თბილისიდან ჩრდილოეთისკენ, ჯვრის უღელტეხილისკენ მიმავალ გზაზე პირველივე გაჩერება ანანურია — და უმეტესობისთვის პირველივე ქართული ციხე-სიმაგრე, რომელსაც ცოცხლად ხედავენ. ორი ეკლესია, კოშკი, საბრძოლო კედლები ხუნდებით, ყველაფერი თბილი ქვისგან, ლურჯ წყალზე მაღლა, იმდენად ცისფერზე, რომ ფოტოზე რეტუშირებულს ჰგავს. ეს ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად დაფოტოებული ადგილია საქართველოში, და ეს ფოტო, გარკვეულწილად, მოტყუებაა — თუმცა ლამაზი.
ციხე-სიმაგრე
ანანური არაგვის ერისთავების რეზიდენცია იყო — საგვარეულო, რომელმაც ამ ხეობას XIII საუკუნიდან მართავდა და უღელტეხილისკენ მიმავალ გზას აკონტროლებდა. დღეს დანახული კომპლექსი ძირითადად XVII საუკუნისაა: ღვთისმშობლის მიძინების დიდი ტაძარი, აშენებული 1689 წელს, რომლის სამხრეთ კედელზე ამოჭრილია ჯვარი ვაზისგან ამომავალი, ორი ფრთოსანი ლომი და ვაზის რტო — ქართული ქვაზე კვეთის ერთ-ერთი ყველაზე თავდაჯერებული ნიმუში. გვერდით დგას პატარა, უფრო ძველი ეკლესია, ხოლო კომპლექსის უძველესი ნაგებობა — ოთხკუთხა კოშკი ხევსურული სტილის წახნაგოვანი სახურავით — სწორედ აქედან აკვირდებოდნენ ერისთავები ხეობას.
ერისთავებს სიყვარულით არ ხსენებდნენ. 1739 წელს მეტოქე გვარმა, შანშეებმა, ანანური შტურმით აიღეს, კოშკს ცეცხლი წაუკიდეს ერისთავთა ოჯახთან ერთად შიგნით და ამ გვარის ხაზი დასრულდა. დამწვრობის კვალი დღემდე ჩანს კოშკზე. ოთხი წლის შემდეგ არაგვის გლეხები აჯანყდნენ ახალი ბატონების წინააღმდეგ და მეფემ ხეობა თავად დაიქვემდებარა. ანანური ჯერ სამეფო გარნიზონად იქცა, მერე რუსულ გარნიზონად, ბოლოს კი ცარიელი დარჩა.
ტბა
სამასი წლის განმავლობაში ციხე მდინარის ხეობას ზემოთ იდგა, ქვემოთ კი ანანურის სოფელი იყო გაშენებული. 1986 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ არაგვზე, ჟინვალში, კაშხალი ააშენა, რათა თბილისისთვის წყალი და ელექტროენერგია მიეწოდებინა. სოფელი გადაასახლეს, ხეობა წყალმა დაფარა, ციხე კი ნაპირზე აღმოჩნდა. სწორედ ეს წყალსაცავია იმ ლურჯი ფერის მიზეზი — გამყინვარული წყალი, რომელიც უძრავადაა შეკავებული — და, ფაქტობრივად, იმ ხედის არსებობის მიზეზიც, რასაც დღეს ვხედავთ. დატბორილი სოფელი დღემდე იქვეა, წყლის ქვეშ. მშრალ შემოდგომებზე, როცა წყლის დონე იკლებს, მისი ეკლესიის კოშკი ზედაპირზე ჩნდება.
რა ვნახოთ იქ
ორმოცდახუთი წუთი საკმარისია: ამოჭრილი ფასადი, დიდი ტაძრის შიდა ფრესკები (XVII საუკუნისაა, მძიმედ დაზიანებული, თუმცა ღირს საშინელი სამსჯავროს სცენის მოძებნა), და კოშკზე ასვლა — კედლის მიღმა ტბის ხედისთვის. ჭიშკართან პატარა ბაზრობაა, სადაც ჩურჩხელასა და თაფლს ყიდიან. ზაფხულში წყალსაცავზე ნავებიც დადის, საპირისპირო ნაპირიდან.
ნახეთ GTour-თან ერთად
ანანური ყველა ჩრდილოეთისკენ მიმავალი GTour-ის მარშრუტის პირველი გაჩერებაა: ყაზბეგისკენ ერთდღიანი ტურის, ორდღიანი მოგზაურობის და გუდაურის ერთდღიანი გასვლის.
