აფხაზეთი: რატომ არ შეიძლება მოგზაურობა და რისი ნახვა შეიძლება საქართველოდან

ავტორი: ნინო გელაშვილი, GTour-ის რედაქცია · მასალა შემოწმებულია საქართველოს კანონმდებლობასთან და საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიმდინარე რეკომენდაციებთან · ბოლო განახლება: 17 ოქტომბერი, 2026 · სარედაქციო პოლიტიკა

ზოგადი ინფორმაცია

აფხაზეთი საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთი რეგიონია, შავ ზღვასა და კავკასიონის მთავარ ქედს შორის, ადმინისტრაციული ცენტრით სოხუმში. საქართველოს კანონმდებლობის, გაეროს და თითქმის ყველა სახელმწიფოს პოზიციის მიხედვით, აფხაზეთი საქართველოს განუყოფელი ნაწილია. 1992–93 წლების ომის შემდეგ ეს ტერიტორია საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს გამოეთიშა და დღეს ოკუპირებულია — იქ რუსეთის ჯარები დგას, ხოლო 2008 წელს რუსეთმა ცალმხრივად აღიარა ეგრეთ წოდებული „დამოუკიდებელი რესპუბლიკა”, რასაც საქართველო და საერთაშორისო საზოგადოება არ ცნობს.

ტურისტისთვის ამას ერთი მთავარი პრაქტიკული შედეგი აქვს: აფხაზეთის მონახულება საქართველოში მოგზაურობის ფარგლებში შეუძლებელია. ენგურის მდინარეზე გამავალი ადმინისტრაციული სასაზღვრო ხაზი უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისთვის დახურულია, ხოლო რეგიონში რუსეთის მხრიდან შესვლა საქართველოს კანონმდებლობით სისხლის სამართლის დანაშაულია. GTour ამ მიმართულებით ტურებს არ სთავაზობს და მსგავს მცდელობას არ ურჩევს.

რას ამბობს კანონი

საქართველოს „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ” კანონი (2008) აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონს (სამხრეთ ოსეთი) ოკუპირებულ ტერიტორიებად განსაზღვრავს და მათში შესვლას კრძალავს. უცხო ქვეყნის მოქალაქეს კანონიერად შესვლა შეუძლია მხოლოდ საქართველოს კონტროლირებადი მხრიდან და მხოლოდ სპეციალური ნებართვით, რომელსაც პრაქტიკაში გასცემენ ჰუმანიტარული ან ოფიციალური, და არა ტურისტული მიზნებისთვის.

- Advertisement -

შესვლა რუსეთის ფედერაციის მხრიდან — საავტომობილო გზით სოჭი/ადლერიდან ფსოუს მდინარეზე გავლით — უკანონოა. ამ გზით შესული პირისთვის საქართველოს საზღვარზე, მათ შორის თბილისის აეროპორტში, შესვლაზე შესაძლოა უარი ეთქვას, დაეკისროს ჯარიმა ან სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყონ. სასაზღვრო ჩანაწერებსა და პასპორტში რუსეთის მხრიდან დასმულ შტამპებს ამოწმებენ.

იგივე კანონი აფხაზეთში ეკონომიკურ საქმიანობას — უძრავი ქონების ყიდვას, ბიზნესის წარმოებას, ტურების ორგანიზებას — საქართველოს ნებართვის გარეშე უკანონოდ მიიჩნევს.

რას ურჩევენ უცხოური სახელმწიფოები

დიდი ბრიტანეთის საგარეო, თანამეგობრობისა და განვითარების ოფისი (FCDO) ურჩევს თავი აარიდონ ყოველგვარ მოგზაურობას აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში — ეს ინფორმაცია მათ საქართველოსთან დაკავშირებულ გვერდზეა მითითებული. სხვა ქვეყნებიც ანალოგიურ რეკომენდაციებს აქვეყნებენ. სამოგზაურო დაზღვევა, როგორც წესი, არ მოქმედებს ისეთ რეგიონებში, რომლებზეც ამგვარი გაფრთხილებაა გამოცემული, ამიტომ იქ შესული ვიზიტორი ასევე დაუზღვეველი აღმოჩნდება.

რეგიონის ნახვა საქართველოს მხრიდან

ვიზიტორს კანონიერად შეუძლია სამეგრელოდან, საქართველოს აფხაზეთის მოსაზღვრე რეგიონიდან, გაეცნოს ვითარებას ადგილზე. ზუგდიდი ყველაზე ახლოს მდებარე ქალაქია სასაზღვრო ხაზთან — ღიაა დადიანების სასახლე და პარკი, ხოლო თავად ქალაქში ბევრი ადამიანი ცხოვრობს, რომლებიც 1990-იან წლებში აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილდნენ. ენგურჰესი, მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი თაღოვანი კაშხალი, სწორედ ადმინისტრაციულ ხაზზეა განთავსებული და მისი ხილვა საქართველოს მხრიდან შესაძლებელია. ანაკლია ბოლო სანაპირო დასახლებაა სასაზღვრო ხაზამდე. თბილისში, საქართველოს ეროვნული მუზეუმის საბჭოთა ოკუპაციის დარბაზი კონფლიქტის თანამედროვე ისტორიას ასახავს.

ხშირად დასმული კითხვები

• შემიძლია აფხაზეთის მონახულება საქართველოში მოგზაურობისას? არა. სასაზღვრო ხაზი უცხოელი ვიზიტორებისთვის დახურულია და საქართველო ტურისტულ ნებართვებს არ გასცემს. GTour იქ მოგზაურობას არ აწყობს.
• რა მოხდება, თუ რუსეთის მხრიდან შევალ და შემდეგ საქართველოში ჩამოვალ? რუსეთის მხრიდან შესვლა „ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ” კანონით სისხლის სამართლის დანაშაულია. შესაძლოა ჩამოგეთქვათ უარი შესვლაზე საქართველოს საზღვარზე ან აეროპორტში, დაგეკისროთ ჯარიმა ან დაგიწყონ სისხლისსამართლებრივი დევნა. რისკი რეალურია, და GTour-ის რჩევა მარტივია — ეს არ გააკეთოთ.
• უსაფრთხოა? საგარეო საქმეთა სამინისტროები ურჩევენ თავი აარიდონ მოგზაურობას იქ. საკონსულო დაცვა არ ვრცელდება, დაზღვევა არ მოქმედებს, ხოლო საქართველოში დაბრუნებისას სამართლებრივი რისკი ზემოთ აღწერილისამებრ ვრცელდება.
• რატომ მიიჩნევს საქართველო აფხაზეთს ოკუპირებულად? იმიტომ, რომ რუსეთის ჯარები რეგიონს საქართველოს თანხმობის გარეშე აკონტროლებენ, ხოლო 2008 წელს რუსეთის მიერ ცალკე სახელმწიფოდ აღიარება არც გაეროს და არც ქვეყნების უმრავლესობას მიღებული არ აქვს. საქართველოს პოზიცია ეროვნულ კანონმდებლობაშია ჩამოყალიბებული და მხარდაჭერილია გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუციებით იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნების უფლების შესახებ.
• სად შემიძლია კონფლიქტის ისტორიის გაცნობა პატივისცემით? ზუგდიდში, ენგურჰესის სათვალთვალო პუნქტთან და თბილისში, საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში. GTour-ის კერძო მძღოლებს შეუძლიათ ზუგდიდი ჩართონ სამეგრელოს ან სვანეთის მარშრუტში.

ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Abkhazia

- Advertisement -