (იმერეთს) ლიხის ქედზე უკავშირებს, თუმცა თბილისი-ქუთაისი-ბათუმის ავტობანზე მოძრავი ტრანსპორტის უმეტესობა დღეს ძველ უღელტეხილის გზას სრულად ასცდება და ე60-ის რიქოთის გვირაბის მონაკვეთით სარგებლობს — ასფალტირებული, მთელი წლის განმავლობაში ღია გზით, სეზონური დახურვის რისკის გარეშე. ძველი გზა უღელტეხილზე კვლავაც არსებობს, როგორც უფრო ნელი და სანახაობრივი ალტერნატივა სურამისა და ხაშურის გავლით, გამოსადეგი, თუ ავტობანი გადატვირთულია ან გსურთ გაჩერება სურამის ციხესა და ჩურჩხელების სადგომთან, თუმცა მარტივი აღმოსავლეთ-დასავლეთ გადაადგილებისთვის ავტობანი და გვირაბი უფრო სწრაფი და მარტივია.
ხშირად დასმული კითხვები
- რომელი მარშრუტი შეიძლება ჩვეულებრივი ქირაული მანქანით გავიარო? სამხედრო გზა და კახეთის რგოლი მთელი წლის განმავლობაშია ღია და სპეციალურ მანქანას არ საჭიროებს; ზამთარში ჯვრის უღელტეხილზე საბურავები გეხმარებათ.
- სად ჭირდება ნამდვილად 4×4? აბანოსა და ზეკარის უღელტეხილებზე ნამდვილი 4×4 და, ჩვენი აზრით, ადგილობრივი მძღოლია საჭირო, თვითმართვის ნაცვლად.
- შემიძლია თუ არა გოდერძის გავლა ჩვეულებრივი მანქანით? ზაფხულის მშრალ ამინდში შესაძლებელია, მაგრამ მაღალგამავალი მანქანა უფრო უსაფრთხოა.
- როდის იკეტება მაღალმთიანი უღელტეხილები? აბანო, გოდერძი და ზეკარი თოვლით იკეტება დაახლოებით ოქტომბრის ბოლოდან ან ნოემბრიდან მაისამდე ან ივნისამდე; გამგზავრებამდე სტატუსი გადაამოწმეთ georoad.gov.ge-ზე ან gtour.ge/road-status-ზე.
- აღმოსავლეთ-დასავლეთის გადასაადგილებლად რომელი გზაა უკეთესი? რიქოთის გვირაბის მონაკვეთი ძველ უღელტეხილის გზაზე სწრაფი და მარტივია.
- როდის დავჯავშნო სასტუმროები? სტეფანწმინდაში, თელავსა თუ სიღნაღში, ომალოსა თუ დართლოში, ხულოსა თუ ბეშუმში და საირმეში პიკის სეზონზე ადგილები შეზღუდულია — წინასწარ დაგეგმეთ.
ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — The five great road trips of Georgia: Military Highway, Kakheti loop, Abano pass, Goderdzi and the Zekari road
ნახეთ GTour-თან ერთად
ეს ადგილი შედის GTour-ის კერძო ტურებში — ინგლისურენოვანი გიდი, მძღოლი და შერჩეული სასტუმროები თქვენი უცხოელი სტუმრებისთვის:
GTour — Castle in Old Town-ის სამოგზაურო სააგენტო ძველ თბილისში. ყველა ტური · WhatsApp +995 577 416 314