ხშირად დასმული კითხვები
- რა არის ანანური? ციხე-სიმაგრეთა კომპლექსი საქართველოში, რომელიც არაგვის ერისთავების რეზიდენცია იყო XIII საუკუნიდან და უღელტეხილისკენ მიმავალ გზას აკონტროლებდა. ძირითადად XVII საუკუნეში აშენებული კომპლექსი ორ ეკლესიასა და კოშკს მოიცავს და ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე დაფოტოებული ძეგლია.
- რატომ დგას ანანური ტბაზე? ტბა ციხეს თავდაპირველად არ ახლდა — ის 1986 წელს გაჩნდა, როცა საბჭოთა ხელისუფლებამ არაგვზე, ჟინვალში, კაშხალი ააგო თბილისისთვის წყლისა და ენერგიის მისაწოდებლად. წყალსაცავმა ქვემოთ მდებარე სოფელი დატბორა, ციხე კი ნაპირზე დატოვა; ცისფერი ფერი გამყინვარული წყლისგან მომდინარეობს.
- რა დაემართა ციხის ქვემოთ მდებარე სოფელს? სოფელი ანანური მდინარის ხეობაში იდგა ციხის ძირში, თუმცა გადაასახლეს და წყალქვეშ დარჩა ჟინვალის კაშხლის შედეგად 1986 წელს. მშრალ შემოდგომებზე, წყლის დონის კლებისას, სოფლის ეკლესიის კოშკი ისევ ჩნდება ზედაპირზე.
- რა ძირითადი ნაგებობებია ანანურის კომპლექსში? დიდი, 1689 წელს აშენებული ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი ჯვრის, ვაზისა და ფრთოსანი ლომების ამოკვეთილი გამოსახულებებით; გვერდით მდგარი პატარა, უფრო ძველი ეკლესია; და ოთხკუთხა საგუშაგო კოშკი ხევსურული სტილის სახურავით, კომპლექსის უძველესი ნაგებობა, საიდანაც ერისთავები ხეობას აკვირდებოდნენ.
- რა დაემართათ არაგვის ერისთავებს, ანანურის დამაარსებლებს? ერისთავთა გვარი ძალადობრივად დასრულდა 1739 წელს, როცა მეტოქე გვარმა, შანშეებმა, ციხე შტურმით აიღეს და კოშკს ცეცხლი წაუკიდეს ოჯახთან ერთად შიგნით — დამწვრობის კვალი დღემდეა შემორჩენილი. ოთხი წლის შემდეგ ადგილობრივმა გლეხებმა ახალი ბატონების წინააღმდეგ აჯანყება მოაწყვეს, რამაც მეფე აიძულა ხეობაზე პირდაპირი კონტროლი დაემყარებინა, რის შემდეგაც ანანური ჯერ სამეფო, მერე კი რუსულ გარნიზონად იქცა.
- რისი გაკეთება შეუძლიათ დღეს ვიზიტორებს ანანურში? დაახლოებით ორმოცდახუთწუთიანი ვიზიტი საკმარისია დიდი ტაძრის ამოჭრილი ფასადისა და XVII საუკუნის ფრესკების დასათვალიერებლად, მათ შორის საინტერესო საშინელი სამსჯავროს სცენის საპოვნელად, და კოშკზე ასასვლელად წყალსაცავის ხედისთვის. ჭიშკართან პატარა ბაზრობაცაა ჩურჩხელისა და თაფლის გასაყიდად, ზაფხულში კი საპირისპირო ნაპირიდან ნავები დადიან წყალსაცავზე.
- როგორ შემიძლია ანანურის ნახვა ტურის ფარგლებში? ანანური თბილისიდან ჩრდილოეთისკენ მიმავალი ყველა GTour-ის მარშრუტის პირველი გაჩერებაა — მათ შორის ყაზბეგისკენ ერთდღიანი ტურის, ორდღიანი მოგზაურობისა და გუდაურის გასვლის ფარგლებში.
ინგლისური ორიგინალი და განახლებული ვერსია: GTour — Ananuri: the fortress on a lake that shouldn't exist
ნახეთ GTour-თან ერთად
ეს ადგილი შედის GTour-ის კერძო ტურებში — ინგლისურენოვანი გიდი, მძღოლი და შერჩეული სასტუმროები თქვენი უცხოელი სტუმრებისთვის:
GTour — Castle in Old Town-ის სამოგზაურო სააგენტო ძველ თბილისში. ყველა ტური · WhatsApp +995 577 416 314