ბორჯომის წყალი: წყარო, რომანოვები და რატომ აქვს ასეთი გემო

რიგიდან ვლადივოსტოკამდე ორმოცს გადაცილებულ ნებისმიერ ადამიანს ჰკითხავთ, რა არის ბორჯომი — გაგახსენებთ მწვანე ბოთლს, მარილიან გაზს, წამალს ნებისმიერი წუხილისთვის, თავის ტკივილიდან გულის ტკენამდე. მაგრამ თუ ჰკითხავთ, საიდან მოდის ეს წყალი, ბევრმა არ იცის. ის სწორედ აქედან მოდის — მტკვრის ვიწრო ხეობიდან, ფიჭვნარით შემოსილი, ხის აივნებიანი ვილების პატარა ქალაქიდან და პარკიდან, სადაც წყარო 38 გრადუსიანი წყლით მოედინება მას შემდეგ, რაც ჯერ არავის უფიქრია მისი ჩამოსხმა.

წყალი

ბორჯომი არის ნატრიუმის ბიკარბონატული მინერალური წყალი, რომელიც 1500 მეტრის სიღრმიდან ამოდის. ბაკურიანის პლატოზე მოსული წვიმის წყალი ათწლეულების განმავლობაში ვულკანურ ქანებში ფილტრდება და ზემოთ უკვე გაზიანი, თბილი და მინერალებით გაჯერებული ამოდის. მისი გემო — მარილიანი, ოდნავ მეტალური, სოდის მინიშნებით — სწორედ იმ ქანების გემოა, რომელსაც გზად გაუვლია. წყალს ჯერ სამკურნალოდ სვამდნენ და მხოლოდ მოგვიანებით გახდა სასიამოვნო სასმელად — კუჭის, ღვიძლის, თირკმლის სამკურნალოდ, საბჭოთა ტრადიციაში კი — წინა საღამოს შემდეგ გამოსასწორებლად. დღესაც ასეა: ქართველები ბორჯომს მძიმე საჭმელთან ერთად მაგიდაზე სვამენ და დაძინების წინაც ჭიქას ასწავლიან.

რომანოვები

კავკასიაში მყოფმა რუსმა ოფიცრებმა წყაროები 1820-იან წლებში აღმოაჩინეს და მათ შესახებ მოხსენებები დატოვეს. 1860-იან წლებში კი დიდმა მთავარმა მიხეილ რომანოვმა, მეფის ძმამ და კავკასიის მეფისნაცვალმა, ბორჯომი თავის საზაფხულო რეზიდენციად აქცია და მდინარის პირას, ხეობის ზემოთ, ლიკანში, რამდენიმე კილომეტრში, სასახლე ააშენა. ქალაქი, რომელიც მის გარშემო გაიზარდა, ევროპული სტილის კურორტად ჩამოყალიბდა — კვეთილი აივნებიანი ვილები, პრომენადი, 1890 წელს აშენებული საჩამოსხმელი ქარხანა, ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა მთებისკენ. აქ ჩამოდიოდნენ საიმპერატორო ოჯახის წევრები, ჩეხოვი, ჩაიკოვსკი, მოგვიანებით კი — სტალინი, რომელსაც ლიკანში დაჩა ჰქონდა და რომელიც დღეს სასტუმროდ არის გადაკეთებული. ქალაქის ცენტრში მდებარე პარკი, სადაც წყაროზე პავილიონია აშენებული, რომანოვის პარკად იწოდება, ხოლო იქაური წყალი უფასოა.

პარკი და აუზები

წყაროს პავილიონი პარკის შესასვლელთანვეა — ონკანი, რიგი, ადამიანები, რომლებიც ბოთლებს ავსებენ. პარკში უფრო შორს, საბაგიროსა და სათამაშო მოედნების გავლით, ბილიკი ნაკადულს სამი კილომეტრის განმავლობაში ტყის გავლით მიჰყვება და ღია ცის ქვეშ მდებარე გოგირდოვან აუზებამდე მიჰყავს, სადაც წყლის ტემპერატურა დაახლოებით 30 გრადუსია და შეგიძლიათ ხეების ჩრდილში დაიბანაოთ. ეს არის საუკეთესო შუადღე, რაც ბორჯომში შეიძლება გაატაროთ, თუმცა ვიზიტორთა უმეტესობა მას ვერც კი პოულობს.

- Advertisement -

ეროვნული პარკი

ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი, რომელიც ქალაქის კიდეზე იწყება, კავკასიის ერთ-ერთი უდიდესი დაცული ტერიტორიაა — 85000 ჰექტარი ტყითა და ალპური მდელოებით, მონიშნული ბილიკებით, რომელთა გავლაც ორი საათიდან ხუთ დღემდე სჭირდება, და თავშესაფრებით ღამის გასათევად. მწვანე მონასტერი, მე-9 საუკუნის ეკლესია ტყეში, ბაკურიანისკენ მიმავალ გზაზე, ამ პარკის მოკლე ვერსიაა.

იხილეთ GTour-თან ერთად

ბორჯომში ღამისთევა შედის როგორც „ბორჯომი, ბაკურიანი და რაბათი“ ტურში, ისე „ვარძია, რაბათი და ბორჯომი“ ტურში — ორივეში შედის პარკის მონახულება, წყაროსთან ვიზიტი და ფეხით გასეირნება გოგირდოვან აუზებამდე.

ხშირად დასმული კითხვები

• რა არის ბორჯომის წყალი და საიდან მოდის? ბორჯომი ნატრიუმის ბიკარბონატული მინერალური წყალია, რომელიც მტკვრის ხეობაში, 1500 მეტრის სიღრმიდან ამოდის. ის წარმოიქმნება მაშინ, როცა ბაკურიანის პლატოზე მოსული წვიმა ათწლეულების განმავლობაში ვულკანურ ქანებში ფილტრდება და ზედაპირზე ბუნებრივად გაზიანი, თბილი (38 გრადუსი) და მინერალებით მდიდარი ამოდის.
• რატომ აქვს ბორჯომის წყალს მარილიანი და მეტალური გემო? ეს დამახასიათებელი გემო იმ ვულკანური ქანებისგან მომდინარეობს, რომელსაც წყალი გრძელი მიწისქვეშა გზის განმავლობაში გადის. სწორედ ამ მინერალური შემადგენლობის გამო გამოიყენებოდა წყალი ისტორიულად კუჭის, ღვიძლისა და თირკმლის სამკურნალოდ.
• რა კავშირი აქვთ რომანოვებს ბორჯომთან? რუსმა ოფიცრებმა წყაროები 1820-იან წლებში აღმოაჩინეს, ხოლო 1860-იან წლებში დიდმა მთავარმა მიხეილ რომანოვმა, მეფის ძმამ და კავკასიის მეფისნაცვალმა, ბორჯომი საზაფხულო რეზიდენციად აქცია და მახლობელ ლიკანში სასახლე ააშენა. ქალაქის რომანოვის პარკი წყაროს პავილიონთან ერთად დღესაც უფასო მინერალურ წყალს სთავაზობს ვიზიტორებს.
• ვინ სხვა სტუმრობდა ბორჯომს რომანოვების გარდა? საიმპერატორო ეპოქაში ამ საკურორტო ქალაქში ჩამოდიოდნენ ისეთი ცნობილი პირები, როგორებიც იყვნენ ჩეხოვი და ჩაიკოვსკი. სტალინსაც ჰქონდა დაჩა ლიკანში, რომელიც შემდეგ სასტუმროდ გადააკეთეს.
• რისი გაკეთება შეუძლია ვიზიტორს ბორჯომის პარკში, წყლის დალევის გარდა? წყაროს პავილიონის, საბაგიროსა და სათამაშო მოედნების გავლის შემდეგ, სამკილომეტრიანი ბილიკი ტყით ნაკადულს მიჰყვება გოგირდოვან აუზებამდე, სადაც წყლის ტემპერატურა დაახლოებით 30 გრადუსია და შეგიძლიათ ხეების ჩრდილში დაიბანაოთ. სტატია აღნიშნავს, რომ ეს ბორჯომში გასატარებელი საუკეთესო შუადღეა, თუმცა ვიზიტორთა უმეტესობა მას ვერც კი პოულობს.
• რა არის ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი? ბორჯომ-ხარაგაული კავკასიის ერთ-ერთი უდიდესი დაცული ტერიტორიაა, რომელიც ქალაქის კიდეზე მდებარეობს და 85000 ჰექტარ ტყესა და ალპურ მდელოებს მოიცავს. აქ მონიშნული ბილიკებია, რომელთა გავლაც ორი საათიდან ხუთ დღემდე სჭირდება, ასევე ხელმისაწვდომია თავშესაფრები ღამის გასათევად.
• როგორ შეუძლია მოგზაურს ბორჯომის მონახულება ტურით? GTour გთავაზობთ ორ ტურს, რომლებიც ბორჯომში ღამისთევას მოიცავს — „ბორჯომი, ბაკურიანი და რაბათი“ და „ვარძია, რაბათი და ბორჯომი“. ორივე მარშრუტი მოიცავს პარკის, მინერალური წყაროსა და გოგირდოვან აუზებამდე გასეირნების მონახულებას.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Borjomi water: the spring, the Romanovs, and why it tastes like that